Hành tinh 'phượng hoàng' tái sinh từ xác ngôi sao chết

Một ngôi sao chết có thể trở thành nơi bắt đầu của một hành tinh mới. Đó là kịch bản đang được các nhà thiên văn xem xét sau khi phát hiện những dấu hiệu bất thường quanh một sao lùn trắng cách Trái đất hàng nghìn năm ánh sáng.

Sao lùn trắng là phần lõi đặc còn lại sau khi một ngôi sao có khối lượng tương tự Mặt trời phình to thành sao khổng lồ đỏ rồi thổi phần lớn lớp vỏ bên ngoài vào không gian.

Nếu một hành tinh thực sự hình thành từ đống vật chất đó, nó sẽ là một “hành tinh thế hệ hai” - một thế giới ra đời sau cái chết của ngôi sao mẹ.

Hành tinh tái sinh quay quanh sao lùn trắng.

Một sao lùn trắng chứa lượng niobi bất thường

Nhóm nghiên cứu do J. Tyler Williams, nhà thiên văn học tại Đại học Warwick, dẫn đầu đã xem xét sao lùn trắng HS 0209+0832.

Điều khiến họ chú ý là thành phần hóa học trên bề mặt ngôi sao. Nó chứa rất ít silicon và gần như không có sắt, nhưng lại có lượng niobi cực kỳ lớn.

Niobi là một kim loại hiếm trên Trái đất. Điều đặc biệt là nguyên tố này được tạo ra đáng kể trong quá trình bắt neutron chậm, hay s-process, diễn ra trong những ngôi sao khổng lồ đỏ khi chúng ở giai đoạn cuối đời.

Theo Williams, vật chất giàu các nguyên tố này có thể đã bị thổi ra khỏi ngôi sao ban đầu. Sau đó, một phần vật chất có thể kết tụ lại thành hành tinh mới.

Nếu hành tinh ấy tồn tại rất gần sao lùn trắng và đang mất dần khí quyển vào không gian, chính vật chất bị hút trở lại có thể tạo ra “dấu vết” hóa học giàu niobi trên bề mặt sao lùn trắng.

TESS nhìn thấy một vật thể đang quay quanh sao chết

Để kiểm tra giả thuyết này, nhóm nghiên cứu xem lại dữ liệu từ kính viễn vọng không gian TESS.

Độ sáng của HS 0209+0832 thay đổi theo chu kỳ khoảng 4,4 ngày. Chu kỳ này quá dài để được giải thích bằng chuyển động quay của chính sao lùn trắng.

Một hành tinh khí khổng lồ có thể đã hình thành xung quanh một sao lùn trắng sau khi ngôi sao ban đầu chết đi.

Một lời giải thích hợp lý hơn là có một vật thể quay quanh nó. Nếu đó là hành tinh khí khổng lồ, nó chỉ cách sao lùn trắng khoảng 6 triệu km, tương đương khoảng 4% khoảng cách từ Trái đất đến Mặt trời.

Williams hình dung vật thể này giống một phiên bản “sao Mộc màu bạc”, đang bay rất gần xác của ngôi sao từng tạo ra nó.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu chưa thể khẳng định đây chắc chắn là một hành tinh. Tín hiệu quan sát được vẫn có thể có những cách giải thích khác. Nhưng theo Williams, hành tinh là lời giải thích hợp lý nhất hiện nay.

Mặt trời cũng có thể tạo ra hành tinh thế hệ hai?

Phát hiện đặc biệt thú vị vì nó liên quan trực tiếp tới tương lai của hệ Mặt trời.

Khoảng 5 tỷ năm nữa, Mặt trời sẽ cạn nhiên liệu hydro trong lõi, phình thành sao khổng lồ đỏ và cuối cùng để lại một sao lùn trắng.

Dữ liệu biến thiên ánh sáng được dùng để nhận diện ứng viên hành tinh.

Các hành tinh hiện tại có thể chịu tác động nghiêm trọng trong quá trình đó. Một số có thể bị nuốt chửng, một số bị đẩy ra xa hoặc thay đổi quỹ đạo.

Nhưng vật chất bị Mặt trời thải ra cũng có thể tạo thành một đĩa vật chất mới. Về lý thuyết, từ đĩa này có thể hình thành những thế giới mới.

Chúng sẽ không phải là những hành tinh “sống sót” từ hệ Mặt trời hiện tại mà là những hành tinh được sinh ra sau cái chết của Mặt trời.

Dù vậy, các nhà khoa học chưa có đủ dữ liệu để biết liệu điều đó thực sự xảy ra với Mặt trời hay không.

Điểm quan trọng của phát hiện mới là nó cung cấp một ứng viên đầu tiên cho quá trình mà trước đây chủ yếu tồn tại trong các mô hình lý thuyết.

Nếu được xác nhận, nó sẽ cho thấy hệ hành tinh có thể có nhiều hơn một “thế hệ” - một ngôi sao chết đi nhưng vật chất của nó vẫn có thể trở thành nguyên liệu cho một thế giới mới.

Xem video: Hiện tượng siêu trăng máu xuất hiện khiến nhiều người trên thế giới háo hức