Hành trình bền bỉ, sáng tạo đưa tài năng trẻ đất Cố đô vươn cao

Thầy giáo Nguyễn Hải Dương (bên phải) và em Nguyễn Thị Bích Ngọc, lớp 12 chuyên Vật lý, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong giành Huy chương Vàng Olympic Vật lý quốc tế lần thứ 56, năm 2026.

Người thầy mở lối bằng tư duy đổi mới

Là cựu học sinh chuyên Lý khóa 2006-2009 của Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, thầy giáo Nguyễn Hải Dương hiện đảm nhiệm vai trò phụ trách đội tuyển học sinh giỏi quốc gia môn Vật lý của nhà trường. Từng học tập, trải nghiệm dưới mái trường chuyên giúp thầy thấu hiểu những yêu cầu của việc học tập chuyên sâu, từ đó chủ động tìm tòi, đổi mới phương pháp bồi dưỡng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các kỳ thi.

Thầy giáo Nguyễn Hải Dương cho biết: Một trong những khó khăn trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi Vật lý là việc tiếp cận tài liệu chuyên ngành bằng tiếng nước ngoài, nhất là những tài liệu chuyên sâu từ các nguồn quốc tế. Để giải quyết vấn đề này, tôi chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào công tác chuyên môn, hỗ trợ dịch thuật tài liệu Vật lý từ tiếng Anh, tiếng Nga và tiếng Trung. Nhờ đó, tôi có thêm điều kiện tiếp cận các dạng bài mới, dành nhiều thời gian hơn cho việc phân tích kiến thức và nghiên cứu những vấn đề chuyên sâu.

Bên cạnh việc cập nhật tài liệu và ứng dụng công nghệ, thầy Dương chú trọng xây dựng nguồn tư liệu có tính kế thừa. Thư viện của Đội tuyển Vật lý Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong hiện có hơn 500 đầu sách chuyên khảo. Những kiến thức, kinh nghiệm của các khóa học sinh trước được ghi chú, hệ thống hóa, tiếp tục trao truyền cho các thế hệ sau. Đây là nguồn tài liệu giúp học sinh có thêm cơ hội nghiên cứu, tiếp cận nhiều dạng bài và phương pháp giải khác nhau.

Trong quá trình bồi dưỡng, việc rèn luyện tâm lý, bản lĩnh thi đấu cũng được thầy quan tâm. Ngay từ lớp 10, các thành viên đội tuyển được tạo điều kiện tham gia những sân chơi học thuật trong các kỳ thi giao lưu. Các bài kiểm tra định kỳ hằng tuần giúp học sinh làm quen với áp lực thời gian, rèn khả năng xử lý tình huống và giữ bình tĩnh trước thử thách. Những nỗ lực ấy được phản ánh qua kết quả của đội tuyển Vật lý nhà trường. Theo thống kê, trong quá trình đảm nhiệm công tác bồi dưỡng, thầy Nguyễn Hải Dương đã góp phần đào tạo học sinh đạt 28 giải quốc gia. Riêng kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm học 2025-2026, đội tuyển có 11/11 học sinh đoạt giải, gồm 3 giải Nhất, 6 giải Nhì và 2 giải Ba; 5 học sinh lọt vào vòng chọn đội tuyển Olympic quốc tế.

Thành tích này góp phần đưa Ninh Bình đứng thứ hai toàn quốc về số lượng giải học sinh giỏi quốc gia. Trong số các học sinh giỏi đoạt giải quốc gia, cô học trò Nguyễn Thị Bích Ngọc, lớp 12 tiếp tục khẳng định năng lực tại Kỳ thi Olympic Vật lý quốc tế lần thứ 56 năm 2026 khi xuất sắc giành Huy chương Vàng. Đây là thành tích nổi bật của nữ sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, góp phần vào kết quả xuất sắc của đội tuyển Việt Nam khi cả 5 thành viên tham dự kỳ thi đều đoạt huy chương.

Tấm Huy chương Vàng quốc tế là kết quả của quá trình học tập, rèn luyện và niềm đam mê khoa học của nữ sinh. Thành tích ấy cũng ghi nhận công sức của người thầy trực tiếp hướng dẫn, đồng hành cùng học trò trên hành trình chinh phục tri thức. Ghi nhận thành tích xuất sắc, UBND tỉnh đã tổ chức gặp mặt, biểu dương và khen thưởng em Nguyễn Thị Bích Ngọc cùng thầy giáo Nguyễn Hải Dương. Đây cũng là nguồn động viên đối với đội ngũ giáo viên và học sinh trong phong trào thi đua “Dạy tốt - Học tốt” của tỉnh.

Cô giáo khơi nguồn đam mê nghiên cứu

Tại Trường THPT chuyên Biên Hòa, cô giáo Phạm Thị Trang Nhung được nhiều thế hệ học sinh yêu mến bởi sự tận tâm và phương pháp khơi dậy niềm say mê môn Vật lý. Là cựu học sinh của Trường THPT chuyên Biên Hòa, sau khi tốt nghiệp đại học, cô trở về công tác tại chính ngôi trường mình từng theo học. Hơn 10 năm đứng trên bục giảng, cô không ngừng học hỏi, trau dồi chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy. Bên cạnh công tác giảng dạy, chủ nhiệm lớp, cô trực tiếp tham gia bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi và đội tuyển quốc gia môn Vật lý.

Cô giáo Phạm Thị Trang Nhung và học sinh Bùi Anh Tú, lớp 11 chuyên Vật lý, Trường THPT chuyên Biên Hoà.

Cô Phạm Thị Trang Nhung chia sẻ: Muốn học sinh yêu thích môn Vật lý trước hết phải khơi dậy sự tò mò và hứng thú khám phá. Những công thức, định luật không nên tiếp cận một cách khô cứng mà cần bắt đầu từ những câu hỏi, tình huống gần gũi với đời sống. Qua cách đặt vấn đề, học sinh được hướng dẫn tự tìm lời giải, khám phá bản chất hiện tượng thay vì tiếp nhận kiến thức thụ động.

Trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, cô Nhung áp dụng phương pháp “tự học có hướng dẫn”. Giáo viên gợi mở vấn đề, sau đó học sinh chủ động nghiên cứu, trình bày chuyên đề và cùng cô phân tích, mở rộng kiến thức. Phương pháp này giúp các em rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng trình bày logic, khả năng tự nghiên cứu và giải quyết vấn đề. Cô cũng đặc biệt khuyến khích học sinh trao đổi, tranh luận để tìm ra lời giải tối ưu. Theo cô, kiến thức người thầy truyền đạt đôi khi không nhanh bằng quá trình học sinh tự học, nhưng các em cần có phương pháp, cảm hứng và niềm đam mê để tự khám phá. Những giờ học vì thế trở thành không gian để học sinh chủ động đặt câu hỏi, đưa ra quan điểm và cùng giáo viên tìm hướng giải quyết.

Những nỗ lực trong công tác bồi dưỡng của cô Phạm Thị Trang Nhung được thể hiện qua thành tích của các thế hệ học sinh. Trong giai đoạn từ năm học 2020-2021 đến năm học 2025-2026, các đội tuyển Vật lý do cô tham gia bồi dưỡng cùng các thầy giáo trong ban huấn luyện liên tiếp đạt kết quả cao; nhiều năm liền, 100% học sinh tham gia đội tuyển đều đoạt giải tại các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia. Nổi bật trong số đó là em Lê Việt Hoàng giành Huy chương Bạc tại Kỳ thi Olympic Vật lý quốc tế năm 2022. Năm học 2025-2026, cô tiếp tục bồi dưỡng em Bùi Anh Tú, học sinh lớp 11 đã vượt qua nhiều thí sinh lớp 12 để giành giải Nhất môn Vật lý tại kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia. Với kết quả này, Tú được lựa chọn vào Đội tuyển Olympic Vật lý Việt Nam và giành Huy chương Bạc tại Cuộc thi Olympic Vật lý châu Á lần thứ 26, năm 2026.

Thầy giáo Nguyễn Hải Dương và cô giáo Phạm Thị Trang Nhung là hai trong số nhiều giáo viên đang ngày ngày miệt mài với công tác phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi tại các trường THPT chuyên trên địa bàn tỉnh. Năm học 2025-2026, đội ngũ nhà giáo tỉnh Ninh Bình tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt ở lĩnh vực bồi dưỡng học sinh giỏi. Tại kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, học sinh của tỉnh giành 238 giải, đạt tỷ lệ 76,77%, trong đó có 10 giải Nhất, 63 giải Nhì, 88 giải Ba và 77 giải Khuyến khích; xếp thứ 2 toàn quốc về tổng số giải và thứ 3 về số giải Nhất. Thành tích Olympic khu vực và quốc tế năm 2026 gồm 1 Huy chương Vàng, 3 Huy chương Bạc.

Những tấm huy chương tại các kỳ thi quốc gia, quốc tế của học sinh đất Cố đô là kết quả của quá trình học tập, rèn luyện bền bỉ, sự nỗ lực của mỗi cá nhân cùng sự đồng hành, dìu dắt của đội ngũ nhà giáo. Hành trình “thắp lửa” tri thức của những thầy, cô giáo vẫn tiếp tục qua từng thế hệ học trò. Chính sự tận tâm của đội ngũ nhà giáo đang góp phần bồi đắp truyền thống hiếu học, phát triển nhân tài, tạo hành trang để học sinh Ninh Bình tự tin chinh phục những đỉnh cao tri thức