Hành trình đưa các anh trở về

Hành trình chưa có điểm dừng

Những năm qua, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng. Từ việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, xác minh thông tin, huy động nhiều lực lượng phối hợp tìm kiếm đến việc ứng dụng khoa học, công nghệ trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, tất cả đều hướng tới mục tiêu cao nhất: không để người đã hy sinh vì Tổ quốc mãi nằm lại nơi chiến trường xưa. Trong bối cảnh đó, Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" được triển khai với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, huy động sự tham gia của các lực lượng Quân đội, Công an, chính quyền địa phương cùng đông đảo nhân dân.

Đối với Cao Bằng, mảnh đất địa đầu Tổ quốc, nơi từng là căn cứ địa cách mạng, chứng kiến nhiều trận chiến ác liệt trong kháng chiến chống thực dân Pháp, chiến tranh bảo vệ biên giới và làm nhiệm vụ quốc tế, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ luôn được các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, đây cũng là địa phương có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, khiến việc tìm kiếm gặp không ít trở ngại. Qua thời gian, nhiều nhân chứng tuổi đã cao, sức yếu, nhiều thông tin chỉ được lưu giữ qua những câu chuyện truyền miệng. Vì vậy, mỗi manh mối đều phải được đối chiếu, xác minh cẩn trọng trước khi tổ chức khảo sát thực địa.

Để mỗi cuộc tìm kiếm được triển khai trên thực địa là cả một quá trình chuẩn bị công phu. Sau khi tiếp nhận, rà soát, đối chiếu các nguồn thông tin từ hồ sơ lưu trữ, bản đồ quân sự, nhân chứng lịch sử và người dân địa phương, lực lượng làm nhiệm vụ xây dựng phương án khảo sát, xác định khu vực ưu tiên và tổ chức tìm kiếm. Mỗi ngày làm việc trên thực địa thường bắt đầu từ sáng sớm. Sau khi kiểm tra phương tiện, dụng cụ chuyên dụng và phương án bảo đảm an toàn, các tổ công tác tiếp cận từng khu vực khảo sát. Mỗi vị trí nghi vấn được xác định bằng tọa độ, đo đạc, đánh dấu trên bản đồ và kiểm tra cẩn trọng. Việc tìm kiếm chủ yếu được thực hiện bằng phương pháp thủ công nhằm hạn chế tối đa nguy cơ làm ảnh hưởng đến các dấu tích còn lại dưới lòng đất.

Lực lượng lấy mẫu ADN hài cốt tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quảng Uyên.

Theo Thượng tá Hoàng Tuấn Trang, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, quá trình triển khai nhiệm vụ nhận được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương và nhân dân. Tuy nhiên, địa hình phức tạp, khoảng cách giữa các nghĩa trang xa, thời tiết thất thường khiến việc cơ động lực lượng và tổ chức lấy mẫu gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, nhiều hài cốt đã được an táng hơn nửa thế kỷ, chịu tác động của điều kiện tự nhiên nên bị phân hủy mạnh, không đủ điều kiện lấy mẫu giám định ADN. Tính đến ngày 22/7/2026, lực lượng làm nhiệm vụ đã lấy mẫu 193 phần mộ, trong đó 184 hài cốt đủ điều kiện lấy mẫu, 9 phần mộ không đủ điều kiện.

Nếu hồ sơ lưu trữ là cơ sở ban đầu thì người dân địa phương chính là những "kho tư liệu sống" góp phần quan trọng trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Việc rà soát, bổ sung thông tin từ nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh và người dân địa phương là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ công tác khoanh vùng, xác minh địa điểm tìm kiếm.

Là lực lượng trực tiếp tham gia tuyên truyền, vận động hội viên, ông Nông Văn Trận, Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Quảng Uyên cho biết: Ngay sau khi Chiến dịch được triển khai, Hội Cựu chiến binh xã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động hội viên chủ động cung cấp những thông tin còn lưu giữ về các khu vực từng diễn ra chiến sự hoặc nơi an táng liệt sĩ. Phối hợp với Ban Chỉ huy Quân sự xã và chính quyền địa phương tuyên truyền để người dân hiểu rõ ý nghĩa của công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, từ đó, tích cực hỗ trợ lực lượng làm nhiệm vụ. Từ những thông tin được thu thập, lực lượng chức năng tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu, lấy mẫu sinh phẩm và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ giám định ADN. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm từng bước xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng mong mỏi của thân nhân sau nhiều thập kỷ.

Không để sự hy sinh bị lãng quên

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những mất mát, hy sinh mà các thế hệ cha anh để lại vẫn in đậm trong ký ức dân tộc. Trên khắp mọi miền đất nước, nhiều người con ưu tú chưa được trở về với quê hương, gia đình, nhiều gia đình ngày ngày mong ngóng tin tức về người thân sau nhiều thập kỷ. Vì vậy, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không đơn thuần là một nhiệm vụ chuyên môn của lực lượng quân đội mà còn là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Trên địa bàn tỉnh, cùng với việc chăm lo cho gia đình chính sách, người có công với cách mạng, các cấp ủy, chính quyền luôn quan tâm thực hiện công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Chiến dịch không chỉ hướng tới mục tiêu tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ mà còn góp phần nâng cao nhận thức của toàn xã hội về trách nhiệm tri ân người có công với cách mạng.

Đại tá Ma Công Học, Tỉnh ủy viên, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết: Mục tiêu lớn nhất của Chiến dịch không chỉ là hoàn thành việc lấy mẫu mà còn xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, trả lại tên cho những người đã hy sinh. Theo kế hoạch, trước ngày 31/8/2026, tỉnh phấn đấu hoàn thành lấy mẫu đối với 670 phần mộ; giai đoạn 2025 - 2030, tiếp tục thực hiện khoảng 530 mẫu còn lại, hướng tới hoàn thành khoảng 1.200 mẫu phục vụ xác định danh tính và cung cấp thông tin cho thân nhân liệt sĩ.