Hình ảnh bộ đội băng rừng, phá đá tìm liệt sĩ ở 'lò vôi thế kỷ'
Để mở một cuộc tìm hài cốt liệt sĩ, những người lính của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang phải mất nhiều ngày mở đường, bám vách đá dựng đứng, khoan phá những khối đá lớn. Trong đó, hành trình lên Cao điểm 685 (thuật ngữ quân sự gọi là Điểm cao 685) - nơi được ví 'lò vôi thế kỷ' là hành trình gian khổ mà thiêng liêng.

Cao điểm 685 (thôn Nặm Ngặt, xã Thanh Thủy) từng là chiến trường ác liệt ở mặt trận Vị Xuyên. Năm giờ sáng, cuộc họp của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang diễn ra ngắn gọn. Thượng tá Trần Quang Huy - Đội trưởng Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang, chia lực lượng thành ba tổ rồi lập tức xuất phát. Con đường lên cao điểm này dài chỉ vài km nhưng cheo leo, trơn trượt. Xe máy phải đi từng người một trên lối đất hẹp, một bên là vách núi, một bên là vực sâu. Đến chân núi, cán bộ, chiến sĩ tiếp tục phát cây làm bậc thang, căng dây thừng men theo các vách đá để đưa người và thiết bị lên khu vực tìm kiếm.

Theo Đội quy tập, để mở được lối tiếp cận dài chưa đầy 1 km, hơn 5 cán bộ, chiến sĩ đã mất gần ba ngày liên tục phát quang cây cối, tạo đường giữa địa hình hiểm trở.

Tiếng máy khoan bê tông vang vọng giữa núi rừng khi tổ công tác phá những khối đá lớn để tìm kiếm dấu vết. Theo lời kể của các cựu chiến binh, cao điểm này có một hang đá, gọi là hang Quây. Đây là nơi nhiều chiến sĩ tập kết trước khi bị pháo địch đánh sập cửa hang, chôn vùi họ bên trong. Tuy nhiên, suốt nhiều năm, việc tìm kiếm cửa hang chưa có kết quả.

Trên vách đá, từng chiến sĩ cẩn trọng đặt chân giữa những phiến đá nứt vỡ. Thượng tá Trần Quang Huy cho biết, khó khăn lớn nhất là địa hình chia cắt, đá lở, thời tiết thay đổi rất nhanh và thời gian đã lùi xa gần nửa thế kỷ khiến việc xác định chính xác vị trí hài cốt trở nên vô cùng gian nan.

Không có máy móc hiện đại hỗ trợ, việc tìm kiếm chủ yếu dựa vào sức người, tư liệu lịch sử và ký ức của các cựu chiến binh. Theo cán bộ Đội quy tập, các vị trí được khoanh vùng đều căn cứ vào đội hình chiến đấu, hệ thống chiến hào, hang đá và những trận đánh điển hình của mặt trận Vị Xuyên giai đoạn 1979-1989. Trong ảnh: Bàn chải đánh răng và vật dụng của bộ đội tìm thấy tại điểm cao.

Một di hài liệt sỹ được tìm thấy tại cao điểm.

Theo Thượng tá Huy, điều khiến những người lính quy tập trăn trở nhất không phải là hiểm nguy hay vất vả, mà là nỗi sợ bỏ sót hài cốt. Vì vậy, mỗi tấc đất, mỗi khe đá đều được tìm kiếm cẩn trọng, tỉ mỉ. "Nếu để sót lại một phần hài cốt của các anh, chúng tôi luôn thấy day dứt và có lỗi với những người đã ngã xuống", anh bộc bạch.

Mỗi chuyến lên cao điểm 685 không chỉ là hành trình vượt núi tìm kiếm hài cốt, mà còn là lời tri ân lặng lẽ dành cho những người lính vẫn còn nằm lại giữa đại ngàn sau gần nửa thế kỷ.
Theo Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang, hiện khu vực mặt trận Vị Xuyên (cũ) vẫn còn hơn 1.000 liệt sĩ chưa được tìm thấy. Từ đầu năm 2026 đến nay, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang đã quy tập được 17 hài cốt liệt sĩ, gồm 3 mộ tập thể và 14 mộ đơn, chủ yếu tại khu vực xã Thanh Thủy. Ngoài ra, lực lượng còn quy tập được 1 hài cốt liệt sĩ thời kỳ kháng chiến chống Pháp tại thôn Chiến Phố Thượng, xã Bản Máy.
Tính tới thời điểm hiện tại, sau hơn 3 tháng triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang đã quy tập được 28 hài cốt liệt sĩ, đồng thời phát hiện 5 mộ tập thể.
Song song với công tác quy tập, Đội Quy tập đang triển khai lấy mẫu sinh học tại các mộ đơn ở 11 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh để phục vụ xác định danh tính. Đến nay, việc lấy mẫu đã hoàn thành tại nhiều nghĩa trang. Sau khi thu thập, các mẫu sinh học được gửi về Ngân hàng Gen lưu trữ, sau đó chuyển Bộ Quốc phòng để xét nghiệm, đối chiếu ADN theo quy định; cơ quan quân sự cấp tỉnh chỉ thực hiện việc lấy mẫu, không trực tiếp xét nghiệm.
Cũng theo Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang, hiện nay, việc tìm kiếm vẫn chủ yếu thực hiện bằng phương pháp thủ công. Địa hình vùng núi đá khiến các thiết bị dò tìm hiện đại gần như không phát huy hiệu quả. Bên cạnh đó, sau 40 - 50 năm, hài cốt liệt sĩ phần lớn không còn nguyên vẹn do tác động của thời gian, thời tiết và bom pháo cày xới nhiều lần trong chiến tranh. Thêm vào đó, nhiều đơn vị từng tham gia chiến đấu như Sư đoàn 313, 314, 356... đã giải thể, trong khi tư liệu còn lại rất hạn chế, khiến công tác xác minh, khoanh vùng, tìm kiếm liệt sĩ gặp nhiều khó khăn.




![[Infographic] Đã tìm thấy 69 hài cốt và 1 bộ hài cốt liệt sĩ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w400_r3x2/2026_07_14_14_55614090/29de1b8e48c5a19bf8d4.jpg)







