Hình xăm không chỉ trên da: Khi nghệ thuật tiềm ẩn rủi ro ung thư

Sở thích xăm mình có nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe con người. Ảnh: unplash.com

Vào năm 2024, James Hetfield, giọng ca nổi tiếng người Mỹ đã thực hiện một “nghi thức tưởng nhớ” người quá cố theo cách kỳ quặc không ngờ: xăm mình bằng mực trộn với... một phần tro cốt của thần tượng, ca sĩ người Anh Lemmy Kilmister.

Mặc dù nghe có phần rùng rợn, nhưng việc xăm hình bằng mực trộn tro cốt không phải là hiếm ở Mỹ. Các tiệm xăm, lò hỏa táng và các công ty chuyên sản xuất mực xăm từ tro cốt đều khẳng định rằng phương pháp này an toàn, hoặc ít nhất không nguy hiểm hơn xăm hình thông thường.

Tuy nhiên, “mốt” xăm mình này đã thúc đẩy các nhà khoa học đặt câu hỏi: liệu những chất đi vào cơ thể qua hình xăm có thể để lại rủi ro lâu dài, trong đó có nguy cơ ung thư?

Mực xăm không “nằm yên” dưới da

Hiện nay, thành phần mực xăm gần như không được kiểm soát chặt chẽ ở nhiều nơi trên thế giới. Ngoài sắc tố màu, mực có thể chứa kim loại nặng hoặc các hợp chất hóa học như hydrocarbon thơm đa vòng (PAH) - nhóm chất từng được cảnh báo có khả năng gây ung thư.

Một số nghiên cứu cho thấy mực xăm không chỉ nằm dưới da mà còn di chuyển đến các hạch bạch huyết. Trong cơ thể người có hàng trăm hạch bạch huyết, là những cơ quan nhỏ hình hạt đậu. Chúng chứa các tế bào đóng vai trò là những “lực lượng phản ứng đầu tiên” của hệ miễn dịch. Nhiều hạch bạch huyết nằm ngay dưới da và sẽ sưng lên rõ rệt khi bị nhiễm trùng.

Nghiên cứu của các nhà khoa học chỉ ra rằng sắc tố mực xăm cùng dấu vết của các chất độc hại tồn tại ở hạch bạch huyết trong thời gian dài, thậm chí đến khi người mang hình xăm qua đời.

“Câu hỏi đặt ra là, liệu chúng có gây hại gì ở đó không?” nhà khoa học người Đan Mạch Signe Clemmensen đặt câu hỏi khi quyết định theo đuổi đề tài này cho luận văn Tiến sĩ của bà tại Đại học Nam Đan Mạch.

Minh họa cho thấy mực xăm tồn tại lâu dài trong các hạch bạch huyết dưới da. Ảnh: The Scientist

Mối liên hệ phức tạp giữa hình xăm và ung thư

Nhiều chất trong mực xăm được biết đến hoặc nghi ngờ là chất gây ung thư. Ngoài PAH, các kim loại nặng như crom và cadmi, vốn là chất gây ung thư ở người, thường có trong mực xăm để tạo ra màu sắc rực rỡ hơn. Vì lý do này, các nhà khoa học cho rằng mối liên hệ giữa hình xăm và ung thư cần được điều tra thêm.

Để đạt được mục đích, Clemmensen và các đồng nghiệp đã tiến hành một nghiên cứu dịch tễ học hồi cứu liên quan đến hàng nghìn cặp song sinh người Đan Mạch.

Các nhà nghiên cứu tuyển chọn các nhóm người cụ thể, ví dụ như bệnh nhân ung thư, sau đó xem xét quá khứ của họ. Nhóm của Clemmensen đã đánh giá tiền sử ung thư da hoặc u lympho cũng như hình xăm của những người tham gia: liệu họ có hình xăm hay không, và nếu có, màu sắc, kích thước và thời điểm họ xăm hình đầu tiên.

Kết quả nghiên cứu cho thấy hình xăm có liên quan đến nguy cơ mắc cả ung thư da và u lympho, nhưng chỉ khi chúng có kích thước lớn hơn lòng bàn tay.

Hình xăm không chỉ "tồn tại" trên da như mọi người vẫn tưởng. Ảnh: unplash.com

Nghiên cứu dịch tễ trên chuột

Cùng cố thêm ý kiến của nhà khoa học Clemmensen, phát hiện của nhà miễn dịch học Santiago González từ Viện Nghiên cứu Y sinh học ở Thụy Sĩ và cộng sự cho thấy các hình xăm trên chuột tác động lâu dài lên hệ miễn dịch, có thể thúc đẩy sự phát triển của ung thư.

Để thực hiện thí nghiệm, các nhà khoa học đã sử dụng chuột ở giai đoạn sống tương đương với tuổi thiếu niên và đầu tuổi trưởng thành ở người. Họ quan sát thấy rằng sau khi xăm hình lên chân chuột, các hạch bạch huyết của chúng “sưng to, đầy mực và bị viêm nhiễm nặng”.

Theo nhà khoa học González, tác động của hình xăm lên hệ miễn dịch chuột có thể kéo dài hơn hai tháng, khoảng thời gian mà ông và cộng sự nghiên cứu. Ông nói thêm rằng “viêm mãn tính có liên quan mật thiết đến ung thư”, đề cập đến quan điểm phổ biến rằng các tình trạng viêm nhiễm có thể thúc đẩy sự phát triển và tiến triển của ung thư.

Ông González cũng liên kết interleukin-1 alpha, một phân tử mà ông tìm thấy lưu thông trong máu chuột vài tháng sau khi xăm, với sự lan rộng của khối u ác tính đến các hạch bạch huyết.

“Tôi nghĩ có lẽ có mối liên hệ giữa hình xăm và ung thư, nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi chưa được giải đáp mà chúng ta cần phải làm rõ trước đã,” ông cho biết.

Để trả lời một cách chắc chắn hơn liệu hình xăm có thực sự làm tăng nguy cơ ung thư trên người hay không, các nhà nghiên cứu tại IARC - Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế thuộc Tổ chức Y tế Thế giới đang tiến hành theo dõi những người tình nguyện tại Pháp, Đức, Hoa Kỳ và Trung Quốc. Đối với mỗi khu vực, các nhà nghiên cứu quan sát hàng trăm nghìn cá nhân và thực hiện các đánh giá theo dõi vài năm một lần.

Nâng cao nhận thức

Ca sĩ người Mỹ James Hetfield (trái) xăm mình với tro cốt của ca sĩ người Anh Lemmy Kilmister (phải). Ảnh: The Scientist

Vì mối liên hệ giữa hình xăm và ung thư vẫn còn mang tính phỏng đoán, các nhà nghiên cứu phải “cân bằng giữa việc đảm bảo mọi người được thông tin đầy đủ mà không gây hoang mang không cần thiế,” các nhà khoa học nhận định.

Trong lúc chờ đợi kết luận cuối cùng, những người đã “lỡ” xăm mình đặt câu hỏi: “Có nên xóa hình xăm không?”. Câu trả lời của các nhà khoa học là “không nên”. Vì laser, phương pháp xóa hình xăm phổ biến nhất, có thể phân hủy các hóa chất trong hình xăm thành các chất độc hại hơn, bao gồm các chất gây ung thư đã biết và tiềm ẩn như o-toluidine và dichlorobenzidine.

“Nếu giả thuyết về mối liên hệ giữa hình xăm và ung thư là có cơ sở, thì về mặt lý thuyết, việc xóa hình xăm là một trong những điều tồi tệ nhất bạn có thể làm,” McCarty, nhà dịch tễ học tại IARC cho biết.

Các nhà khoa học khuyên mọi người nên bảo vệ các vùng da có hình xăm giống như cách họ bảo vệ vùng da không có hình xăm: thoa kem chống nắng trước khi ra ngoài trời. Dù mang ý nghĩa cá nhân hay nghệ thuật, hình xăm vẫn tiềm ẩn nguy cơ lâu dài với sức khỏe, bao gồm khả năng ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và nguy cơ ung thư.

{Thùy Dương - Hồng Nhung}