Siết chặt kiểm soát thuốc lá mới

Hút thuốc lá tại một quán cafe. Ảnh: TTXVN

Hội thảo nhằm tiếp thu ý kiến thảo luận, góp ý của các chuyên gia trong xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Đánh giá về thực trạng sử dụng thuốc lá tại Việt Nam và tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và bệnh tật có thể phòng tránh, với tác động trực tiếp và toàn diện đến sức khỏe con người. Theo các bằng chứng khoa học, khói thuốc lá chứa ít nhất 7.000 hóa chất, trong đó có tối thiểu 70 chất gây ung thư, nhiều chất có khả năng làm tổn thương DNA và gây đột biến gen. Đáng lưu ý, tất cả các dạng thuốc lá, bao gồm thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử và các sản phẩm nung nóng đều gây hại; không tồn tại mức độ tiếp xúc an toàn với khói thuốc.

Tại Việt Nam, mỗi năm có hơn 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, trong đó khoảng 84.500 ca do hút thuốc chủ động và khoảng 18.800 ca do hút thuốc thụ động. Thuốc lá là nguyên nhân chính gây ung thư phổi, chiếm khoảng 80 - 90% số ca tử vong do căn bệnh này, đồng thời làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành, tai biến mạch máu não và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Trung Nguyên, bên cạnh gánh nặng bệnh tật, thuốc lá còn gây thiệt hại kinh tế lớn. Tại Việt Nam, chi phí do thuốc lá gây ra, bao gồm chi phí khám, chữa bệnh và tổn thất năng suất lao động, cao gấp nhiều lần so với nguồn thu từ thuế thuốc lá.

Tiến sĩ Nguyễn Trung Nguyên cho rằng cần bổ sung các giải pháp mạnh hơn theo hướng kiểm soát từ gốc; cần cấm công dân sinh từ năm 2010, cấm học sinh, sinh viên hút thuốc, nhằm ngăn chặn hình thành thế hệ người nghiện mới. Đây là giải pháp được đánh giá có tính khả thi, phù hợp với thực tiễn khi việc nghiện thuốc lá chủ yếu bắt đầu từ lứa tuổi trẻ.

Bên cạnh đó, cần tăng cường quản lý hoạt động mua bán, bảo đảm kiểm soát chặt chẽ việc tiếp cận thuốc lá, kết hợp theo dõi, đánh giá thường xuyên quá trình thực thi chính sách…

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Tuấn Lâm (Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam) khẳng định các sản phẩm thuốc lá mới, bao gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các dạng cung cấp nicotine khác, đều tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng. Tại Việt Nam, bước đầu ghi nhận hiệu quả sau khi triển khai các biện pháp kiểm soát, như giảm đáng kể số ca cấp cứu liên quan đến thuốc lá điện tử, giảm tình trạng quảng cáo công khai và ghi nhận xu hướng giảm tỷ lệ sử dụng trong nhóm thanh thiếu niên.

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Tuấn Lâm kiến nghị cần đưa các quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, quảng cáo, tàng trữ và sử dụng các sản phẩm thuốc lá mới vào hệ thống pháp luật; đồng thời tăng cường kiểm soát nguồn cung, ngăn chặn buôn lậu và quảng cáo trên môi trường mạng, ưu tiên xử lý các hành vi liên quan đến phân phối, đặc biệt tại khu vực trường học và trên không gian mạng

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận về thực trạng sử dụng thuốc lá tại Việt Nam và tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe; Kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới và khuyến cáo của WHO đối với sản phẩm thuốc lá mới; Tổng quan kinh nghiệm quốc tế về cấm trưng bày thuốc lá tại các điểm bán buôn, bán lẻ thuốc lá, về tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá. Các chuyên gia cũng đề xuất giải pháp tăng cường kiểm soát thuốc lá mới, giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu tại Việt Nam; phương án quy phạm hóa các giải pháp chính sách được đề xuất.

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã thực thi được 13 năm. Báo cáo tổng kết thi hành Luật cho thấy, trong thời gian qua, một số quy định của Luật đã không còn phù hợp, xuất hiện các khó khăn, vướng mắc, bất cập, đặc biệt là sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm có chứa nicotin khác. Các sản phẩm này sử dụng dưới nhiều dạng như hút, hít, ngậm, nhai…, kèm theo đó là các chất nicotine gây nghiện, gây hại và các chất hoặc dung dịch chưa xác định được mức độ nguy hại nên thực sự là mối nguy hiểm cho sức khỏe người dân.

Tình trạng không tuân thủ quy định về địa điểm cấm hút thuốc cũng khá phổ biến, dẫn đến gây hại cho sức khỏe người khác do hít khói thuốc lá thụ động, trong đó phụ nữ và trẻ em là đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất. Việc mua thuốc lá dễ dàng với giá thành 1 bao thuốc khá rẻ cũng làm gia tăng việc tiếp cận và sử dụng thuốc lá.

Mặc dù trong thời gian qua, Việt Nam đã đạt được một số thành tựu nhất định trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, tỷ lệ hút thuốc ở thanh thiếu niên cũng đã giảm. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đang là một trong 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN.

Bích Thủy (TTXVN)