Hỗ trợ tối đa một tỷ đồng mỗi năm cho nghiên cứu sinh xuất sắc

Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia là đơn vị chủ trì triển khai toàn diện, từ xây dựng quy chế, tuyển chọn, cấp kinh phí đến theo dõi, đánh giá và điều chỉnh chương trình VREF. Các đơn vị chức năng của Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan, tổ chức giáo dục, đào tạo liên quan phối hợp thực hiện theo quy định.

Chương trình được triển khai trên phạm vi toàn quốc, với đối tượng tham gia gồm nghiên cứu sinh, các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, nhà khoa học trong và ngoài nước, cùng doanh nghiệp và các tổ chức tài trợ.

Ảnh minh họa: Hà Anh/Mekong ASEAN.

VREF được thiết kế như một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó nghiên cứu sinh giữ vai trò trung tâm của các nhiệm vụ nghiên cứu mũi nhọn. Nguồn lực được phân bổ có chọn lọc, ưu tiên các đề tài có khả năng tạo ra công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược, đồng thời bảo đảm sự phát triển cân đối giữa các lĩnh vực khoa học.

Điểm nổi bật của chương trình là cách tiếp cận “đầu tư theo kết quả”. Cơ chế tuyển chọn được tổ chức độc lập, minh bạch, cạnh tranh, với tiêu chí đánh giá gắn trực tiếp với đầu ra cụ thể.

Chương trình cũng khuyến khích mô hình hợp tác đa chiều giữa Nhà nước, viện/trường và doanh nghiệp; từng bước đưa doanh nghiệp trở thành chủ thể tham gia xuyên suốt từ khâu đề xuất đến thương mại hóa kết quả, đồng thời thúc đẩy đồng tài trợ và tăng cường liên kết quốc tế.

Mỗi năm hỗ trợ khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc

Mỗi năm chương trình dự kiến tuyển chọn và hỗ trợ kinh phí nghiên cứu cho khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc. Trong đó, ưu tiên nguồn lực cho nhóm trực tiếp tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu nhằm làm chủ, tạo ra công nghệ lõi và phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược; phần còn lại dành cho các nhiệm vụ nghiên cứu đột phá ở các lĩnh vực khoa học khác.

Về chất lượng đầu ra, chương trình đặt chỉ tiêu ít nhất 60% kết quả nghiên cứu được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín (thuộc nhóm Q1 hoặc danh mục uy tín như Nature Index); ít nhất 20% có đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; ít nhất 15% được chuyển giao, thương mại hóa hoặc ứng dụng vào thực tiễn.

VREF hướng tới hình thành mạng lưới các nhà khoa học trẻ, góp phần xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh và thúc đẩy hợp tác quốc tế, bao gồm cơ chế đồng hướng dẫn với chuyên gia trong và ngoài nước.

Kinh phí thực hiện chương trình VREF được bảo đảm từ ngân sách Nhà nước và các nguồn huy động hợp pháp khác. Mức hỗ trợ được xác định theo tính chất, yêu cầu của từng nhiệm vụ nghiên cứu, phù hợp với mục tiêu đề ra; tối đa một tỷ đồng/năm cho một nghiên cứu sinh, với thời gian hỗ trợ tối đa 3 năm.

Trường hợp cần thiết, nhiệm vụ có thể được xem xét gia hạn nhưng không quá 2 năm và không làm tăng thời gian hỗ trợ kinh phí từ ngân sách Nhà nước. Kinh phí được sử dụng trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu và giải ngân theo tiến độ, gắn với kết quả thực hiện.

Chương trình áp dụng cơ chế quản lý chặt chẽ, theo dõi và đánh giá theo các mốc tiến độ và kết quả đầu ra. Việc cấp và tiếp tục bố trí kinh phí gắn trực tiếp với kết quả thực hiện; các trường hợp không đáp ứng yêu cầu sẽ bị điều chỉnh hoặc chấm dứt hỗ trợ theo quy định.

Bên cạnh đó, chương trình áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, cho phép xử lý linh hoạt đối với các nhiệm vụ có tiềm năng nhưng phát sinh yếu tố khách quan, trên cơ sở bảo đảm tuân thủ quy định và cam kết. Đồng thời, tăng cường quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục và viện nghiên cứu, đi đôi với trách nhiệm giải trình về chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Một điểm mới khác là tăng cường gắn kết với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy sự tham gia thực chất của doanh nghiệp. Doanh nghiệp không chỉ đồng tài trợ mà còn tham gia đề xuất, triển khai và ứng dụng kết quả nghiên cứu. Các nhiệm vụ có định hướng rõ ràng về chuyển giao và thương mại hóa sẽ được ưu tiên, nhằm bảo đảm kết quả nghiên cứu có thể chuyển hóa thành sản phẩm, công nghệ phục vụ thực tiễn.