Hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực doanh nghiệp tham gia thị trường carbon

Phiên thảo luận trong khuôn khổ Diễn đàn Hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực doanh nghiệp tham gia thị trường carbon.

Ngày 17/4, tại Hà Nội, Diễn đàn Hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực doanh nghiệp tham gia thị trường carbon do Tạp chí Doanh nghiệp phối hợp Viện Công nghệ và Đổi mới sáng tạo doanh nghiệp và các đơn vị liên quan tổ chức.

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hoàng Quang Phòng cho biết, lộ trình hình thành thị trường carbon tại Việt Nam đang được đẩy nhanh, với hệ thống pháp lý ngày càng hoàn thiện. Hàng loạt văn bản quan trọng đã được ban hành như Nghị định số 06/2022/NĐ-CP, Nghị định 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung, hay Nghị định 232/2024/NĐ-CP về phát triển thị trường carbon trong nước, tạo nền tảng cho việc vận hành thị trường.

Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hoàng Quang Phòng.

Theo ông Hoàng Quang Phòng, thị trường carbon không chỉ là công cụ điều tiết phát thải mà còn mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp. “Một tín chỉ carbon không đơn thuần là chi phí mà là kết quả của đổi mới sáng tạo, là tài sản có giá trị kinh tế. Tham gia thị trường này giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, nâng cao thương hiệu và tiếp cận nguồn tài chính xanh”- ông Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh.

Tại diễn đàn, các phiên thảo luận không chỉ cập nhật quy định mới, mà còn đi sâu vào các vấn đề thực tiễn như phương pháp đo lường phát thải, lựa chọn giải pháp giảm phát thải, cũng như khả năng tham gia các cơ chế tín chỉ carbon trong nước và quốc tế.

Đại diện Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), ông Phạm Nam Hưng cho biết, Việt Nam đã có quá trình chuẩn bị kéo dài hơn một thập kỷ để xây dựng thị trường carbon, gắn với các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính và mục tiêu đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Theo ông Hưng, thị trường carbon được cấu thành từ hai loại hàng hóa chính là hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon. Trong đó, hạn ngạch là lượng phát thải được phân bổ cho doanh nghiệp, còn tín chỉ là kết quả giảm phát thải từ các dự án cụ thể. Việc hình thành cơ chế trao đổi các loại “hàng hóa” này sẽ tạo ra công cụ kinh tế để điều tiết phát thải, đồng thời mở ra kênh huy động nguồn lực tài chính cho các hoạt động xanh.

Diễn đàn Hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực doanh nghiệp tham gia thị trường carbon.

Hiện nay, Việt Nam đang xây dựng thị trường carbon trên ba trụ cột chính, gồm: hệ thống hạn ngạch phát thải tập trung vào các ngành phát thải lớn như nhiệt điện, sắt thép, xi măng; hệ thống tín chỉ carbon trong nước và cơ chế kết nối với thị trường quốc tế. Đây được xem là nền tảng quan trọng để từng bước hình thành thị trường đồng bộ, hiệu quả.

Về lộ trình, giai đoạn 2026-2028 sẽ là thời kỳ thí điểm nhằm giúp doanh nghiệp làm quen với cơ chế thị trường, đồng thời để cơ quan quản lý hoàn thiện hệ thống vận hành. Sau giai đoạn này, Chính phủ sẽ đánh giá để tiến tới vận hành chính thức và xem xét khả năng kết nối với thị trường carbon toàn cầu.

Ở góc độ quốc tế, bà Cecilia Brennan, Tham tán kinh tế, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam nhận định, Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt, khi nền tảng pháp lý đã được thiết lập và trọng tâm chuyển sang triển khai thực tế. Theo bà, một hệ thống tín chỉ carbon vận hành hiệu quả sẽ góp phần huy động nguồn lực tài chính, thúc đẩy giảm phát thải với chi phí hợp lý, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bà Cecilia Brennan, Tham tán kinh tế, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam.

Bà Brennan cho biết Australia đã và đang hỗ trợ Việt Nam thông qua nhiều chương trình hợp tác về kỹ thuật và tài chính, như Chương trình Nền tảng Đối tác doanh nghiệp, Quan hệ Đối tác tài chính khí hậu Australia, hay các sáng kiến trong khuôn khổ Aus4lnnovation. Các hoạt động này tập trung vào phát triển dự án giảm phát thải, thúc đẩy tài chính xanh và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường carbon.

Theo các chuyên gia, một trong những thách thức lớn hiện nay là mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp còn hạn chế, trong khi yêu cầu về minh bạch, tính toàn vẹn và chất lượng tín chỉ ngày càng cao. Do đó, việc nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, từ hiểu biết chính sách đến kỹ năng xây dựng dự án và tiếp cận thị trường là yếu tố then chốt.

Diễn đàn cũng đặt ra ba nhóm giải pháp trọng tâm gồm: tháo gỡ rào cản thông tin để doanh nghiệp hiểu rõ cơ chế vận hành và các tiêu chuẩn quốc tế; kết nối cung-cầu tín chỉ carbon giữa doanh nghiệp trong nước và đối tác quốc tế; Thúc đẩy học hỏi kinh nghiệm thực tiễn từ các chuyên gia, tổ chức quốc tế.

Trong bối cảnh gần một phần ba lượng phát thải toàn cầu đã được điều tiết bởi các cơ chế định giá carbon, việc tham gia thị trường này không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội đó, cần có sự đồng hành chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế trong việc hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực thực thi.