Hoàn thiện cơ chế phân bổ hạn ngạch phát thải, phát triển thị trường carbon

Hoàn thiện hành lang pháp lý về biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, thực hiện các cam kết quốc tế và tạo điều kiện để doanh nghiệp triển khai các hoạt động giảm phát thải, chuyển đổi xanh.

Tại Hội thảo tham vấn dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường về ứng phó với biến đổi khí hậu do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 10/11/2026, Phòng Thị trường carbon, Cục Biến đổi khí hậu đã thông tin về những nội dung trọng tâm được đề xuất quy định trong dự thảo.

QUẢN LÝ PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH, THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG CARBON

Về thích ứng với biến đổi khí hậu, dự thảo quy định công bố kịch bản biến đổi khí hậu theo chu kỳ 5 năm, làm cơ sở đánh giá tác động, nhận diện rủi ro và lồng ghép vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển. Trên cơ sở đó, các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm đánh giá tổn thất, thiệt hại và xây dựng giải pháp thích ứng phù hợp với điều kiện thực tế.

Dự thảo bổ sung cơ chế giám sát, đánh giá hoạt động thích ứng từ trung ương đến địa phương, gắn kết quả thực hiện với nguồn lực đầu tư và trách nhiệm quản lý. Trong đó, ưu tiên bảo vệ người dân, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, hệ sinh thái và hạ tầng thiết yếu trước những tác động của biến đổi khí hậu.

Đối với quản lý phát thải khí nhà kính, dự thảo quy định các cơ sở có mức phát thải từ 3.000 tấn CO2 tương đương mỗi năm thuộc diện phải kiểm kê. Ngoài ra, một số cơ sở trong lĩnh vực năng lượng, công nghiệp, vận tải, thương mại và xử lý chất thải cũng phải thực hiện kiểm kê khi đáp ứng các tiêu chí quy định.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, dự thảo bổ sung cơ chế đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) theo hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, bảo đảm dữ liệu phát thải chính xác, nhất quán và có thể kiểm chứng. Đây là cơ sở quan trọng để xác định kết quả giảm phát thải, phân bổ hạn ngạch và phục vụ hoạt động giao dịch trên thị trường carbon.

Theo Cục Biến đổi khí hậu, việc đấu giá nhằm bảo đảm công khai, minh bạch, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm phát thải. Tuy nhiên, cơ chế này cần có phương pháp xác định hạn ngạch rõ ràng, phù hợp với mục tiêu giảm phát thải và điều kiện sản xuất của từng lĩnh vực.

Dự thảo cũng bổ sung các biện pháp bình ổn thị trường carbon khi giá giao dịch biến động bất thường hoặc cung cầu hạn ngạch mất cân đối nghiêm trọng. Các giải pháp được đề xuất gồm điều chỉnh thời điểm, khối lượng hạn ngạch đưa ra đấu giá, sử dụng hạn ngạch dự trữ để bổ sung nguồn cung và tăng cường giám sát giao dịch.

Bên cạnh đó, việc xây dựng tiêu chuẩn tín chỉ carbon trong nước hướng tới bảo đảm kết quả giảm phát thải có cơ sở khoa học, đáng tin cậy, có thể kiểm chứng và không bị tính trùng. Đây là điều kiện cần thiết để thị trường carbon vận hành minh bạch, tạo thuận lợi cho hoạt động giao dịch trong nước và hợp tác quốc tế.

Đối với doanh nghiệp, các quy định mới vừa đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn trong kiểm kê, quản lý dữ liệu phát thải, vừa mở ra cơ hội tham gia thị trường carbon thông qua đổi mới công nghệ và triển khai các dự án giảm phát thải. Vì vậy, việc hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật, quy trình và trách nhiệm thực hiện có ý nghĩa quan trọng để doanh nghiệp chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp…

HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH, PHÙ HỢP VỚI ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ YÊU CẦU QUẢN LÝ TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách về ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo đảm phù hợp với định hướng phát triển đất nước và yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên nêu rõ Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV là cơ sở chính trị quan trọng để hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong đó, trọng tâm là xây dựng hệ thống quản trị môi trường hiện đại, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển carbon thấp, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo tham vấn dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường về ứng phó với biến đổi khí hậu. Ảnh: Nguyên  Thủy

Cụ thể hóa định hướng này, dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi, bổ sung có nhiều điểm mới so với Luật năm 2020; trong đó hoàn thiện quy định về thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ tầng ozone; chuyển từ giảm nhẹ sang quản lý phát thải khí nhà kính, đồng thời quy định cụ thể hơn về phát triển thị trường carbon.

Dự thảo Nghị định được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật sau khi được Quốc hội thông qua. Thứ trưởng yêu cầu các quy định phải bảo đảm tính khả thi, bám sát yêu cầu thực tiễn, nhất là đối với doanh nghiệp.

Liên quan đến cơ chế phân cấp, phân quyền trong quản lý phát thải khí nhà kính, theo dự thảo đề xuất, các bộ quản lý lĩnh vực được giao trách nhiệm xây dựng, thực hiện và giám sát Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC); địa phương được đề xuất trực tiếp ban hành, cập nhật danh mục cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính, thay vì Thủ tướng Chính phủ như hiện nay…

Góp ý tại hội thảo, một trong những vấn đề được quan tâm là quá trình thí điểm phân bổ hạn ngạch cho các nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất thép và xi măng khi dữ liệu đầu vào, phương pháp tính còn thiếu đồng bộ. Theo đại diện Bộ Công thương, một số báo cáo kiểm kê chưa được thẩm định đầy đủ, kết quả phân bổ còn vướng mắc. Vì vậy, cần đánh giá quá trình thí điểm, hoàn thiện cơ sở dữ liệu, cân nhắc tiến độ thực hiện và làm rõ thẩm quyền, nguồn lực triển khai.

Đại diện Công ty CP Tư vấn Năng lượng và Môi trường kiến nghị trước mắt chỉ bắt buộc thẩm định độc lập báo cáo kiểm kê đối với cơ sở tham gia hệ thống hạn ngạch. Theo bà, số lượng tổ chức thẩm định đủ năng lực còn hạn chế, trong khi việc áp dụng đồng loạt sẽ làm tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đối với thị trường carbon, các đại biểu tập trung góp ý về tiêu chuẩn tín chỉ, quy định đấu giá, bù trừ và phòng ngừa tính hai lần đối với cùng một kết quả giảm phát thải.

Một số ý kiến kiến nghị làm rõ mối quan hệ giữa thị trường carbon trong nước với hoạt động trao đổi tín chỉ quốc tế, các quy định chuyển tiếp và trách nhiệm của từng cơ quan. Đây là những vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với hoạt động xuất khẩu, giao dịch tín chỉ và thực hiện nghĩa vụ giảm phát thải của doanh nghiệp.

Trước những ý kiến đề xuất, đại diện ban soạn thảo cho biết sẽ chỉnh sửa quy định theo hướng không bắt buộc thẩm định độc lập đối với cơ sở chỉ thuộc diện kiểm kê nhưng không thuộc diện được phân bổ hạn ngạch, nhằm giảm chi phí tuân thủ.

Đối với phân bổ hạn ngạch, Cục Biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công Thương nghiên cứu phương pháp tính, thời điểm phân bổ và bổ sung trường hợp điều chỉnh khi nhà máy nhiệt điện phải tăng công suất theo yêu cầu vận hành hệ thống. Cục cũng sẽ rà soát các quy định về tiêu chuẩn tín chỉ carbon, phòng ngừa tính trùng và lộ trình quản lý môi chất lạnh, bảo đảm phù hợp với cam kết quốc tế và điều kiện thực tế trong nước.