Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tiền tệ, ngân hàng

Hoàn thiện thể chế, phục vụ mục tiêu tăng trưởng “2 con số”

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) thảo luận tại Tổ, tại Hội trường và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của QH đối với dự án Luật tại phiên họp, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam Phạm Đức Ấn cho biết, đa số các ĐBQH tán thành về sự cần thiết ban hành Luật nhằm kịp thời thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về hoàn thiện đồng bộ thể chế, đổi mới tư duy xây dựng và thi hành pháp luật, phục vụ mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, bảo đảm phù hợp với việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, mô hình tổ chức mới của NHNN.

Đồng thời, việc ban hành Luật góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, thanh tra, giám sát trong lĩnh vực ngân hàng; hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tiền tệ, ngân hàng, cơ chế tài chính của NHNN, quản lý ngoại hối, trạng thái đầu tư quốc tế và các tỷ lệ bảo đảm an toàn.

Qua đó, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, giảm áp lực cung ứng vốn trung và dài hạn cho hệ thống ngân hàng, khắc phục các khoảng trống pháp lý về chủ sở hữu hưởng lợi, tài sản mã hóa và các loại giao dịch mới.

Việc sửa đổi này cũng nhằm đáp ứng các chuẩn mực, khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF), góp phần đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách xám, nâng cao tính an toàn, minh bạch và uy tín của hệ thống tài chính quốc tế.

Trên cơ sở ý kiến của các ĐBQH, ý kiến thẩm tra của Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của QH, về quy định nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, để bảo đảm bao quát các trường hợp sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam đã được quy định tại Luật, Nghị quyết của QH, Chính phủ điều chỉnh khoản 3 Điều 1 dự thảo Luật theo hướng bổ sung các trường hợp ngoại lệ được phép sử dụng ngoại hối “theo quy định của Luật, Nghị quyết của QH”. Đồng thời, bãi bỏ Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối tại Điều 4 dự thảo Luật do nội dung này đã được luật hóa tại dự thảo Luật.

Về quy định thu, chi tài chính của NHNN, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, Chính phủ bổ sung nội dung giao Chính phủ quy định cơ chế trích lập dự phòng rủi ro của NHNN tại khoản 6 Điều 1 dự thảo Luật.

Với quy định áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác, Chính phủ tách nội dung quy định tại điểm h khoản 2 Điều 59 thành một khoản riêng tại Điều 59 Luật NHNN và chỉnh lý kỹ thuật điểm g khoản 2 Điều 59 Luật NHNN để bảo đảm thống nhất với Luật Các tổ chức tín dụng (TCTD).

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền (PCRT), Tờ trình nêu rõ, ngày 24/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.23/2026/NQ-CP về các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý khó khăn, vướng mắc trong pháp luật về PCRT nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu về thuế. Để bảo đảm tính thống nhất, liên tục sau khi Nghị quyết số 66.23/2026/NQ-CP hết hiệu lực thi hành và bảo đảm phù hợp với khuyến nghị của các chuyên gia, Chính phủ điều chỉnh một số nội dung tại khoản 7 và khoản 11 Điều 2 dự thảo Luật. Ngoài ra, Chính phủ chỉnh lý kỹ thuật tại khoản 8 Điều 1; khoản 1, khoản 4, khoản 5, khoản 8 Điều 2 dự thảo Luật.

Quy định cụ thể các trường hợp được sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam

Trình bày Báo cáo tóm tắt ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành các phương án chỉnh lý dự thảo Luật theo đề xuất của Chính phủ.

Đồng thời, Thường trực Ủy ban đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu, tiếp thu tối đa các ý kiến hợp lý, giải trình đầy đủ, thuyết phục; bảo đảm tính thống nhất trong nội tại các luật (Luật NHNN, Luật PCRT, Luật Các TCTD), tiếp tục rà soát các nội dung sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Luật với các luật khác có liên quan và các dự thảo luật đang trình QH; khẩn trương hoàn thiện và ban hành các văn bản quy định chi tiết hoặc hướng dẫn thi hành Luật.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị, với sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật NHNN, đề nghị tiếp tục hoàn thiện văn bản hướng dẫn thi hành Luật, quy định cụ thể các trường hợp được sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam.

Rà soát các quy định về thu, chi tài chính; kết quả tài chính và các quỹ, bảo đảm phù hợp với pháp luật về ngân sách nhà nước (NSNN). Nghiên cứu nguyên tắc bù đắp chênh lệch chi lớn hơn thu bằng Quỹ dự phòng tài chính và các khoản dự phòng rủi ro; khi Quỹ dự phòng tài chính và các khoản dự phòng rủi ro không còn, Chính phủ có cơ chế bù đắp phần chênh lệch chi lớn hơn thu của NHNN.

Quy định rõ trách nhiệm của NHNN khi xem xét, quyết định việc áp dụng một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội; làm rõ các trường hợp, đối tượng, điều kiện, tiêu chí, phạm vi, thời hạn áp dụng, trình tự, thủ tục, lộ trình bảo đảm tuân thủ mức quy định, thủ tục công khai và chế độ báo cáo, cơ chế kiểm soát rủi ro, kiểm tra, giám sát, chế tài khi không thực hiện đúng lộ trình để bảo đảm tuân thủ mức quy định.

Ngoài ra, cần làm rõ cơ chế kiểm soát độc lập thay thế, bảo đảm không tạo khoảng trống trong kiểm tra việc thực hiện nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.

Đối với sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật PCRT, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị có quy định chi tiết và hướng dẫn việc thực hiện các nội dung được sửa đổi, bổ sung, đặc biệt là các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Phân định rõ trách nhiệm của cơ quan thực hiện chức năng PCRT và đối tượng báo cáo.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Đồng thời, rà soát quy định về trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ, các bộ, ngành trong thanh tra hoạt động PCRT; thể hiện rõ cơ quan nào có trách nhiệm thanh tra hoạt động PCRT đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa, không để xảy ra khoảng trống hoặc chồng chéo trách nhiệm giữa các cơ quan.

Thiết lập được cơ chế giám sát và kiểm soát rủi ro hiệu quả

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự nghiêm túc và cầu thị của Cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc tiếp thu, giải trình các ý kiến mà đại biểu QH đã thảo luận tại Tổ, tại Hội trường và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính. Chủ tịch QH ghi nhận nhiều nội dung lớn đã được nghiên cứu, chỉnh lý và thể hiện rõ trong dự thảo Luật.

Nhấn mạnh về mặt thời gian từ nay đến khi QH biểu quyết thông qua dự thảo Luật không còn nhiều, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn yêu cầu các cơ quan rà soát kỹ lưỡng toàn bộ các nội dung đã tiếp thu và chưa tiếp thu.

“Điều quan trọng nhất là giải trình cho rõ, dù chỉ một ý kiến nhưng cũng phải giải trình cho đại biểu QH. Tôi đề nghị tiếp thu tối đa các ý kiến hợp lý, giải trình đầy đủ những nội dung còn ý kiến khác nhau, hoặc những ý kiến hợp lý, hay nhưng chưa đưa vào Luật lần này thì tiếp tục nghiên cứu”, Chủ tịch QH nói.

Về các nội dung cụ thể trong dự thảo Luật, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn lưu ý nhiều vấn đề quan trọng liên quan trực tiếp đến sự an toàn của hệ thống tiền tệ.

Trong đó, đối với quy định cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ đảm bảo an toàn khác so với mức quy định chung, Chủ tịch QH yêu cầu phải xây dựng hướng dẫn chi tiết về tiêu chí xác định các trường hợp thực hiện phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Chủ tịch QH nhấn mạnh, yêu cầu đặt ra là phải giới hạn rõ phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng, xác định lộ trình cụ thể để đưa các tỷ lệ an toàn về lại ngưỡng quy định, tránh bị lạm dụng. Quan trọng hơn cả là phải thiết lập được cơ chế giám sát và kiểm soát rủi ro hiệu quả.

Về việc luật hóa các chuẩn mực quốc tế liên quan đến chủ sở hữu hưởng lợi và việc xác định, báo cáo giao dịch đáng ngờ trong phòng, chống rửa tiền, Chủ tịch QH đề nghị khi luật hoá phải đi kèm các hướng dẫn cụ thể, định lượng về tiêu chí, cách thức thu thập và sử dụng thông tin dữ liệu nhằm giúp các đối tượng báo cáo có thể thực hiện được ngay, tránh phát sinh vướng mắc do cách hiểu không thống nhất hoặc tạo ra gánh nặng tuân thủ quá cao cho doanh nghiệp và tổ chức tín dụng.

Ngoài ra, Chủ tịch QH cũng lưu ý rà soát trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan và đối tượng báo cáo cũng phải đảm bảo đúng thẩm quyền, rõ trách nhiệm và có tính khả thi cao.

Về việc bổ sung hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm trái phiếu doanh nghiệp đối với các ngân hàng thương mại, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu phải quy định rõ ràng về quyền hạn, nghĩa vụ của các bên cũng như cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích; tuân thủ các nguyên tắc quản trị rủi ro, không biến hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của ngân hàng thương mại thành giấy chứng nhận an toàn cho trái phiếu doanh nghiệp.

Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch QH Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, UBTVQH ghi nhận và đánh giá cao Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã khẩn trương tiếp thu, giải trình; đánh giá cao Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã chủ động phối hợp hoàn thiện dự thảo.

Dự thảo Luật về cơ bản đã đủ điều kiện trình QH xem xét, biểu quyết thông qua sau khi tiếp tục hoàn thiện theo ý kiến phiên họp.