Đừng chỉ bán tín chỉ carbon, hãy bán một mô hình kinh doanh đáng tin cậy

PV: Theo ông làm thế nào để các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng và biến nghĩa vụ môi trường thành cơ hội thu hút vốn? Quỹ VinaCarbon đưa ra những tiêu chí nào về chất lượng tín chỉ, tính bền vững và hệ thống MRV khi lựa chọn dự án carbon để rót vốn?

Ông Nguyễn Ngọc Tùng: Chúng tôi cho rằng nghĩa vụ về môi trường chỉ thực sự trở thành cơ hội huy động vốn khi doanh nghiệp có thể biến những yêu cầu đó thành một tài sản có thể đo lường, kiểm chứng và tạo ra giá trị kinh tế.

Với các doanh nghiệp Việt Nam, không nên chỉ nhìn việc giảm phát thải, xử lý chất thải, tiết kiệm năng lượng hay phát triển rừng như một khoản chi phí để đáp ứng quy định. Nếu được chuẩn bị tốt, những hoạt động này có thể đồng thời tạo ra giá trị môi trường, giá trị kinh tế và khả năng tiếp cận các nguồn vốn quốc tế.

Từ thực tế đầu tư của VinaCarbon, chúng tôi thường xem xét một dự án carbon trên ba khía cạnh chính.

Thứ nhất là chất lượng tín chỉ carbon. Chúng tôi phải chắc chắn rằng lượng giảm phát thải là có thật, có thể đo lường và kiểm chứng, đồng thời phải chứng minh được rằng lượng giảm phát thải đó sẽ không xảy ra nếu không có dự án. Ngoài ra, phải tránh việc một lượng giảm phát thải được tính hoặc bán nhiều lần. Đây là những yếu tố rất quan trọng để đảm bảo tín chỉ có giá trị thực sự trên thị trường.

Ông Nguyễn Ngọc Tùng- Giám đốc Quỹ Tác động Khí hậu VinaCarbon (VinaCapital)

Thứ hai là tính bền vững của dự án. Một dự án có thể tạo ra tín chỉ carbon nhưng nếu bản thân hoạt động kinh doanh không hiệu quả thì rất khó thu hút nguồn vốn dài hạn. Vì vậy, chúng tôi không chỉ nhìn vào doanh thu từ việc bán tín chỉ carbon mà còn xem xét khả năng tạo dòng tiền từ hoạt động kinh doanh chính của dự án. Đối với các dự án về rừng, chất thải hoặc các giải pháp dựa vào thiên nhiên, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến quyền sử dụng đất, quyền đối với tín chỉ carbon, tác động đến cộng đồng và các vấn đề về môi trường, xã hội.

Thứ ba là hệ thống đo đạc, báo cáo và kiểm chứng. Đây là nền tảng để biến một cam kết giảm phát thải thành một tài sản có thể được nhà đầu tư và thị trường tin cậy. Dữ liệu phải rõ ràng, có thể truy xuất, phương pháp tính toán phải minh bạch và kết quả phải được kiểm chứng độc lập. Nếu không có một hệ thống đo đạc và kiểm chứng đáng tin cậy thì rất khó thuyết phục các nhà đầu tư quốc tế bỏ vốn.

PV: Ở góc nhìn của một quỹ đầu tư, nhà đầu tư quốc tế sẽ quan tâm nhất điều gì khi đánh giá một dự án carbon tại Việt Nam? Điều gì khiến họ quyết định đầu tư?

Ông Nguyễn Ngọc Tùng: Nhà đầu tư quốc tế không chỉ đầu tư vào tín chỉ carbon, họ đầu tư vào một doanh nghiệp và một mô hình kinh doanh, trong đó tín chỉ carbon có thể tạo thêm giá trị.

Có năm yếu tố mà chúng tôi cho rằng sẽ quyết định khả năng một dự án có thu hút được vốn quốc tế hay không.

Một là chất lượng và khả năng tiêu thụ của tín chỉ carbon. Tín chỉ có thực sự chất lượng cao không, có được thị trường chấp nhận không và có người mua đáng tin cậy hay không.

Hai là hiệu quả kinh tế của dự án. Nếu giá tín chỉ carbon giảm, dự án có còn hiệu quả hay không? Đây là câu hỏi rất quan trọng. Nhà đầu tư dài hạn không muốn đầu tư vào một dự án chỉ có hiệu quả trong trường hợp giá carbon tăng cao.

Ba là sự rõ ràng của khung pháp lý. Nhà đầu tư cần hiểu rõ ai sở hữu tín chỉ carbon, quyền chuyển nhượng như thế nào, khả năng bán tín chỉ ra thị trường quốc tế ra sao và dự án sẽ tương tác như thế nào với thị trường carbon trong nước.

Bốn là năng lực của doanh nghiệp thực hiện dự án. Một dự án tốt trên giấy chưa chắc là một dự án tốt để đầu tư. Nhà đầu tư sẽ xem xét kinh nghiệm của doanh nghiệp, khả năng triển khai dự án và khả năng quản lý, kiểm chứng lượng giảm phát thải.

Năm là khả năng mở rộng. Các nhà đầu tư quốc tế thường không chỉ quan tâm đến một dự án riêng lẻ mà muốn thấy doanh nghiệp có khả năng phát triển thành một mô hình lớn hơn, với nhiều dự án có chất lượng tương tự và một hệ thống quản trị đủ tốt.

Vì vậy, yếu tố tạo dựng niềm tin để nhà đầu tư sẵn sàng xuống tiền không chỉ nằm ở giá trị cao của một tín chỉ carbon, mà là sự hội tụ của nhiều yếu tố: chất lượng tín chỉ, hiệu quả kinh tế, khung pháp lý rõ ràng, năng lực triển khai của doanh nghiệp và một hệ thống đo đạc, báo cáo, kiểm chứng minh bạch, đáng tin cậy.

PV: Ông có lời khuyên gì dành cho các doanh nghiệp Việt Nam đang tìm cách tiếp cận thị trường tín chỉ carbon?

Ông Nguyễn Ngọc Tùng: Chúng tôi muốn gửi tới các doanh nghiệp Việt Nam là đừng bắt đầu bằng câu hỏi “Chúng ta có thể bán được bao nhiêu tín chỉ carbon?”, mà hãy bắt đầu bằng câu hỏi “Chúng ta có thể xây dựng một dự án giảm phát thải có chất lượng, tạo ra dòng tiền và có thể kiểm chứng như thế nào?”.

Khi làm được điều đó, nghĩa vụ về môi trường sẽ không còn là một khoản chi phí tuân thủ, mà có thể trở thành một tài sản giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn, nâng cao giá trị doanh nghiệp và thu hút các nguồn vốn quốc tế.