Học luật từ... quầy hàng!

Chủ động xây dựng kế hoạch

Cuối năm 2025, khi được cán bộ thuế hướng dẫn sử dụng phần mềm để đăng ký, kê khai thuế, chị Trần Thị Thúy Hằng, một người bán hàng online ở phường Nam Đông Hà, không khỏi lo lắng. Với chị, buôn bán qua mạng chủ yếu lấy công làm lãi; tiền hàng, chi phí vận chuyển và những khoản phát sinh phải tính toán từng ngày. Việc chuyển sang cách quản lý mới khiến chị băn khoăn về nguồn thu nhập sau khi thực hiện các nghĩa vụ thuế.

Nỗi lo ấy phần nào được giải tỏa khi ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế được nâng từ 500 triệu đồng lên 1 tỉ đồng/năm. Theo chị Hằng, mức ngưỡng mới giúp những hộ kinh doanh nhỏ bớt áp lực. Tuy nhiên, việc theo dõi doanh thu và thực hiện các thủ tục theo quy định vẫn là điều người bán hàng cần quan tâm.

Ngày càng có nhiều hộ kinh doanh nhỏ ứng dụng phần mềm quản lý bán hàng, kê khai thuế - Ảnh: N.T.H

“Khi theo dõi được doanh thu và các khoản chi nhờ ứng dụng phần mềm bán hàng, người bán hàng có cơ sở rõ ràng hơn để tính toán hiệu quả thực tế, thay vì chỉ nhìn vào số tiền thu được mỗi ngày. Việc sử dụng phần mềm quản lý thu chi còn có thuận lợi trong việc quản lý tệp khách hàng, ghi nhớ đơn đặt hàng bất kỳ nơi đâu, không cần sổ bút, chỉ cần điện thoại thông minh có thể báo được công nợ cho khách hàng không cần phải tính toán cộng trừ thủ công. Lời lãi hằng ngày, hằng tháng và dòng tiền về từ mặt hàng nào, nhiều hay ít đều quản lý rất tiện lợi…”, chị Hằng chia sẻ.

Câu chuyện của chị Hằng cho thấy tâm lý khá phổ biến của những người buôn bán nhỏ khi phải tiếp cận các quy định mới: Lo lắng mình chưa hiểu đúng, chưa biết cách thực hiện, trong khi công việc thường ngày vốn đã chiếm gần hết thời gian.

Tại chợ Đông Hà, nơi nhiều tiểu thương đã gắn bó với quầy hàng qua nhiều năm, việc thích ứng còn có những đặc thù riêng. Không phải ai cũng quen sử dụng điện thoại thông minh, ứng dụng điện tử hay phần mềm quản lý. Với người lớn tuổi, việc ghi nhớ giá nhập, giá bán, tiền hàng và các khoản chi đôi khi vẫn dựa vào sổ tay hoặc thói quen buôn bán tích lũy qua nhiều năm.

Trưởng Ban Quản lý chợ Đông Hà Lê Minh Quốc cho biết, sau khi ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế được nâng lên 1 tỉ đồng/năm, nhiều tiểu thương kinh doanh nhỏ tại chợ không thuộc diện phải nộp thuế theo ngưỡng này. Ban Quản lý chợ đã hỗ trợ những người kinh doanh trong việc thông báo doanh thu theo năm, nhất là các tiểu thương lớn tuổi, hạn chế sử dụng công nghệ.

Sự hỗ trợ ấy giúp người bán hàng bớt lúng túng trước những thủ tục mới. Với một tiểu thương vốn quen buôn bán trực tiếp, việc có người hướng dẫn cách ghi nhận doanh thu, chuẩn bị thông tin và hoàn thành thủ tục cần thiết sẽ thuận tiện hơn so với tự tìm hiểu từ đầu.

Từ ngày 1/1/2026, cơ chế thuế khoán được bãi bỏ, hộ và cá nhân kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định mới. Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh có doanh thu 1 tỉ đồng/năm trở xuống thuộc diện không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động kinh doanh theo quy định, nhưng vẫn phải thông báo doanh thu thực tế với cơ quan thuế đúng thời hạn. Việc ghi chép doanh thu vẫn cần được duy trì, dù thủ tục dành cho nhóm hộ này đã được đơn giản hóa.

Để pháp luật đến gần người kinh doanh

Nếu với nhiều tiểu thương ở chợ truyền thống, điều cần trước mắt là được hướng dẫn để thực hiện đúng quy định, thì ở một bộ phận hộ kinh doanh khác, công nghệ đang dần được nhìn nhận từ góc độ quản lý công việc hiệu quả hơn.

Chị Lê My, người phụ trách bán sản phẩm phần mềm bán hàng của một thương hiệu Việt ở phường Đông Hà cho biết, ngày càng có nhiều hộ kinh doanh tìm mua các gói phần mềm để quản lý hoạt động buôn bán. Theo chị, những công cụ này giúp người dùng theo dõi doanh thu, lợi nhuận, hàng tồn kho, dòng hàng và dòng tiền; từ đó có thêm căn cứ để tính toán kế hoạch kinh doanh.

Từ góc nhìn của người cung cấp giải pháp, phần mềm không chỉ hỗ trợ tổng hợp số liệu phục vụ các thủ tục liên quan đến thuế. Khi thông tin được ghi nhận thường xuyên, chủ hộ có thể biết mặt hàng nào bán chạy, hàng nào tồn lâu, khoản chi nào tăng lên và dòng tiền đang vận động ra sao. Những thông tin trước đây thường dựa vào trí nhớ hoặc kinh nghiệm nay có thể được theo dõi rõ ràng hơn.

Theo chị Trần Quỳnh Anh, cán bộ Thuế cơ sở 2 tại khu vực Đông Hà, cơ quan thuế đang hướng dẫn hộ kinh doanh thực hiện việc ghi chép sổ sách, lưu giữ chứng từ và nắm rõ các quy định liên quan. Mục tiêu không chỉ là giúp người nộp thuế hoàn thành thủ tục mà còn hướng đến việc minh bạch hàng hóa, doanh thu và hoạt động kinh doanh.

Từ thực tế quản lý, ngành Thuế đang tăng cường hướng dẫn trực tiếp và trực tuyến, bố trí cán bộ hỗ trợ tại cơ sở, tổ chức các tổ công tác lưu động để giải đáp khó khăn, vướng mắc của hộ kinh doanh trong quá trình thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn điện tử và kê khai thuế. Với người kinh doanh, kết quả còn nằm ở chỗ họ hiểu mình cần làm gì, biết tìm đến đâu khi gặp vướng mắc và có thể tự theo dõi hoạt động buôn bán một cách phù hợp.

Từ góc độ quản lý thuế, việc hướng dẫn ghi chép, lưu giữ chứng từ là bước để hộ kinh doanh từng bước minh bạch hoạt động của mình. Mỗi nhóm hộ có một cách tiếp cận khác nhau, nhưng đều cần thông tin chính xác và hướng dẫn dễ hiểu. Phân biệt nghĩa vụ thuế với việc sử dụng phần mềm quản lý bán hàng, kê khai thuế, đồng thời tạo điều kiện để người kinh doanh lựa chọn cách ghi chép phù hợp trong khuôn khổ quy định.

Đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở xuống, việc không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo quy định giúp giảm áp lực tài chính. Nhưng duy trì sổ ghi doanh thu, lưu thông tin cần thiết và chủ động thông báo doanh thu đúng hạn vẫn là những việc không thể bỏ qua. Khi hoạt động kinh doanh phát triển, việc theo dõi doanh thu thường xuyên cũng giúp hộ nhận biết thời điểm cần tìm hiểu thêm về nghĩa vụ của mình.

Từ quầy hàng truyền thống đến gian hàng trên mạng, việc đưa pháp luật vào đời sống không chỉ là giúp người dân biết một quy định mới. Đó còn là giúp họ hiểu đúng quyền lợi, thực hiện đúng nghĩa vụ và tìm được cách làm phù hợp, khoa học với công việc hằng ngày. Khi những con số được ghi chép rõ ràng, người kinh doanh có thêm căn cứ để quản lý hàng hóa, dòng tiền và tính toán đường đi của mình trong một thị trường ngày càng nhiều biến động.