Học nghề trong nhịp đổi mới công nghệ

Thực hành để vững tay nghề

Tại Khoa Công nghệ ô tô, Trường Cao đẳng Cơ điện Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh Ninh Bình, những chiếc ô tô không chỉ là phương tiện mà còn là “giáo cụ” để học sinh, sinh viên rèn nghề.

Khoa hiện có trên 1.200 người học, 35 giáo viên và 30 ô tô các loại phục vụ thực hành, cùng hệ thống thiết bị kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa, tháo lắp và các mô hình.

Với đặc thù giáo dục nghề nghiệp, cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành tác động trực tiếp đến chất lượng đào tạo. Người học không chỉ cần nắm nguyên lý mà phải được thao tác, xử lý tình huống, hình thành kỹ năng trên những thiết bị gần với thực tế sản xuất. Tại Khoa Công nghệ ô tô, hằng năm trên 90% học sinh, sinh viên tốt nghiệp có việc làm ổn định.

Sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện Nông nghiệp và Môi trường trong giờ thực hành nghề Công nghệ ô tô. Ảnh: Đinh Huyền.

Theo ông Nguyễn Thế Long, Trưởng khoa Công nghệ ô tô, Trường Cao đẳng Cơ điện Nông nghiệp và Môi trường, đặc thù của ngành Công nghệ ô tô đòi hỏi người học phải dành nhiều thời gian thực hành trên thiết bị và phương tiện thực tế. Cùng với trang thiết bị, việc cập nhật công nghệ, nâng cao kỹ năng nghề cho giáo viên và đổi mới nội dung đào tạo có ý nghĩa quan trọng để người học đáp ứng yêu cầu công việc sau khi ra trường.

Không chỉ các nghề kỹ thuật, điều kiện thực hành ở những ngành nghề khác cũng được quan tâm. Nhà trường đã tiếp nhận gói thiết bị đào tạo nghề kỹ thuật chế biến món ăn trị giá hơn 1,75 tỷ đồng từ Chương trình viện trợ không hoàn lại cấp cơ sở của Chính phủ Nhật Bản và đưa toàn bộ thiết bị vào phục vụ giảng dạy.

Thiết bị hiện đại, tuy nhiên, chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng chương trình phù hợp và đội ngũ nhà giáo có khả năng làm chủ công nghệ. Đây cũng là ba yếu tố được nhà trường xác định có vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng đào tạo: đội ngũ giáo viên; cơ sở vật chất, trang thiết bị; chương trình, giáo trình.

Đổi mới từ thiết bị đến người thầy

Hiện Trường Cao đẳng Cơ điện Nông nghiệp và Môi trường có 9 nghề trọng điểm, gồm 3 nghề cấp quốc tế là Điện công nghiệp, Công nghệ ô tô, Cắt gọt kim loại; 4 nghề cấp ASEAN và 2 nghề cấp quốc gia. Trường triển khai chương trình Cắt gọt kim loại chuyển giao từ Đức và các chương trình Điện công nghiệp, Công nghệ ô tô, Cắt gọt kim loại chuyển giao từ Pháp.

Cùng với đổi mới chương trình, chất lượng đội ngũ nhà giáo là một trong những yếu tố quyết định chất lượng đào tạo. Trường có 313 nhà giáo tham gia giảng dạy. Riêng năm 2025, hơn 200 lượt nhà giáo được đào tạo, bồi dưỡng nhằm cập nhật kiến thức, kỹ năng nghề, công nghệ và phương pháp giảng dạy. Giáo viên còn được cử đến doanh nghiệp để tiếp cận thiết bị, công nghệ và phương thức quản lý mới.

Việc cập nhật đội ngũ càng trở nên cần thiết khi công nghệ ở nhiều ngành nghề thay đổi nhanh. Máy móc có thể được đầu tư mới, chương trình có thể được điều chỉnh, nhưng người thầy phải làm chủ được thiết bị và công nghệ thì những đổi mới đó mới chuyển hóa thành kiến thức, kỹ năng của người học.

Đây cũng là hướng đi được Ninh Bình đặt ra đối với giáo dục nghề nghiệp. Theo định hướng của tỉnh, chương trình đào tạo sẽ được rà soát, chuẩn hóa theo Khung trình độ quốc gia Việt Nam và chuẩn kỹ năng nghề quốc gia; giáo trình được cập nhật theo hướng tăng thực hành, ứng dụng công nghệ số và chú trọng năng lực nghề nghiệp thực tế.

Dây chuyền lắp ráp ô tô tại Nhà máy sản xuất ô tô Hyundai Thành Công Việt Nam, Khu công nghiệp Gián Khẩu, Ninh Bình. Ảnh: Nguyễn Thơm.

Cùng với những xưởng thực hành hữu hình, chuyển đổi số đang mở thêm không gian học tập cho người học nghề. Học liệu điện tử, bài giảng số, video hướng dẫn thao tác có thể giúp học sinh, sinh viên nghiên cứu trước quy trình, dành nhiều thời gian hơn khi vào xưởng cho thực hành và xử lý tình huống.

Theo định hướng phát triển giáo dục nghề nghiệp của tỉnh, việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, phát triển học liệu điện tử, từng bước hình thành mô hình “trường nghề thông minh” sẽ được đẩy mạnh; các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), mô phỏng 3D, thực tế ảo được định hướng ứng dụng trong đào tạo.

Công nghệ số không thay thế những giờ thực hành trực tiếp. Giá trị của chuyển đổi số nằm ở việc bổ trợ phương pháp dạy và học, giúp người học tiếp cận kiến thức thuận lợi hơn, còn giáo viên có thêm công cụ để tổ chức đào tạo hiệu quả.

Đề án phát triển giáo dục và đào tạo của tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận, hệ thống giáo dục nghề nghiệp đã chủ động đổi mới nhưng sức hút đối với người học chưa mạnh; cơ sở vật chất của nhiều trường nghề còn hạn chế, chương trình đào tạo chưa gắn chặt với nhu cầu doanh nghiệp và thị trường lao động.

Bởi vậy, nâng sức hút của giáo dục nghề nghiệp không thể chỉ trông vào công tác tuyển sinh hay hướng nghiệp. Khi người học được thực hành trên thiết bị phù hợp, học chương trình sát thực tế, được hướng dẫn bởi đội ngũ giáo viên thường xuyên cập nhật công nghệ và tiếp cận môi trường học tập số, chất lượng đào tạo sẽ trở thành sức hút của chính trường nghề.