Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031 Tăng cường giám sát, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân

Tạo dựng môi trường quản trị minh bạch, an toàn, bền vững

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thẩm quyền quản lý, điều hành được phân định trực tiếp giữa cấp tỉnh và cấp xã, tạo điều kiện để các quyết sách được triển khai nhanh hơn, sát thực tiễn hơn; giúp rút ngắn quy trình điều hành, tăng tốc độ xử lý công việc và nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở.

Thay đổi về cấu trúc tổ chức cũng đặt ra yêu cầu mới đối với cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước. Bởi, cùng với quá trình trao quyền là nguy cơ phát sinh tư duy cục bộ, thiếu liên kết vùng hoặc vận dụng chính sách thiếu thống nhất giữa các địa phương nếu không có cơ chế giám sát và định hướng đồng bộ. Do vậy, nếu thiếu sự giám sát thường xuyên, sâu sát và hiệu quả, nguy cơ phát sinh biểu hiện chủ quan, lạm quyền, né tránh trách nhiệm hoặc xa rời thực tiễn hoàn toàn có thể xảy ra. Vì thế, việc tăng cường vai trò giám sát của Quốc hội, HĐND các cấp trở thành yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm quyền lực nhà nước luôn được kiểm soát chặt chẽ bằng cơ chế dân chủ và pháp luật.

Thường trực HĐND tỉnh Bắc Ninh giám sát việc thực hiện chính sách về phát triển nhà ở xã hội và thực hiện các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn giai đoạn 2020 - 2026. Ảnh: Bách Hợp

Thực tế, trong bối cảnh mô hình tổ chức mới được triển khai đồng loạt trên cả nước, nhiều địa phương sẽ đối mặt với những khó khăn bước đầu về quy trình phối hợp, phân định trách nhiệm, tổ chức thực thi và chuẩn hóa hoạt động quản lý nhà nước. Điều đó đòi hỏi Quốc hội, HĐND cấp tỉnh cùng các cơ quan có thẩm quyền phải tăng cường hướng dẫn, kiểm tra và giám sát việc thực hiện pháp luật, bảo đảm sự thống nhất, thông suốt trong toàn bộ hệ thống chính quyền. Hoạt động giám sát của cơ quan dân cử cần được đổi mới theo hướng thực chất, chuyên sâu và “từ sớm, từ xa”. Không chỉ giám sát sau khi sự việc xảy ra, mà cần chủ động nhận diện sớm các “điểm nghẽn” thể chế, các nguy cơ rủi ro trong quản trị để kịp thời kiến nghị tháo gỡ, điều chỉnh.

Ở cấp vĩ mô, vai trò điều phối của Quốc hội mang tính quyết định. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chỉ có thể vận hành trơn tru trên một nền tảng pháp lý phù hợp. Do đó, Quốc hội cần giữ vững vai trò chủ đạo trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý, thiết lập một cơ chế phân cấp minh bạch, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm của từng cấp; trước hết là bổ sung, sửa đổi, hoàn thiện hệ thống pháp luật; đồng thời, tăng cường giám sát, hướng dẫn đối với HĐND các cấp.

Yêu cầu thực tiễn đặt ra, HĐND cấp tỉnh cần phát huy mạnh mẽ vai trò điều hòa, kết nối và giám sát việc thực thi chính sách trên toàn địa bàn. HĐND cấp xã thực sự trở thành “tai mắt” của nhân dân ở cơ sở, kịp thời phản ánh thực tiễn, giám sát sát sao hoạt động của chính quyền cùng cấp. Hoạt động giám sát phải thực sự sâu sát, gắn với thực tiễn, đi sâu vào từng “điểm nghẽn” cụ thể ở cơ sở: việc giải quyết hồ sơ cho người dân có thông suốt không, phân cấp ngân sách có minh bạch không và trách nhiệm giải trình sau phân quyền đã được thực hiện nghiêm túc chưa?... Tăng cường giám sát chính là tạo dựng môi trường quản trị minh bạch, an toàn và bền vững, giúp nguồn lực công được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng và đạt hiệu quả cao nhất.

Giữ vững “cầu nối” chính quyền - Nhân dân trong mô hình mới

Mọi cuộc cải cách bộ máy nhà nước đều hướng đến mục tiêu cao nhất là phục vụ nhân dân tốt hơn. Vì vậy, dù tổ chức bộ máy có thay đổi như thế nào thì yêu cầu bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân vẫn phải được đặt ở vị trí trung tâm.

Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp yêu cầu các cơ quan dân cử phải đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, nhất là trong hoạt động tiếp xúc cử tri, tiếp nhận phản ánh và giám sát việc giải quyết kiến nghị của người dân. HĐND các cấp cần tăng cường phối hợp, mở rộng các kênh tương tác với cử tri thông qua nền tảng số, hệ thống dữ liệu dùng chung và các mô hình tiếp xúc linh hoạt, bảo đảm mọi ý kiến của người dân đều được lắng nghe, tiếp nhận và xử lý kịp thời.

Đồng thời, các cơ quan dân cử phải thực sự phát huy vai trò “cầu nối” giữa ý Đảng với lòng dân; đưa “hơi thở” cuộc sống vào nghị trường; dùng quyền giám sát của mình để yêu cầu cơ quan hành chính thực hiện nghiêm trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch trong mọi quyết sách liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân.

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là bước cải cách lớn, thể hiện quyết tâm đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn, hiện đại và hiệu quả hơn. Khi bộ máy càng tinh gọn, yêu cầu kiểm soát quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình và phát huy vai trò của cơ quan dân cử càng phải được đặt ra mạnh mẽ hơn. Chỉ khi quyền lực nhà nước luôn được đặt dưới sự giám sát chặt chẽ của Nhân dân thông qua các cơ quan đại diện dân cử, mục tiêu xây dựng nền hành chính tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, liêm chính và phục vụ Nhân dân mới thực sự trở thành hiện thực.