Hơi thở mùa xuân trên phố núi

Xuân, không gõ cửa bằng tiếng động lớn, cũng không phô bày bằng những sắc màu chói chang, Xuân về rất khẽ, rất mỏng, đủ để người ta cảm nhận mà không cần gọi tên. Đó có thể là một buổi sớm trong veo hơn thường lệ, khi sương tan chậm trên thung lũng, để lộ những triền núi xanh non như vừa thức giấc sau một giấc ngủ dài. Cũng có khi xuân chỉ là cơn gió nhẹ lướt qua vai áo, làm rung lên từng cánh tay gầy guộc nơi ngọn cây bên hiên nhà, báo hiệu một mùa mới đang âm thầm khởi hành.

Khi những cơn gió lạnh cuối đông còn nấn ná, vấn vương trên các triền núi, phố núi đã bắt đầu chuyển mình. Sự chuyển mình ấy diễn ra lặng lẽ, tinh tế, như một thiếu nữ vừa tỉnh giấc sau mùa ngủ đông dài, chưa kịp khoác lên mình vẻ rạng rỡ nhưng đã mang trong ánh nhìn một nguồn sinh khí mới. Đất trời, vạn vật như dịu lại. Cái rét không còn sắc, không còn buốt, mà mềm ra, nhường chỗ cho nắng non và hơi ấm đang dần lan tỏa.

Buổi sớm đầu xuân, Cao Bằng hiện ra trong làn sương bảng lảng, mỏng manh như một tấm voan khẽ phủ lên phố phường. Từ trên cao nhìn xuống, những con đường uốn lượn mềm mại như dải lụa, khi ẩn khi hiện giữa mây sương. Tiếng chim gọi ngày mới vang lên trong trẻo, hòa cùng nhịp xe cộ vừa thức giấc sau mùa đông trầm lắng. Cả không gian như được dệt nên bằng những âm thanh rất khẽ, rất hiền, đủ để người ta lắng lại và nhận ra: Xuân đã về.

Mùa xuân khoác lên phố núi tấm áo mới của sắc xanh. Màu xanh ấy lan từ chân núi lên sườn núi, từ bờ suối lên nương rẫy, từ những cành cây tưởng như khô cằn trong cái rét ngọt của mùa đông, sang những chồi lá non vừa nhú. Núi rừng như trẻ lại, hiền hòa hơn, trong trẻo hơn sau những cơn mưa xuân. Thiên nhiên lúc này không chỉ là cảnh vật, mà như một sinh thể đang thở, đang chuyển mình, đang chuẩn bị cho một chu kỳ sống mới.

Hoa mận nở trắng núi đồi, báo hiệu mùa xuân đã chạm ngõ miền non cao.

Những cánh rừng vốn trầm mặc quanh năm bỗng trở nên dịu dàng. Cây cối thì thầm trò chuyện với nhau trong gió. Cỏ dại vươn mình đón nắng. Chim chóc gọi bầy ríu rít từ sớm tinh mơ, đánh thức cả không gian còn đang ngái ngủ. Ở nơi ấy, đất trời dường như cũng biết vui, biết chờ đợi, biết hồi sinh sau những tháng ngày thu mình. Giữa nền xanh non ấy, hoa xuân bắt đầu nở. Hoa không nở vội, không ồ ạt, mà từ tốn và kiên nhẫn. Từng nụ đào phai dần bung cánh trước hiên nhà, sắc hoa dìu dịu, ấm áp như những đốm lửa nhỏ sưởi ấm không gian còn se lạnh. Trên những thung lũng cao, hoa mận, hoa lê trắng trời, tinh khôi mà lặng lẽ. Mỗi cánh hoa như một đốm mây rơi xuống, đậu yên trên cành cây gầy guộc, tô điểm thêm cho vẻ đẹp thuần khiết của núi rừng đầu xuân.

Xuân ở phố núi là bản hòa ca của hoa. Hoa cải vàng rực như nắng mới, hoa dại ven đường giản dị mà bền bỉ. Không đóa hoa nào giành phần hơn, chúng nương nhau mà nở, cùng góp hương sắc cho đất trời vào xuân để làm nên một mùa xuân trọn vẹn. Đó là vẻ đẹp không phô trương, mà quyện hòa, sâu lắng và bền bỉ, như chính con người miền non nước Cao Bằng.

Không chỉ có sắc màu, mùa xuân nơi đây còn hiện hữu trong hương vị rất riêng của đất trời. Đó là mùi khói bếp vương nhẹ mỗi chiều, quyện cùng hương thơm của nếp mới, mùi ngai ngái dễ chịu của lá dong xanh, hương bánh trái ngày Tết. Mỗi độ xuân gỗ cửa, gian bếp mỗi nhà lại đỏ lửa, ấm áp hơn thường nhật, không chỉ để nấu những món ăn quen thuộc, mà còn để giữ lửa cho ký ức. Khói bếp ngày cuối năm không chỉ làm ấm căn nhà, mà còn làm ấm cả những góc phố còn vương hơi lạnh, như sợi dây nối liền mùa xuân đang hiện hữu với bao mùa xuân đã qua.

Trong không gian ấy, nhịp sống con người cũng đổi khác. Phố núi vào xuân không vội vã. Mọi thứ dường như chậm lại một nhịp, đủ để người ta cảm nhận rõ hơn từng khoảnh khắc. Những khu chợ sớm trở nên đông vui, tấp nập. Tiếng cười nói râm ran, tiếng gọi nhau thân quen, tiếng mặc cả rộn ràng hòa vào nhau, tạo nên không khí xuân náo nức mà ấm áp. Chợ xuân không chỉ là nơi mua bán, mà là không gian của gặp gỡ và sẻ chia. Trong chợ có sắc màu thổ cẩm rực rỡ, có mùi bánh khảo, hương nếp mới, có những bộ váy áo truyền thống mang theo lịch sử, bản sắc của đồng bào các dân tộc. Người ta đến chợ để mua hàng, mua một cành đào mang xuân về nhà, mua vài thức quà quê để nhớ về cội nguồn, và cũng để mua một chút hy vọng cho năm mới. Những ánh mắ, những nụ cười trao nhau, giản dị mà ấm áp, như thể ai cũng muốn giữ lại một chút xuân cho riêng mình.

Xuân về cũng là lúc mỗi ngôi nhà được dọn dẹp tinh tươm. Từ gian bếp đến bàn thờ, từ hiên nhà đến góc sân, mọi thứ đều được lau chùi sạch sẽ, như một cách để đón điều mới mẻ. Trong những ngày ấy, thời gian dường như chậm lại. Người ta có thêm khoảng lặng để ngồi bên nhau, để kể cho nhau nghe chuyện một năm đã qua, chuyện được - mất, vui - buồn, thành công hay dang dở. Nhưng tất cả, khi đặt bên mâm cơm ngày Tết, đều trở nên nhẹ nhõm hơn, bởi xuân có một sức mạnh kỳ lạ: làm dịu đi những mỏi mệt, nối lại sợ dây khoảng cách đã chùng.

Phiên chợ ngày tết, nơi sắc xuân hòa cùng nhịp sống đời thường của phố núi.

Xuân là mùa của đoàn viên, mùa của nhớ và thương. Thương những người con xa quê, trở về sau một năm mưu sinh vất vả. Thương những nếp nhà cũ được quét dọn tinh tươm, đón chờ con cháu. Thương mâm cơm ngày Tết, nơi khói bếp quấn quýt như sợi dây nối quá khứ với hiện tại. Trong khoảnh khắc giao mùa, thời gian như chậm lại, để con người kịp soi mình vào ký ức, để biết trân trọng những gì đang có. Cánh cửa nhà mở ra, không chỉ đón người, mà đón cả những tháng ngày xa cách, ôm trọn nó trong vòng tay ấm áp của gia đình. Trong khoảnh khắc ấy, xuân không còn là khái niệm trừu tượng, mà là cái ôm, là ánh mắt, là tiếng gọi thân quen. Phố núi những ngày giáp Tết vì thế mà ấm hơn, đầy đặn hơn bởi sự trở về của những yêu thương.

Hòa nhịp cùng mùa xuân, dòng Bằng Giang lững lờ trôi giữa lòng phố thị cũng mang dáng vẻ khác khi xuân về. Nước sông dường như xanh hơn, hiền hòa hơn, soi bóng mây trời và những hàng cây đang đâm chồi nảy lộc. Bên bờ sông, người già thong thả dạo bộ, trẻ nhỏ nô đùa, những đôi bạn trẻ lưu giữ khoảnh khắc đầu năm… Giữa nhịp sống hiện đại, phố núi vẫn giữ được sự trầm lắng rất riêng, như một nốt lặng êm ái trong dòng chảy miên man của thời gian.

Xuân về mang theo ký ức, những ký ức tưởng chừng đã ngủ yên trong sâu thẳm mỗi người. Chỉ cần một làn sương sớm, một mùi khói bếp, một cành đào phai, bao kỷ niệm cũ lại trở mình sống dậy. Xuân của tuổi thơ theo cha mẹ đi chợ Tết, tay nắm chặt cành đào còn nặng sương, má nứt nẻ vì gió rét mà ánh mắt thì trong veo, háo hức. Xuân của những ngày quanh quẩn bên gian bếp nhỏ, lũ trẻ con chờ được mở hũ mứt Tết, nhón tay lấy từng miếng nhỏ, vừa ăn vừa ngóng. Xuân của những đêm thức cùng nồi bánh chưng, ngọn lửa hồng reo vui trong bếp, câu chuyện người lớn xen lẫn tiếng trẻ con rì rầm. Xuân của những năm tháng gian khó, khi mâm cơm ngày Tết còn đơn sơ nhưng ấm áp lạ thường, đủ đầy bởi yêu thương hơn là vật chất. Xuân còn là những ngày chờ đợi quần áo mới, treo ngay ngắn bên góc nhà, để rồi sáng mồng Một mặc vào, thấy mình lớn thêm một chút, vui thêm một chút, và tin rằng năm mới sẽ bắt đầu từ những điều giản dị như thế… Những ký ức ấy không bao giờ cũ, chúng chỉ nằm yên đâu đó trong tâm hồn, chờ mùa xuân chạm nhẹ là bừng tỉnh.

Mùa xuân cũng là lời nhắc con người sống chậm lại. Giữa nhịp sống vội vã, xuân giống như một khoảng lặng để mỗi người kịp nhìn lại mình, sắp xếp lại những ưu phiền, gieo xuống lòng mình những hạt mầm hy vọng. Trong làn khói hương trầm ngày đầu năm, quá khứ và hiện tại lặng lẽ gặp nhau, như lời nhắc ta nhớ về nguồn cội, về những giá trị đã làm nên cốt cách của miền đất này.

Trên phố núi Cao Bằng, xuân vẫn về như thế, năm này qua năm khác. Không ồn ào, không khoa trương, nhưng bền bỉ và sâu sắc. Xuân đi qua đất trời, qua từng con phố, từng mái nhà, rồi ở lại trong lòng người bằng một dư âm dịu nhẹ của hy vọng, của yêu thương, của niềm tin lặng lẽ mà bền lâu. Để rồi khi một mùa xuân khác lại về, phố núi vẫn tiếp tục kể câu chuyện của mình, câu chuyện về một miền non nước bình yên, giàu bản sắc, luôn mở lòng đón những khởi đầu mới bằng tất cả sự dịu dàng và ấm áp của mùa xuân.

Thùy Linh