HTX Nông nghiệp công nghệ cao Kim Phát: Đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng tầm sản xuất cây giống

ĐẦU TƯ CÔNG NGHỆ, MỞ RỘNG QUY MÔ

Được thành lập vào tháng 5-2024, HTX Kim Phát khởi đầu với 10 thành viên chính thức và khoảng 50 thành viên liên kết. Sau hơn 2 năm hoạt động, HTX đã có 50 thành viên chính thức và khoảng 300 thành viên liên kết trong và ngoài tỉnh.

Sau hơn 2 năm hoạt động, Hợp tác xã Kim Phát không ngừng mở rộng thành viên và quy mô sản xuất.

Theo bà Bùi Thị Kim Thanh, Giám đốc HTX Nông nghiệp công nghệ cao Kim Phát, ngay từ khi hình thành, HTX xác định công nghệ là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực sản xuất cây giống. 

Do đó, toàn bộ cây giống của HTX được sản xuất bằng phương pháp nuôi cấy mô. So với các phương pháp nhân giống truyền thống như: Giâm, chiết, nuôi cấy mô có nhiều ưu điểm, đặc biệt đối với các loại cây như: Dứa, lan, cúc và các dòng kiểng lá. 

Nuôi cấy mô khắc phục được các hạn chế của phương pháp nhân giống bằng chồi truyền thống. Trước hết, phương pháp này cho phép sản xuất số lượng lớn cây giống trong thời gian tương đối ngắn. Không cần diện tích đất lớn để trồng cây mẹ, phương pháp này chỉ cần một phòng nuôi cấy mô có diện tích tương đối gọn cũng có thể sản xuất tới hàng triệu cây.

Quan trọng hơn, cây giống nuôi cấy mô có ưu điểm sạch bệnh và bảo đảm chuẩn giống. Đây là yếu tố rất cần thiết đối với sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, nhất là những vùng chuyên canh phục vụ chế biến, xuất khẩu.

Thời gian qua, đơn vị tập trung đầu tư hệ thống phòng nuôi cấy mô; đồng thời, xây dựng mạng lưới liên kết để mở rộng năng lực sản xuất. Hiện HTX có 2 phòng cấy mô, 3 phòng nuôi cây, cùng các phòng pha, đổ môi trường, pha hóa chất và nuôi cấy vi ghép. 

Năm 2025, HTX Kim Phát đạt doanh thu trên 5 tỷ đồng, lợi nhuận khoảng 700 triệu đồng, tạo việc làm thường xuyên cho 26 lao động. 

Lúc cao điểm, HTX thuê thêm khoảng 10 lao động thời vụ, chủ yếu là phụ nữ ở khu vực lân cận. 

Điều này cho thấy giá trị của mô hình không chỉ nằm ở sản lượng cây giống, mà còn ở khả năng tạo việc làm và hình thành sinh kế từ chuỗi sản xuất.

Vườn ươm tại HTX khoảng 5.000 m², chưa tính diện tích của các thành viên liên kết. Tổng mức đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị khoảng 5 tỷ đồng, trong đó, có khoảng 1 tỷ đồng được Quỹ Thiện Tâm hỗ trợ.

Nhờ hệ thống này, mỗi tháng, HTX cung cấp khoảng 1 triệu cây giống ra thị trường, riêng dứa MD2 khoảng 500.000 cây. 

Ngoài dứa MD2 là sản phẩm chủ lực, HTX còn phát triển các dòng dứa lai mới, sen hồng truyền thống lấy hạt, hoa lan, cây kiểng lá, tre sinh khối. Đồng thời, đơn vị từng bước nghiên cứu cây chà là, cây vi ghép nhóm cây có múi như: Chanh, bưởi, cam… 

Hiện HTX nhân giống thành công hơn 30 loại cây trồng. Sản phẩm không chỉ tiêu thụ tại địa phương, mà còn cung cấp đến nhiều tỉnh, thành ở miền Trung như: Gia Lai, Đắk Lắk, miền Bắc và một số địa phương khác.

Trong sản xuất cây giống, chất lượng không chỉ được quyết định ở thời điểm cây xuất bán, mà đơn vị quan tâm từ nguồn vật liệu ban đầu và xuyên suốt quá trình nhân giống. 

Theo bà Bùi Thị Kim Thanh, với khách hàng lớn, câu hỏi về nguồn gốc cây giống ngày càng được đặt ra cụ thể hơn. Đây là lý do đơn vị chú trọng truy xuất nguồn gốc và từng bước số hóa dữ liệu sản xuất. 

Thay vì chỉ quản lý thông tin bằng hồ sơ thủ công, HTX hướng đến số hóa dữ liệu từ cây đầu dòng, quá trình lấy mẫu, nuôi cấy, nhân nhanh, cấy chuyền, tạo rễ đến giai đoạn đưa cây ra vườn ươm và cung ứng cho khách hàng. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, việc kiểm soát từng lô giống sẽ thuận lợi hơn. 

Không chỉ giúp HTX quản lý sản xuất, dữ liệu còn là cơ sở để xác định nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và cung cấp thông tin minh bạch cho khách hàng.

MỞ RỘNG QUY MÔ SẢN XUẤT

Nếu công nghệ nuôi cấy mô là nền tảng tạo ra cây giống thì mạng lưới liên kết là yếu tố giúp HTX Kim Phát mở rộng quy mô. Khoảng 300 thành viên liên kết hiện nay trở thành một phần trong quá trình tổ chức sản xuất của HTX. Trong đó, không phải tất cả thành viên đều trực tiếp làm việc tại cơ sở của HTX. 

Hợp tác xã Kim Phát đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Một số công đoạn có thể được phân bổ cho các thành viên, đối tác và các phòng nuôi cấy mô liên kết. Hiện HTX có một số phòng mô liên kết, trong đó có những phòng do các tiến sĩ phụ trách. Cách tổ chức này giúp HTX mở rộng năng lực sản xuất mà không phải tập trung toàn bộ nguồn lực vào một cơ sở.

Theo bà Bùi Thị Kim Thanh, đối với thành viên liên kết, bên cạnh cung cấp cây giống HTX còn hỗ trợ kỹ thuật, ươm giống và kết nối đầu ra. Khi xây dựng được chuỗi cung ứng, HTX có thể giao một số công đoạn cho thành viên liên kết thực hiện, qua đó vừa tăng năng lực sản xuất, vừa tạo thêm việc làm và thu nhập.

Trong thời gian tới, HTX Kim Phát dự kiến tiếp tục mở rộng hệ thống phòng nuôi cấy mô và vườn ươm. Bởi công suất hiện tại của các phòng nuôi cấy mô đã gần như kín, không còn nhiều dư địa để tăng sản lượng. HTX đã được hỗ trợ quỹ đất 2 ha tại khu vực Tân Phước trong thời hạn 30 năm theo chính sách ưu đãi. 

Dự kiến, HTX sử dụng quỹ đất này để mở rộng vườn ươm cây mô và đầu tư thêm phòng nuôi cấy mô. Đây sẽ là điều kiện để HTX nâng quy mô sản xuất.

Cùng với dứa MD2, HTX xác định tre sinh khối và các dòng dứa lai mới là những hướng sản phẩm sẽ được tập trung phát triển. Trong khi đó, nhóm cây vi ghép cũng đang được HTX nghiên cứu, hoàn thiện quy trình để cho ra cây đầu dòng chuẩn sạch bệnh nhằm tạo nguồn giống tốt cho khách hàng, nông dân.

Với HTX Kim Phát, định hướng phía trước là sản xuất thêm nhiều cây giống, xây dựng năng lực công nghệ, quản trị dữ liệu, mở rộng mạng lưới liên kết và hình thành các vùng sản xuất theo tiêu chuẩn. Trong hướng đi này, CĐS, ứng dụng công nghệ cao trở thành một mắt xích quan trọng.

Từ một cơ sở sản xuất cây giống cấy mô, Kim Phát đang từng bước hình thành mô hình HTX dựa trên công nghệ và liên kết. Ở đó, CĐS không tách rời sản xuất, mà hỗ trợ trực tiếp cho việc kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, quản lý thành viên và kết nối thị trường.