IEA bi quan hơn cả về nguồn cung và nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026

Ảnh minh họa - Ảnh: China Daily.

Trong báo cáo hàng tháng vừa công bố cách đây ít ngày, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đưa ra cảnh báo u ám hơn về cả nguồn cung dầu và nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu trong năm nay so với dự báo đưa ra hồi tháng trước.

Báo cáo được IEA công bố ngày 11/9 cho rằng nguồn cung và nhu cầu dầu toàn cầu trong năm nay có thể sẽ sụt giảm mạnh hơn so với các dự báo trước đó. Nguyên nhân là do các nỗ lực nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông đã rơi vào bế tắc, khiến dự báo về việc nối lại dòng chảy năng lượng bình thường từ Vùng Vịnh ra thị trường toàn cầu bị đẩy lùi sang năm 2027, và giá nhiên liệu đang leo thang mạnh ở khắp các nền kinh tế.

IEA - tổ chức làm nhiệm vụ tư vấn cho các quốc gia công nghiệp phát triển - nhận định nguồn cung dầu toàn cầu năm 2026 sẽ giảm 5,7 triệu thùng/ngày, tương đương giảm khoảng 6%. Con số này lớn hơn mức dự báo giảm khoảng 4% mà IEA đưa ra trong báo cáo tháng 8.

Các vụ tấn công liên tiếp nhằm vào tàu chở dầu trên các tuyến vận tải biển ở Trung Đông đã đẩy giá dầu thô lên gần mức 110 USD/thùng trong tuần vừa rồi, mức cao nhất kể từ tháng 5. Giá các sản phẩm dầu đã qua tinh chế còn tăng mạnh hơn nữa, như giá dầu diesel đã chạm mức cao kỷ lục do xung đột tại Trung Đông và xung đột Nga-Ukraine gây thiệt hại cho các nhà máy lọc dầu.

Nhu cầu đang suy yếu do áp lực từ giá nhiên liệu tăng cao, nhưng nguồn cung lại sụt giảm với tốc độ nhanh hơn, dẫn tới việc các kho dự trữ dầu của thế giới đang bị rút cạn với tốc độ kỷ lục. IEA cho biết lượng dự trữ dầu toàn cầu đã giảm 3,1 triệu thùng/ngày trong tháng 8, xuống mức thấp nhất kể từ năm 2023.

"Cho đến nay, dự trữ dầu đóng vai trò then chốt trong việc cân bằng thị trường”, IEA nhận định.

"Khi vùng đệm dự trữ ngày thu hẹp và hệ thống lọc dầu toàn cầu đã hoạt động hết công suất, sự cần thiết phải đạt được bước tiến trong việc giải quyết xung đột tại Trung Đông, cũng như giải quyết cuộc chiến Nga-Ukraine đã bước sang năm thứ 5, càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết để tránh tình trạng thị trường năng lượng toàn cầu trở nên thắt chặt hơn nữa”, báo cáo viết.

Báo cáo nhận định hai cuộc xung đột nói trên đang gia tăng áp lực lên hệ thống lọc dầu của thế giới vốn đã "căng thẳng đến giới hạn”.

Theo báo cáo, các cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng của Saudi Arabia và lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran đã làm giảm sản lượng dầu của OPEC+. Sản lượng của liên minh giữa Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu lửa (OPEC) và một số thành viên ngoài khối gồm Nga đã giảm 1,8 triệu thùng/ngày xuống còn 38,8 triệu thùng/ngày trong tháng 8.

IEA cho biết nguồn cung dầu thô của Saudi Arabia đã giảm 2,3 triệu thùng/ngày xuống còn 6 triệu thùng/ngày trong tháng 8, mức thấp nhất trong hơn 3 thập kỷ qua, do các cuộc tấn công gây gián đoạn hoạt động tại các cơ sở sản xuất và tuyến đường vận chuyển.

Các nhóm có liên hệ với phiến quân Houthi thân Iran đã tấn công tàu thuyền di chuyển qua eo biển Bab el-Mandeb, nhà máy lọc dầu Jazan và tàu bè gần cảng Yanbu, trong khi các lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn tại Iraq sử dụng máy bay không người lái tấn công tổ hợp chế biến dầu Abqaiq.

Ngoài ra, Houthi đã giành quyền kiểm soát cảng Mocha của Yemen vào thứ Năm tuần vừa rồi, gây thêm mối đe dọa đối với hoạt động giao thông trên Biển Đỏ. Ngày thứ Sáu, Saudi Arabia phải tạm ngừng vận hành đường đường ống dẫn đầu Đông-Tây vì các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái liên tiếp nhằm vào đường ống này.

Nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu cũng được IEA dự báo sẽ giảm mạnh hơn so với dự kiến trước đây, một phần do giá nhiên liệu ở mức cao kỷ lục. Theo IEA, nhu cầu dầu của thế giới sẽ giảm 2,5 triệu thùng/ngày trong năm nay, vượt xa mức dự báo giảm 1,6 triệu thùng/ngày đưa ra trong báo cáo hồi tháng 8.

Trong báo cáo hàng tháng công bố hôm 10/9, OPEC vẫn kỳ vọng nhu cầu dầu sẽ tăng trong năm nay. Tuy vậy, khối này đã hạ dự báo nhu cầu dầu toàn cầu cả năm suốt 5 tháng qua. Trong lần cập nhật này, OPEC dự báo nhu cầu dầu của thế giới sẽ tăng 380.000 thùng/ngày trong năm 2026.

Cả IEA và OPEC đều đều kỳ vọng nhu cầu dầu toàn cầu sẽ phục hồi trong năm tới. IEA dự báo nhu cầu sẽ tăng 2,6 triệu thùng/ngày trong năm 2027, còn OPEC dự báo mức tăng 2,36 triệu thùng/ngày.