Kể câu chuyện Hà Nội thanh lịch qua tà áo dài

Phát biểu khai mạc, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết, Hà Nội có nhiều cách để kể câu chuyện về mình, bằng những con phố, mái nhà, di tích; bằng tiếng chuông xe đạp, tiếng máy may và ký ức của mỗi gia đình. Với “Nét Hà thành”, câu chuyện Hà Nội được kể qua một tà áo dài.

Theo ông Lê Xuân Kiêu, áo dài không chỉ là một trang phục. Trong dòng chảy thời gian, tà áo dài đã đi qua nhiều thế hệ người Việt, đi qua những đổi thay của xã hội và diện mạo đô thị. Mỗi sự thay đổi về kiểu dáng, chất liệu, màu sắc hay cách mặc đều lưu giữ một phần câu chuyện của thời đại. Với Hà Nội, áo dài còn gắn với vẻ đẹp thanh lịch, nền nếp, kín đáo mà duyên dáng; truyền thống nhưng không khép mình trước cái mới.

Từ góc nhìn ấy, không gian “Nét Hà thành” được xây dựng như một hành trình trở về với ký ức Hà Nội qua tranh, ảnh, tư liệu, hiện vật và các bộ sưu tập áo dài. Điểm nhấn của không gian là gần 400 bức tranh in trên vải canvas do sinh viên mỹ thuật thực hiện, ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý và sáng tạo từ những hình ảnh, tư liệu xưa, qua đó tái hiện hình ảnh áo dài và vẻ đẹp người Hà Nội qua các thời kỳ.

Ký ức về một Hà Nội đã qua còn được gợi lên qua những vật dụng từng gắn bó với đời sống phố phường. Không gian trưng bày giới thiệu 12 máy may cổ, 5 xe đạp cổ và 2 xe đạp máy cổ Peugeot thuộc bộ sưu tập của nhà sưu tập Đào Xuân Tình.

Từ những hiện vật tưởng như bình dị, câu chuyện về nghề nghiệp, thời trang, phương tiện đi lại và lối sống của người Hà Nội trong thế kỷ XX được mở ra.

Chương trình cũng đưa công chúng đến với nghề may áo dài qua không gian trải nghiệm, giới thiệu chất liệu Thụ Silk – Làng Mẹo và sự tham gia của các nghệ nhân làng áo dài Trạch Xá. Từ chất liệu, đường kim, mũi chỉ đến cách tạo dáng, quá trình làm nên một chiếc áo dài được giới thiệu trực tiếp, giúp công chúng hiểu hơn về nghề may truyền thống – một phần của ký ức đô thị và đời sống văn hóa Hà Nội.

Cùng với nghề may, hành trình biến đổi của áo dài qua các thời kỳ cũng được giới thiệu, từ áo dài giao lĩnh, áo dài ngũ thân đến Lê Phổ, LeMur, áo dài chít eo Raglan, cổ thuyền, Hippy mini và các kiểu áo dài cổ cao, tà dài, quần rộng, áo dài hiện đại. Mỗi kiểu dáng là một dấu mốc của lịch sử thời trang, đồng thời phản ánh những thay đổi trong quan niệm thẩm mỹ, lối sống và đời sống xã hội. Qua đó cho thấy rõ sức sống của một trang phục truyền thống có khả năng thích ứng với thời đại nhưng vẫn giữ những đặc trưng làm nên bản sắc.

Thông qua sự kết hợp giữa hội họa, tư liệu, hiện vật, nghề thủ công và trải nghiệm may, “Nét Hà thành” cho thấy di sản không chỉ hiện diện trong những công trình kiến trúc hay hiện vật được lưu giữ, mà còn sống trong ký ức, nghề truyền thống, cách ăn mặc, phương tiện đi lại, nếp sống và vẻ đẹp của con người.

Theo ông Lê Xuân Kiêu, “Nét Hà thành” mong muốn đưa những ký ức về Hà Nội trở lại trong một ngôn ngữ mới bằng hội họa, tư liệu, hiện vật, nghề thủ công, công nghệ, âm nhạc và thời trang; qua đó khẳng định di sản không phải là những gì chỉ để nhìn lại mà có thể trở thành nguồn cảm hứng để sáng tạo nên những giá trị mới.

Không gian “Nét Hà thành".

Là hoạt động trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026, “Nét Hà thành” góp phần làm phong phú diện mạo Festival bằng một câu chuyện riêng về Hà Nội, được kể từ tà áo dài, những vật dụng thân thuộc và những ký ức bình dị của đời sống.

Qua đó, chương trình tôn vinh áo dài như một biểu tượng văn hóa Việt Nam, đồng thời gợi mở cách phát huy giá trị di sản từ đời sống đương đại, để truyền thống tiếp tục được sáng tạo, trao truyền và góp phần làm nên một Hà Nội thanh lịch, văn hiến, giàu bản sắc và luôn đổi mới.

Thông qua sự kết hợp giữa hội họa, hiện vật, công nghệ và thời trang, sự kiện không chỉ tôn vinh áo dài như một biểu tượng văn hóa Việt Nam mà còn gợi mở cách phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại, góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội giàu bản sắc, thanh lịch và không ngừng sáng tạo.