Kể chuyện quê hương

Hành trình tìm hiểu lịch sử quê hương

Điều đầu tiên Nguyễn Cao Thục Anh, học sinh lớp 5D, Trường tiểu học, THCS-THPT Trưng Vương nhận ra sau khi Quảng Trị mở rộng địa giới hành chính là chính em cũng chưa biết hết quê hương mới. Từng say mê tìm hiểu lịch sử địa phương, thường tự quay những đoạn video ngắn giới thiệu các di tích ở Quảng Trị để chia sẻ trên mạng xã hội và tham gia các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, nhưng khi biết thêm về những di tích của vùng đất vừa sáp nhập, cô học sinh Trường Trưng Vương chợt nghĩ: Nếu bản thân còn chưa hiểu hết thì chắc nhiều bạn nhỏ khác cũng vậy. Ý tưởng ấy nhanh chóng được 2 bạn thân học cùng trường hưởng ứng.

Thế là, 3 học sinh tiểu học bắt đầu một chuyến đi rất đặc biệt, hành trình tìm hiểu lịch sử quê hương bằng chính đôi mắt của mình.

Nhóm tác giả đoạt giải nhất Cuộc thi Sáng tạo trẻ tỉnh Quảng Trị năm 2026 đi thực tế tại Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải - Ảnh: H.V

Trong thời gian 2 tuần, với sự đồng hành của cha mẹ và thầy cô, nhóm đến 4 di tích tiêu biểu, gồm: Quảng Bình Quan, tượng đài Mẹ Suốt, Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải và Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị. Các em quan sát, ghi chép, quay phim, thu âm lời giới thiệu, sau đó sử dụng công nghệ hỗ trợ dựng hình để tạo mẫu 3D, in mô hình, lắp ráp, tô màu và gắn mã QR chứa toàn bộ video đã thực hiện.

Mỗi người một việc. Thục Anh cùng các bạn xây dựng ý tưởng nội dung. Hai em nhỏ lớp 1 phát huy lợi thế từ công nghệ in 3D để tạo khung mô hình. Người lớn góp ý, hỗ trợ trong suốt quá trình thực hiện, nhưng sự háo hức khám phá, những đoạn thuyết minh, những thước phim và mong muốn kể lại câu chuyện lịch sử bằng cách của mình đều xuất phát từ chính các em.

Điều thú vị là, hành trình ấy không chỉ để hoàn thành một sản phẩm dự thi; đó cũng là hành trình để các em làm quen với một quê hương rộng lớn hơn sau sáp nhập. Hiền Lương và Thành Cổ vốn không xa lạ với những đứa trẻ lớn lên ở Quảng Trị cũ, nhưng lần trở lại này mang đến cảm xúc khác. Các em muốn kể thật hay để những bạn chưa từng đến vẫn có thể hình dung được vẻ đẹp và ý nghĩa của mỗi di tích.

Còn với Quảng Bình Quan và tượng đài Mẹ Suốt là những trải nghiệm đầu tiên, sự háo hức trước những vùng đất mới khiến mỗi chuyến đi của các em giống một buổi học dã ngoại ngoài trời hơn là một nhiệm vụ trong khuôn khổ cuộc thi.

Điều còn lại sau một mã QR

Từ những chuyến đi tìm hiểu lịch sử ấy, mô hình "Di sản số-Hệ thống mô hình giáo dục lịch sử địa phương thông minh sau sáp nhập dành cho thiếu nhi" ra đời và giành giải nhất Cuộc thi Sáng tạo trẻ tỉnh Quảng Trị năm 2026. Nhưng giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở giải thưởng, điều đáng quý hơn là cách các em lựa chọn kể lịch sử.

Giới thiệu mô hình "Di sản số" tại Thư viện tỉnh cơ sở 2 - H.V

Mô hình “Di sản số” không đọc lại nguyên văn sách giáo khoa; không sao chép những lời thuyết minh có sẵn; các em kể bằng chính giọng nói của mình, bằng những hình ảnh mình tự quay, bằng cảm xúc của những đứa trẻ đang lớn lên trên mảnh đất ấy. Khi quét mã QR đặt dưới mỗi mô hình, người xem có thể theo dõi những đoạn video do chính các em thực hiện, lắng nghe lời giới thiệu và tiếp cận câu chuyện lịch sử một cách gần gũi hơn.

Theo chia sẻ của bé Nguyễn Cao Thục Anh, sau thành công bước đầu của mô hình “Di sản số”, nhóm tiếp tục bổ sung các video thuyết minh bằng tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Trung để nhiều người từ học sinh đến du khách quốc tế, có thể tiếp cận những câu chuyện về các di tích của Quảng Trị. Sau này, các em mong muốn mở rộng thêm nhiều địa danh khác như địa đạo Vịnh Mốc, bến phà Long Đại... để những bạn nhỏ chưa có điều kiện đến trực tiếp vẫn có thể hiểu hơn về lịch sử quê hương qua mô hình và mã QR.

Trong thời đại mà điện thoại thông minh thường bị xem là thứ khiến trẻ em xa dần những giá trị truyền thống, cách làm của 3 học sinh nhỏ lại gợi ra một suy nghĩ khác: Có lẽ điều quan trọng không nằm ở công nghệ, mà ở cách con người sử dụng công nghệ. Nếu một mã QR có thể đưa một đứa trẻ đến gần hơn với Thành Cổ, nếu một đoạn video vài phút có thể khiến các em muốn một ngày nào đó tự mình bước lên cầu Hiền Lương hay đứng trước Quảng Bình Quan..., thì công nghệ lúc ấy không còn là màn hình vô cảm.

Ba học sinh của Trường tiểu học, THCS-THPT Trưng Vương vừa đoạt giải nhất Cuộc thi Sáng tạo trẻ tỉnh Quảng Trị năm 2026 chưa tạo nên điều gì lớn lao, đằng sau các em luôn có sự đồng hành của gia đình và thầy cô, nhưng điều các em làm được lại rất đáng trân trọng. Các em đã chọn bước ra khỏi lớp học để tự tìm hiểu quê hương mình. Và khi lịch sử được kể bằng chính giọng nói, góc nhìn và cảm xúc của trẻ em, những bài học về quê hương cũng trở nên gần gũi, tự nhiên hơn. Đó là điều bất kỳ cuốn sách giáo khoa nào cũng luôn mong muốn hướng tới.