'Kẻ giết người thầm lặng' tồn tại dai dẳng
Trong khi nhiều dịch bệnh truyền nhiễm khác đã được kiểm soát hiệu quả thì bệnh lao vẫn âm thầm tồn tại, gây ra những hệ lụy nặng nề đối với sức khỏe cộng đồng.
Tại Việt Nam, mỗi năm vẫn ghi nhận hàng chục nghìn ca mắc mới, trong đó không ít trường hợp phát hiện muộn, điều trị kéo dài và đối mặt với nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Trước thực tế này, ngành y tế đang nỗ lực triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm phát hiện sớm, điều trị hiệu quả và tiến tới chấm dứt bệnh lao.
Chụp X quang lưu động để tầm soát lao
Bệnh lao là gì?
Ngày 24-3-1882, tại Berlin (Đức), bác sĩ – nhà vi sinh học Robert Koch đã phát hiện ra vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis – nguyên nhân gây ra bệnh lao, mở ra bước ngoặt quan trọng trong y học hiện đại về chẩn đoán và điều trị bệnh.
Vi khuẩn lao có thể tấn công và gây tổn thương ở bất kỳ bộ phận nào của cơ thể, trong đó lao phổi là thể bệnh phổ biến nhất, chiếm 80-85% các trường hợp. Bệnh lao lây lan qua đường không khí. Khi người bệnh lao phổi đang trong giai đoạn tiến triển ho, hắt hơi hoặc khạc nhổ, họ sẽ bắn ra các hạt li ti chứa vi khuẩn lao vào không khí. Người khác hít phải những hạt này sẽ có nguy cơ mắc bệnh
Nhân viên y tế cấy đàm để phát hiện bệnh lao
Năm 1993, lao là bệnh truyền nhiễm đầu tiên được Tổ chức y tế Thế giới (WHO) tuyên bố là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu.
Lao - gánh nặng lớn
Theo báo cáo của Chương trình Chống lao quốc gia, năm 2025, cả nước phát hiện hơn 119.000 bệnh nhân lao, tăng 5% so với năm 2024. Tỷ lệ bệnh nhân lao có bằng chứng vi khuẩn học là 75%. Tỷ lệ điều trị thành công đạt 90%, cao hơn mức trung bình toàn cầu là 88%. Tuy nhiên, gánh nặng bệnh lao tại Việt Nam vẫn rất lớn.
Bệnh lao là nguyên nhân tử vong đứng hàng thứ 10 trên thế giới.
Trong số 30 nước chịu áp lực từ gánh nặng bệnh lao hàng đầu thế giới, Việt Nam xếp thứ 12 và đứng thứ 10 về gánh nặng bệnh lao kháng thuốc.
Tại TPHCM và khu vực phía Nam, số ca lao được phát hiện cao nhất cả nước, chiếm khoảng 60% tổng số ca lao phát hiện trên toàn quốc. Riêng TPHCM, năm 2025, phát hiện và điều trị 16.148 ca mắc lao (chiếm 14% cả nước và chiếm 23% tổng số ca mắc lao toàn miền Nam).
Lý giải về nguyên nhân số ca mắc lao tại TPHCM tăng trong những năm gần đây, ThS-BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC) cho biết, bệnh lao lây truyền qua đường không khí, có thể điều trị khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và tuân thủ đúng phác đồ. Tuy nhiên, triệu chứng lâm sàng giai đoạn đầu thường không điển hình, dẫn đến việc bỏ sót ca bệnh nếu chỉ thực hiện tầm soát thụ động tại các cơ sở y tế.
“Mặc dù y học đã đạt nhiều tiến bộ trong điều trị bệnh lao, nhưng sự xuất hiện và gia tăng của lao tiềm ẩn, lao kháng thuốc đang trở thành thách thức nghiêm trọng đối với hệ thống y tế. Không chỉ kéo dài thời gian điều trị, tăng chi phí, lao kháng thuốc còn làm giảm hiệu quả điều trị và đe dọa trực tiếp đến mục tiêu chấm dứt bệnh lao trong cộng đồng”, ThS-BS Lê Hồng Nga thông tin.
Nhân viên y tế đo chức năng hô hấp cho người dân
Khoảng 50% dân số chưa được tiếp cận sàng lọc bệnh lao
Theo TS-BS Đinh Văn Lượng, Trưởng Ban Điều hành Chương trình Chống lao Quốc gia, hiện nay việc khám sàng lọc bệnh lao vẫn chưa được đưa đầy đủ vào danh mục khám sức khỏe ban đầu và khám sức khỏe định kỳ. Vì vậy, khoảng 40%-50% dân số chưa được tiếp cận sàng lọc bệnh lao đầy đủ.
Chụp X quang lưu động để phát hiện lao
Để khắc phục khoảng trống này, cần lồng ghép khám sàng lọc lao trong các đợt khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí hàng năm; bổ sung nội dung sàng lọc lao vào giấy khám sức khỏe, sổ khám sức khỏe định kỳ... Cùng với đó là đề xuất tích hợp theo dõi bệnh lao vào sổ sức khỏe điện tử, lồng ghép sàng lọc lao với các bệnh hô hấp tại y tế cơ sở; yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh có trách nhiệm tiếp nhận, sàng lọc lao trong khám chữa bệnh thường quy.
“Việc phát hiện sớm ca bệnh thông qua khám sức khỏe định kỳ là một trong những giải pháp then chốt để giảm lây nhiễm, giảm tử vong và giảm gánh nặng bệnh lao tại Việt Nam, hướng đến mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030”, TS-BS Đinh Văn Lượng khẳng định.
Nhân viên y tế chụp X quang cho người bệnh để phát hiện tổn thương phổi do lao
TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, cho biết, nhằm giảm gánh nặng bệnh lao tại cộng đồng, ngành y tế thành phố đã và đang triển khai chiến dịch sàng lọc bệnh lao chủ động tại cộng đồng với quy mô lớn, hướng tới mục tiêu tiếp cận trực tiếp người dân tại các phường, xã, đặc khu trên địa bàn. Dự kiến hàng chục ngàn người thuộc nhóm nguy cơ cao sẽ được tham gia sàng lọc từ cuối tháng 3 đến tháng 9-2026 nhằm thu hẹp khoảng trống trong phát hiện và điều trị lao.
Nhân viên y tế chụp X quang phổi cho người bệnh
“Việc đẩy mạnh sàng lọc chủ động tại cộng đồng không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh nhân lao để điều trị mà còn là hành động thiết thực nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao trong tương lai gần”, TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu thông tin.
TPHCM đề xuất các hoạt động nhằm tăng phát hiện lao thụ động năm 2026
• Nâng cao nhận thức, kiến thức, kỹ năng thực hành lâm sàng hằng ngày của nhân viên y tế về bệnh lao để có chỉ định xét nghiệm phát hiện chẩn đoán, điều trị người có triệu chứng nghi mắc bệnh lao, người có nguy cơ cao bị bệnh lao.
• Thành lập các đơn vị chẩn đoán, điều trị, theo dõi người bị bệnh lao tại các bệnh viện đa khoa, và cả bệnh viện chuyên khoa (chấn thương chỉnh hình, nội tiết, ngoại tổng quát, ngoại tiết niệu, nội thần kinh...).
• Tăng tỷ lệ thử đàm phát hiện lao trong dân số TP.HCM.
• Thông qua hoạt động tầm soát lao chủ động tại cộng đồng, các trung tâm cải tạo cai nghiện ma túy, người yếu thế.
• Chủ động tầm soát lao ở những đối tượng có nguy cơ cao như người HIV, người bệnh đái tháo đường.
• Thông qua các chương trình khám sức khỏe định kỳ cho cán bộ, công chức, người lao động, người dân, khám sức khỏe để làm các thủ tục xin việc làm...(thực hiện tầm soát lao dựa trên X quang, Xpert).
Nguồn SGGP: https://sggp.org.vn/ke-giet-nguoi-tham-lang-ton-tai-dai-dang-post844346.html
Tin nóng
Danh sách các loại cá nên bổ sung vào thực đơn do Cleveland Clinic công bố gây chú ý khi có sự góp mặt của những cái tên quen thuộc với người Việt. Đáng nói, đây đều là các loại cá dễ mua, giá rẻ nhưng lại giàu dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Mang song thai cận ngày sinh, một nữ bác sĩ vẫn vượt 250km từ Bạc Liêu lên Tp.HCM dự lễ tốt nghiệp. Hình ảnh '3 người' cùng bước lên bục nhận bằng khiến nhiều người không khỏi xúc động.
Nghiên cứu mới cho thấy chế độ ăn MIND có thể làm chậm quá trình lão hóa não hơn 2 năm, góp phần giảm nguy cơ suy giảm nhận thức và bảo vệ chức năng trí nhớ theo thời gian.
Người Nhật Bản cho rằng nhóm máu không chỉ liên quan sức khỏe mà còn phản ánh tính cách, và nhóm máu B bị gắn với nhiều định kiến, bạn có biết tại sao?
Không phải lúc nào tình cảm cũng đến theo cách được dự đoán trước. Với một số chòm sao, những cuộc gặp gỡ bất ngờ trong năm nay có thể mở ra những mối quan hệ đáng nhớ.
Khi Trung Quốc bước vào cao điểm mùa phấn hoa mùa xuân, các bệnh viện ở nước này ghi nhận sự gia tăng số ca dị ứng, cùng với nhu cầu ngày càng tăng đối với các phương pháp điều trị hiệu quả hơn bệnh viêm mũi dị ứng.
Tin mới
Hiện ngành chức năng tỉnh Quảng Ngãi đã tiến hành lấy mẫu xét nghiệm để truy tìm nguyên nhân, sau khi 17 người nhập viện do ăn bánh mì.
Theo thông báo lịch cúp điện của Tổng Công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), từ hôm nay đến hết tuần nhiều khu dân cư và đơn vị thuộc Hậu Giang cũ sẽ mất điện cả ngày.
Không phải loại cá nào cũng phù hợp để ăn thường xuyên. Những loài sống trong môi trường nước ô nhiễm dễ tích tụ thủy ngân, tiềm ẩn nguy cơ cho sức khỏe.
Bệnh lao được xem là 'kẻ giết người thầm lặng', không chỉ bởi mức độ nguy hiểm mà còn bởi khả năng ẩn mình đáng sợ trong cộng đồng. Gần 40% người mắc lao không có triệu chứng. Trong bối cảnh đó, việc đưa sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ không còn là khuyến cáo, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết.
Trong ngày 23-3, các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đã tiếp nhận 17 trường hợp nhập viện cấp cứu với biểu hiện nghi ngộ độc thực phẩm. Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Quảng Ngãi tiếp nhận 11 ca, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ngãi ghi nhận 5 ca và Bệnh viện Phúc Hưng tiếp nhận 1 ca.
Mất đi ánh sáng từ thuở nhỏ, nhưng không đầu hàng số phận, người đàn ông xứ Nghệ đã dành hơn 30 năm rong ruổi bán tăm, chắt chiu từng đồng để dựng nên căn nhà tiền tỷ cho vợ con. Câu chuyện khiến nhiều người lặng đi vì xúc động và nể phục.
Bước chân vào đời tập 14, Thương quyết định chia tay Quân sau khi mẹ anh xúc phạm bà ngoại cô, dẫn đến những căng thẳng không ngừng.
Theo bác sĩ, ca sinh tiềm ẩn nhiều rủi ro như vỡ tử cung, băng huyết, khó phẫu thuật do dính, trẻ có nguy cơ suy thai, hạ đường huyết hoặc chấn thương khi sinh.