Khai mở tiềm năng vùng nguyên liệu gỗ tại Đồng bằng sông Cửu Long

Đây là nhận định được nhiều chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp đưa ra tại tọa đàm “Phát triển rừng trồng sản xuất gỗ ở Đồng bằng sông Cửu Long” do Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA) phối hợp với Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam tổ chức ngày 10/6.

Tọa đàm do ông Phùng Quốc Mẫn - Chủ tịch HAWA và TS. Trần Lâm Đồng - Phó Giám đốc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam đồng chủ trì, với sự tham dự của đại diện các viện nghiên cứu, chuyên gia lâm nghiệp cùng nhiều doanh nghiệp chế biến gỗ.

Theo TS. Trần Lâm Đồng, các kết quả nghiên cứu trong thời gian qua cho thấy cây keo hoàn toàn có khả năng phát triển hiệu quả tại ĐBSCL. Những mô hình khảo nghiệm ghi nhận năng suất đạt từ 40-50 m³/ha/năm, cao nhất cả nước và cao gấp 2-3 lần nhiều vùng trồng truyền thống ở miền Bắc và miền Trung.

TS. Trần Lâm Đồng - Phó Giám đốc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam chia sẻ tại tọa đàm

Đặc biệt, khu vực này có lợi thế lớn khi nằm gần vùng Đông Nam Bộ - nơi tập trung khoảng 80% năng lực sản xuất và chế biến đồ gỗ của Việt Nam. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí vận chuyển nguyên liệu và nâng cao tính chủ động trong chuỗi cung ứng.

Các nghiên cứu cũng cho thấy nhiều giống keo lai và keo lá tràm có khả năng sinh trưởng tốt trên các vùng đất phèn được cải tạo phù hợp tại bán đảo Cà Mau và khu vực tứ giác Long Xuyên. Một số giống như AH1, AH7, BV32, TB12 hay các dòng keo lá tràm Clt7, Clt26, Clt98, AA1 đã chứng minh khả năng thích nghi tốt và cho năng suất cao.

Theo TS. Vũ Đình Hưởng - Viện Khoa học Lâm nghiệp Nam Bộ, ĐBSCL hiện có khoảng 1,6 triệu ha đất phèn nhưng diện tích rừng trồng mới chỉ chiếm khoảng 80.000 ha, trong đó diện tích keo khoảng 18.000 ha. Đây là dư địa rất lớn để mở rộng vùng nguyên liệu phục vụ ngành chế biến gỗ trong tương lai.

Một nghiên cứu được thực hiện tại Cà Mau cho thấy rừng keo lai trồng trên đất lên líp đạt năng suất khoảng 44 m³/ha/năm sau 4,5 năm canh tác, mở ra triển vọng phát triển một ngành lâm nghiệp kinh tế hiệu quả trên vùng đất vốn được xem là khó khai thác.

TS. Vũ Đình Hưởng - Viện Khoa học Lâm nghiệp Nam Bộ chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: Thanh Sơn

Tại tọa đàm, nhiều doanh nghiệp cho biết nhu cầu về nguyên liệu gỗ chất lượng cao đang ngày càng gia tăng trong khi nguồn cung trong nước vẫn chưa đáp ứng đủ.

Đại diện Công ty CP MDF VRG Kiên Giang cho biết doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc tìm nguồn keo lai và bạch đàn phục vụ sản xuất ván MDF. Trong khi đó, phần lớn diện tích rừng sản xuất hiện nay tại ĐBSCL vẫn là tràm nước - loại cây không phù hợp với yêu cầu nguyên liệu của ngành chế biến ván công nghiệp.

Ông Trần Lam Sơn - nhà sáng lập Thiên Minh Furniture, nhận định gỗ keo là một trong những nguyên liệu quan trọng nhất của ngành gỗ Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp hiện vẫn phải nhập khẩu gỗ keo từ Malaysia và Indonesia do nguồn cung trong nước chưa đáp ứng yêu cầu về chất lượng và quy mô.

Từ kinh nghiệm sử dụng nguyên liệu nhiều năm, ông Sơn đánh giá gỗ keo trồng tại ĐBSCL có độ đồng đều rất cao về chất lượng và hoàn toàn có thể trở thành nguồn nguyên liệu chiến lược cho ngành chế biến gỗ xuất khẩu.

Theo ông, việc phát triển vùng trồng keo tại Cà Mau và các địa phương lân cận còn tạo ra lợi thế bổ sung cho vùng nguyên liệu miền Trung. Trong khi rừng keo miền Trung gặp khó khăn khi thu hoạch vào mùa mưa thì rừng keo ĐBSCL lại thuận lợi hơn ở giai đoạn này, giúp cân bằng nguồn cung quanh năm cho các nhà máy chế biến.

Ông Phùng Quốc Mẫn - Chủ tịch HAWA phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Trương Linh

Phát biểu tại tọa đàm, ông Phùng Quốc Mẫn cho rằng việc phát triển vùng nguyên liệu gỗ tại ĐBSCL không đơn thuần là mở rộng diện tích rừng trồng mà cần được tiếp cận theo hướng xây dựng một chuỗi liên kết bền vững giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân.

“Doanh nghiệp chế biến gỗ luôn có nhu cầu lớn về nguồn nguyên liệu ổn định, có thể truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Nếu sản phẩm đáp ứng được yêu cầu của thị trường, doanh nghiệp sẵn sàng đồng hành cùng người trồng rừng”, ông Mẫn chia sẻ.

Theo Chủ tịch HAWA, mục tiêu cuối cùng là xây dựng mô hình mà ở đó người dân có thể nâng cao thu nhập trên cùng diện tích đất, trong khi doanh nghiệp chủ động được nguồn cung nguyên liệu, giảm chi phí và gia tăng năng lực cạnh tranh.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, HAWA và Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam đang nghiên cứu triển khai vườn ươm giống tại Cà Mau, làm nền tảng cho việc phát triển vùng nguyên liệu quy mô lớn trong thời gian tới.

Song song đó, các doanh nghiệp trong ngành cũng đang tăng cường hợp tác nhằm khai thác tối đa giá trị của mỗi cây gỗ. Theo mô hình được chia sẻ tại tọa đàm, gỗ có kích thước lớn sẽ được sử dụng cho sản xuất đồ nội thất, trong khi các phần còn lại có thể phục vụ sản xuất ván MDF, đồ gỗ ngoài trời hoặc viên nén năng lượng.

Các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp chụp ảnh lưu niệm tại tọa đàm

Với hơn 700 doanh nghiệp hội viên, HAWA kỳ vọng sẽ đóng vai trò kết nối để hình thành hệ sinh thái sử dụng nguyên liệu hiệu quả, góp phần nâng cao giá trị rừng trồng và tạo động lực phát triển bền vững cho ngành gỗ Việt Nam.

Các chuyên gia nhận định, nếu được đầu tư bài bản về giống, kỹ thuật canh tác, quản lý nước và xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ, ĐBSCL hoàn toàn có thể trở thành một trong những vùng nguyên liệu gỗ quan trọng của cả nước, góp phần giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành chế biến gỗ Việt Nam trên thị trường quốc tế.