Khám phá đập thủy lợi 900 tuổi vẫn sừng sững của người Chăm
Giữa vùng đất khô hạn Nam Khánh Hòa, dòng sông Cái vẫn âm thầm chảy, mang theo nguồn sống cho hàng ngàn ha ruộng đồng nhờ một công trình thủy lợi cổ xưa.
Đó là đập Nha Trinh (thuộc xã Nhơn Sơn, Ninh Sơn, Ninh Thuận nay là Phước Hậu, tỉnh Khánh Hòa) là công trình bằng đá và chà bổi đã tồn tại gần chín thế kỷ, minh chứng cho tầm nhìn vượt thời đại của người Chăm xưa trong nghệ thuật dẫn thủy nhập điền.
Đập Nha Trinh huyền thoại nối đôi bờ sông Dinh
Nằm vắt mình qua dòng sông Dinh (sông Cái), đập Nha Trinh hiện ra với vẻ trầm mặc, cổ kính nhưng đầy uy lực. Nhìn từ xa, con đập dài 385m, cao 5m và rộng 3m này trông như một chiến lũy đá kiên cố. Được xây dựng vào thế kỷ XII dưới thời vua Pô Klong Garai, công trình này là minh chứng cho tài năng trị thủy của người Chăm xưa.
Bằng phương pháp dẫn thủy nhập điền, hệ thống đập Nha Trinh đã đưa nước về tưới tiêu cho cả một vùng đất bán hoang mạc khô cằn. Điều đáng chú ý là công trình ấy được kiến tạo hoàn toàn bằng phương pháp thủ công: Chỉ dùng đá hộc xếp chồng lên nhau và gia cố bằng chà bổi.
Năm 1889, các kỹ sư người Pháp đã hoài nghi về độ bền của con đập đá xếp này nên quyết định dịch chuyển vị trí xây đập lên phía thượng nguồn khoảng 50m, thay thế bằng bê tông cốt thép hiện đại.
Thế nhưng, chính cấu trúc tưởng chừng đơn giản ấy lại ẩn chứa một tư duy kỹ thuật đáng kinh ngạc. Suốt gần 900 năm, dù bao mùa lũ dữ đổ về từ thượng nguồn, đập Nha Trinh vẫn đứng vững, điều tiết dòng nước để tưới mát cho những cánh đồng khô hạn vùng Nam Khánh Hòa.
Theo nhiều tài liệu lịch sử, năm 1889, các kỹ sư người Pháp đã hoài nghi về độ bền của con đập đá xếp này nên quyết định dịch chuyển vị trí xây đập lên phía thượng nguồn khoảng 50m, thay thế bằng bê tông cốt thép hiện đại. Tuy nhiên, chỉ một năm sau, cơn lũ dữ đã cuốn trôi hoàn toàn công trình mới, chỉ còn lại phần khung.
Thất bại này buộc người Pháp phải nhìn nhận lại giá trị của đập Nha Trinh, quay lại tu bổ hệ thống kênh rạch cũ và gia cố thêm bê tông. Dù trải qua nhiều đợt trùng tu, điều khiến giới chuyên gia thủy lợi ngày nay phải thán phục là phần nền cốt bằng đá từ thế kỷ XII vẫn đứng vững nguyên vẹn dưới dòng nước xiết.
Phong cảnh hoang sơ của đập Nha Trinh
Ngày nay, đập Nha Trinh không chỉ là di sản văn hóa thu hút du khách mà vẫn đang thực hiện sứ mệnh kinh tế quan trọng. Công trình tiếp tục đóng vai trò điều tiết, cung cấp nguồn nước tưới tiêu cho nông nghiệp địa phương, góp phần đảm bảo an ninh lương thực cho cả vùng.
Vượt qua quy luật thời gian, đập Nha Trinh là minh chứng cho sự hòa hợp giữa sáng tạo của con người và tự nhiên. Bài học “thuận thiên” và kinh nghiệm dẫn thủy nhập điền từ 900 năm trước của tiền nhân vẫn còn nguyên giá trị đối với hậu thế.
Với những câu chuyện lịch sử độc đáo cùng cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, trong lành của đôi bờ sông Dinh, đập Nha Trinh hứa hẹn mang đến cho du khách một trải nghiệm khó quên khi đặt chân đến vùng đất Phước Hậu.
Tin nóng
Trưng bày và đấu giá các tác phẩm nghệ thuật đương đại “VENUS” của họa sĩ Văn Dương Thành và những người bạn đã khai mạc tại Hà Nội với sự tham dự của đông đảo các nhà ngoại giao, nghệ sĩ, nhà sưu tập và những người yêu hội họa.
Trong mùa Vu Lan, tại Đại Bảo tháp Mandala Tây Thiên (Phú Thọ), Tăng đoàn Truyền thừa Drukpa cùng chư Tăng ni Việt Nam tổ chức Pháp hội "Vô lượng thọ mật thành tựu-Tri ân và báo ân", từ ngày 12 đến 19/8. Pháp hội cầu nguyện quốc thái dân an, đồng thời tưởng nhớ và cầu siêu Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc.
Thị trường bánh trung thu 2026 khởi động sớm với mức giá tăng nhẹ, nhiều sản phẩm mới, nhưng sức mua đầu mùa tại TP.HCM vẫn khá dè dặt.
Giữa núi rừng, người chiến sĩ quân y lo bữa ăn và sức khỏe đồng đội, để hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ được nối dài.
Tết Khô Già Già là dịp để bày tỏ lòng biết ơn đối với các đấng thần linh đã che chở, phù hộ cho bản làng, đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc.
Lịch sử phát triển kinh tế cho thấy những vùng đất “bản lề” nằm sát đô thị lớn thường bứt phá khi quỹ đất trung tâm dần khan hiếm.
Tin mới
Với người trẻ bước vào điện ảnh, một ý tưởng cần nhiều hơn niềm đam mê để đi từ trang giấy đến màn bạc. Đó là không gian thử sức, cơ hội nghề nghiệp và cánh cửa dẫn tới thị trường.
Sáng 14/8, UBND xã Nậm Hàng tổ chức khai mạc Đại hội Thể dục thể thao lần thứ 1, năm 2026.
Từ những câu hát được bà, mẹ truyền dạy trong mỗi mái nhà đến sân chơi nghệ thuật ở trường học, dân ca Ví, Giặm đang tìm thấy một sức sống mới trong thế hệ trẻ. Sự tự tin, say mê của những giọng hát tuổi học trò tại Cuộc thi “Tìm kiếm tài năng dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh năm 2026” cho thấy, di sản không chỉ được bảo tồn mà đang từng bước được tiếp nhận, làm mới và trao truyền bằng chính tình yêu của người trẻ.
Ngày 14-8, Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên tổ chức khai mạc Gameshow “Dân ta phải biết sử ta” năm 2026. Chương trình góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn và tuyên truyền lịch sử Đảng trong cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân, đồng thời là một trong những hoạt động hướng tới kỷ niệm 90 năm thành lập cơ sở Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên.
Nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19-8-1945 / 19-8-2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2-9-1945 / 2-9-2026), các đơn vị nghệ thuật của Hà Nội tổ chức nhiều chương trình biểu diễn phục vụ nhân dân tại các xã, phường trên địa bàn Thủ đô.
Tháp Bình Sơn (tháp Then) tọa lạc trong khuôn viên chùa Vĩnh Khánh, xã Tam Sơn, là kiệt tác nghệ thuật đất nung thời Lý - Trần còn lại đến ngày nay. Không chỉ mang giá trị lịch sử và văn hóa vô giá, tháp cổ quốc gia đặc biệt này còn là điểm hẹn hành hương linh thiêng, thu hút nhiều du khách yêu vẻ đẹp di sản cổ xưa tìm về nguồn cội.
Tại Auvers, Van Gogh tìm thấy sự đồng điệu ở bác sĩ Gachet và những hình ảnh gợi nhớ quê nhà. Nhưng sau chân dung u sầu và nhà thờ đầy biến động vẫn là tâm hồn bất an trong ông.