Khi công viên trở thành 'vườn ươm' sáng tạo đương đại

Công viên Thống Nhất từ lâu được biết đến là "lá phổi xanh" của Hà Nội. Được xây dựng từ năm 1958, đây là công trình mang nhiều dấu ấn lịch sử, là biểu tượng đi cùng thành phố suốt gần 70 năm qua.

Thời gian gần đây, công viên được gỡ bỏ hàng rào, tạo ra sự kết nối về mặt vật lý, tạo không gian kết nối để người dân Thủ đô, du khách dễ dàng tiếp cận, nhưng theo đánh giá của một số chuyên gia, hoạt động bên trong công viên chưa phong phú. Nhiều không gian trong công viên dường như vẫn đang "ngủ quên" và chưa được khai thác hết tiềm năng.

Theo các KTS, công viên Thống Nhất là không gian giàu tiềm năng cho các ý tưởng sáng tạo. 

Với mong muốn khai thác lại và làm mới các giá trị hiện có của Công viên Thống Nhất bằng cách nhìn đương đại, nhóm các tác giả với sự tham gia của các kiến trúc sư và đơn vị chuyên môn đưa ra ý tưởng dự án "Gieo một vòng xanh". Đây là hoạt động nằm trong chương trình Đánh thức không gian công cộng đô thị - hoạt động cộng hưởng trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.

KTS Nông Hải Yến, Công ty HF Vietnam Architecture & Design cho biết, "Sau khi nghiên cứu rất kỹ bối cảnh của Công viên Thống Nhất cũng như môi trường xung quanh, chúng tôi nhận thấy đây chính là địa điểm phù hợp nhất để phát triển thành một công viên sáng tạo trung tâm của Hà Nội, từ đó gieo mầm những ý tưởng mới và lan tỏa ra khắp toàn thành phố".

Theo KTS Trần Hoàng Anh, Công ty SEAP Virtual (chuyên về lĩnh vực thiết kế nội thất và kiến trúc), vào thời điểm tháng 11 tới, dự kiến sẽ tổ chức một chuỗi hoạt động bố trí theo hình vòng tròn xung quanh tuyến tàu hỏa mini nằm trong Công viên Thống Nhất. Đoàn tàu mang tên 'Chuyến tàu Thống Nhất', kết nối các nhà ga tượng trưng mang tên ga Hà Nội, ga Huế, ga Đà Nẵng và ga Thành phố Hồ Chí Minh. 

"Chúng tôi sẽ dựa trên các tuyến đường này để xây dựng một chuỗi hành trình trải nghiệm cho người dân thành phố. Điểm khởi đầu sẽ xuất phát từ di sản của quá khứ, sau đó dần dần phát triển lên các hoạt động sáng tạo hướng tới tương lai - đó chính là thông điệp mà chúng tôi muốn truyền tải trong đề án lần này", KTS Trần Hoàng Anh chia sẻ. 

Thông qua dự án này, nhóm KTS sẽ triển khai một mô hình thử nghiệm kéo dài khoảng 2 tuần trong dịp Lễ hội; qua đó, họ mong muốn đánh thức và làm sống lại di sản Công viên Thống Nhất, kết nối quá khứ với hiện tại, đồng hành cùng nhịp sống sáng tạo của Thủ đô.

Tuyến tàu hỏa mini nằm trong Công viên Thống Nhất là một trong các điểm nhấn được các KTS lên ý tưởng "đánh thức di sản". Ảnh: BTC

KTS. Nông Hải Yến, Công ty HF Vietnam Architecture & Design cho rằng: "Hiện tại, toa tàu vẫn còn hoạt động cũng như các nhà ga vẫn còn tồn tại; và đối với chúng tôi, đó là một trong những di sản vật chất đặc biệt của công viên. Di sản này hội tụ đầy đủ các yếu tố về lịch sử, văn hóa, vật thể và phi vật thể. Cho đến tận bây giờ, rất nhiều trẻ em cũng như các bạn thanh thiếu niên vẫn rất quan tâm và vô cùng thích thú với Đoàn tàu Thống Nhất này. Chính vì thế, chúng tôi cho rằng cần phải đánh thức nó, khai thác nó để di sản được hồi sinh và đồng hành cùng nhịp sống sáng tạo của Thủ đô".

Những người thực hiện dự án mong muốn biến Công viên Thống Nhất không chỉ là điểm sáng trong thời gian diễn ra Lễ hội Thiết kế sáng tạo, mà còn duy trì sức hút lâu dài, trở thành nơi ươm mầm sáng tạo của thành phố.

Một số ý tưởng sáng tạo được nhóm KTS phác họa. Ảnh: BTC

Theo KTS Trần Hoàng Anh, trong chuỗi hoạt động của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo, sẽ thiết lập 9 khu vực khác nhau xung quanh Công viên Thống Nhất, được sắp đặt theo một tuyến hành trình xuyên suốt. Mục tiêu là làm sao để những mầm mống sáng tạo có thể bắt đầu từ những việc nhỏ nhất như học tập, vui chơi hay ôn lại lịch sử, rồi dần trở thành những công việc và hoạt động có ý nghĩa thiết thực cho xã hội - ví dụ như chế tác thủ công, trưng bày sản phẩm hay vẽ các bức tranh tường. "Chúng tôi hy vọng rằng đây không chỉ là hoạt động dành riêng cho giới trẻ, mà còn là sân chơi chung gắn kết các thế hệ từ trẻ em, người trưởng thành cho đến những thế hệ lão thành từng gắn bó sâu đậm với Công viên Thống Nhất". 

Trong khi đó, KTS. Nông Hải Yến cho biết, dự án  đang ở giai đoạn kêu gọi hỗ trợ từ cộng đồng và xã hội. "Đây sẽ là bước thử nghiệm nhỏ đúng vào tháng cao điểm của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội. Đó cũng là cơ hội để thu thập phản hồi từ cộng đồng, tạo sự tương tác, ươm mầm các ý tưởng sáng tạo trước khi nhân rộng thành dự án chính thức tại các công viên khác trên địa bàn Thủ đô", chị nói.

Cùng với đó, là hoạt động cộng hưởng trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, chương trình Đánh thức không gian công cộng đô thị được kỳ vọng mở ra diễn đàn để cộng đồng, giới chuyên môn và những người quan tâm cùng thảo luận về cơ hội, thách thức trong phát triển hạ tầng sáng tạo cho Hà Nội cũng như có thêm những ý tưởng nhằm "đánh thức" các không gian công cộng của Thủ đô.