Khi văn hóa bước vào định giá doanh nghiệp

Văn hóa tạo sức bền

Văn hóa doanh nghiệp thường ít được chú ý trong giai đoạn tăng trưởng thuận lợi, nhưng lại lộ rõ vai trò nhất khi tổ chức đối mặt với các biến động vĩ mô.

Chia sẻ trong Diễn đàn "Văn hóa với doanh nghiệp" năm 2026, ông Cao Hoài Dương, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho biết, trong giai đoạn đại dịch Covid-19 và biến động địa chính trị toàn cầu, có thời điểm giá dầu thô rơi xuống mức âm, chuỗi cung ứng xăng dầu trong nước đứng trước nguy cơ đứt gãy.

Nhờ bám sát bốn giá trị cốt lõi gồm "khát vọng, trí tuệ, chuyên nghiệp và nghĩa tình", Petrovietnam vẫn duy trì chuỗi bảy năm liên tiếp hoàn thành kế hoạch được giao.

Dưới góc độ quản trị, một yếu tố tưởng chừng mang tính cảm xúc rất cao như "nghĩa tình" cũng được xem là cơ chế kết nối hệ thống. Khi các công cụ động viên tài chính bị hạn chế, sự đề cao trách nhiệm nội bộ và chia sẻ với xã hội đã tạo mức độ cam kết cao của đội ngũ, giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn gián đoạn vận hành.

Ông Cao Hoài Dương, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - năng lượng quốc gia Việt Nam. Ảnh: Petrovietnam

Ở góc độ doanh nghiệp tư nhân, ông Nguyễn Mạnh Thản, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP Ao Vua nhấn mạnh chiến lược phát triển nguồn nhân lực khi nói về câu chuyện văn hóa.

Từ năm 1993, Ao Vua xác định việc chăm lo đời sống và đào tạo người lao động là khoản đầu tư quyết định. Với ông Thản, khi nhân sự có thái độ chuẩn mực, chất lượng dịch vụ sẽ được nâng cao, từ đó xây dựng uy tín thương hiệu trong mắt khách hàng.

Tuy nhiên, ông chủ Ao Vua cũng chỉ ra, điểm nghẽn lớn nhất nằm ở nhận thức và tính nêu gương của người đứng đầu. Bên cạnh đó là thách thức về tính kế thừa. Nếu văn hóa chỉ phụ thuộc vào dấu ấn cá nhân của CEO và đứt gãy khi thay đổi nhân sự lãnh đạo, doanh nghiệp không thể tích lũy sức bền dài hạn. Điều này đòi hỏi văn hóa phải được thể chế hóa thành quy trình, bộ quy tắc ứng xử và gắn liền với chiến lược chung.

Đồng quan điểm, ông Trần Văn Tâm, Tổng giám đốc Công ty CP Sài Gòn - Đà Lạt nhận định, chiến lược kinh doanh chỉ mang lại đà tăng trưởng ngắn hạn còn văn hóa mới tạo ra sự phát triển bền vững.

Bằng cách kết nối với hệ sinh thái bản địa gồm nghệ nhân, nghệ sĩ và các không gian sáng tạo của Đà Lạt, doanh nghiệp do ông Tâm dẫn dắt vừa bảo tồn văn hóa, vừa chuyển hóa thành giá trị kinh tế qua các sản phẩm du lịch có chiều sâu.

Khoảng chênh 495 USD từ câu chuyện ‘hai chiếc áo sơ mi’

Khi nền tảng nội bộ vững vàng, văn hóa sẽ trở thành bệ phóng giúp doanh nghiệp định vị trên thị trường quốc tế. Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương) nhấn mạnh tầm quan trọng của văn hóa bằng việc so sánh hai chiếc áo sơ mi.

Một chiếc áo thương hiệu Việt Tiến có giá 5 USD và một chiếc áo thương hiệu quốc tế có giá 500 USD. Cả hai đều có độ bền cơ học tương đương, tuổi thọ sử dụng lên tới 5 năm. Tuy nhiên, mức chênh lệch lại lên đến 495 USD.

Theo ông Phú, phần giá trị thặng dư đó đến từ văn hóa và uy tín thương hiệu. Khi trả 500 USD, khách hàng quốc tế đang thanh toán cho hệ thống quản trị minh bạch và các cam kết trách nhiệm xã hội (ESG) của nhà sản xuất, từ nguyên liệu bông hữu cơ, quy trình không gây hại môi trường, đến việc không sử dụng lao động trẻ em hay lao động cưỡng bức.

Văn hóa doanh nghiệp khi đó được cụ thể hóa thành các tiêu chuẩn xuất khẩu, độ tin cậy giao hàng và khả năng giải trình trên từng khâu của chuỗi cung ứng.

Văn hóa và uy tín thương hiệu

Dù đạt bước tiến lớn về quy mô, doanh nghiệp Việt vẫn đối mặt thách thức về khả năng làm chủ chuỗi giá trị. Bà Nguyễn Thị Thu Huyền, Giám đốc nhân sự Tổ chức Khoa học và chuyên gia Việt Nam toàn cầu (AVSE Global) cho biết, trong mười tháng năm 2026, xuất khẩu đạt gần 500 tỷ USD, vốn FDI thực hiện đạt gần 24 tỷ USD. Tuy nhiên, khối FDI vẫn chiếm tới 81% kim ngạch xuất khẩu. Năng lực đổi mới sáng tạo và số lượng bằng sáng chế của doanh nghiệp nội địa vẫn còn khiêm tốn.

Thực tế này cho thấy, Việt Nam đang làm tốt vai trò thu hút nguồn lực và gia công nhưng khả năng hấp thụ công nghệ và tự kể câu chuyện thương hiệu bằng sản phẩm "Made in Vietnam" vẫn là chặng đường dài. Để thu hẹp khoảng cách, bà Huyền cho rằng, doanh nghiệp cần tích hợp chuẩn mực quản trị quốc tế vào bản sắc văn hóa Việt Nam, biến sự linh hoạt và tinh thần hợp tác thành lợi thế đàm phán.

Ở góc độ vĩ mô, TS. Nguyễn Phương Hòa, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch) nhận định, việc triển khai Khung hành động phát triển văn hóa kinh doanh Việt Nam giai đoạn 2026 - 2035 sẽ tạo ra hệ sinh thái đồng bộ. Trong đó, Nhà nước kiến tạo hành lang pháp lý, các hiệp hội điều phối mạng lưới và doanh nghiệp là trung tâm hành động.