Khó khăn trong đào tạo nghề cho lao động nông thôn

ĐBP - Là tỉnh miền núi biên giới, phần lớn lao động sinh sống ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vì thế đào tạo nghề không chỉ góp phần nâng cao kiến thức, kỹ năng sản xuất mà còn mở ra cơ hội chuyển đổi việc làm, phát triển kinh tế gia đình. Xác định rõ vai trò quan trọng đó, tỉnh đã quan tâm chỉ đạo, bố trí nguồn lực và triển khai nhiều chương trình, chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho người lao động với mục tiêu trong nhiệm kỳ 2025 - 2030 bình quân mỗi năm đào tạo nghề cho từ 8.500 lao động trở lên. Kết quả thực hiện cho thấy, công tác đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh từng bước chuyển biến tích cực.

Năm 2025, toàn tỉnh đào tạo nghề cho 8.515 người, đạt 100,17% kế hoạch. Trong đó, đào tạo nghề cho 7.335 lao động nông thôn. Năm 2026, toàn tỉnh đã tuyển sinh, đào tạo nghề cho 7.825 học viên, đạt 92,05% chỉ tiêu. Riêng đào tạo nghề cho lao động nông thôn 4.318/4.270 chỉ tiêu, đạt 101% kế hoạch. Các ngành nghề đào tạo ngày càng đa dạng, từng bước bám sát nhu cầu sản xuất và định hướng phát triển kinh tế của địa phương.

Người lao động xã Mường Luân tham gia lớp kỹ thuật trồng và bảo quản, sơ chế nấm.

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn còn nhiều khó khăn. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy nghề chưa đáp ứng yêu cầu; thiếu phòng học, xưởng thực hành, thiết bị chưa đồng bộ, hiện đại. Đội ngũ giáo viên cơ hữu thiếu hụt nghiêm trọng, nhất là giáo viên dạy nghề tại địa bàn vùng sâu, vùng xa. Việc liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp chưa chặt chẽ; doanh nghiệp chưa tham gia sâu vào quá trình đào tạo; hiệu quả việc làm và thu nhập sau đào tạo ở một số ngành nghề hạn chế. Kinh phí đầu tư, nguồn lực xã hội hóa cho đào tạo nghề chưa đáp ứng yêu cầu; một bộ phận người lao động, nhất là hộ nghèo, cận nghèo gặp khó khăn khi tham gia học nghề. Mặt khác, người học có sự khác biệt về độ tuổi, trình độ và khả năng nhận thức nên mức độ tiếp thu kiến thức và kỹ năng nghề chưa đồng đều gây khó khăn cho công tác tổ chức và triển khai đào tạo. Chính sách hỗ trợ người học và giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Mức hỗ trợ tiền ăn cho người học hiện là 30.000 đồng/ngày, dù đã có hướng dẫn tăng lên 50.000 đồng/ngày nhưng ngân sách các xã chưa đáp ứng để thực hiện; chế độ ưu đãi đối với giáo viên giáo dục nghề nghiệp (GDNN) đi dạy xa, vùng khó khăn chưa thực sự phù hợp.

Từ đầu năm đến nay, Trung tâm GDNN - GDTX Điện Biên đã mở 105 lớp dạy nghề cho hơn 3.260 học viên. Bà Phạm Thúy, Giám đốc Trung tâm GDNN - GDTX Điện Biên cho biết: Kết quả đào tạo dù đạt 100% chỉ tiêu được giao song quá trình thực hiện đơn vị gặp nhiều khó khăn, thách thức. Trước hết là lực lượng giáo viên cơ hữu GDNN chỉ đáp ứng 35% nhu cầu giảng dạy, đơn vị phải ký hợp đồng theo lớp đối với 65% giáo viên còn lại. Trung tâm chưa được đầu tư nhà xưởng, trang thiết bị thực hành cố định; hầu hết các lớp học phải tổ chức lưu động tại thôn, bản, việc mua sắm vật tư phục vụ linh hoạt theo từng lớp và nhu cầu cụ thể. Cơ cấu ngành nghề đào tạo chưa cân đối, tỷ trọng nghề phi nông nghiệp còn thấp so với nghề nông nghiệp. Một bộ phận học viên còn hạn chế về nhận thức, chưa xác định rõ mục tiêu học nghề dẫn đến lúng túng trong việc áp dụng kiến thức vào thực tế sản xuất. Địa bàn đơn vị quản lý quá rộng, sau sắp xếp, Trung tâm phải quản lý và triển khai hoạt động trên địa bàn 45 xã, phường với 888 thôn, bản, trong đó có những bản cách trụ sở chính trên 200km.

Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GĐ&ĐT) Hoàng Tuyết Ban, những khó khăn trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Kinh tế, công nghiệp, dịch vụ và hệ thống doanh nghiệp của tỉnh phát triển còn hạn chế, chưa tạo được nhiều nhu cầu tuyển dụng lao động có tay nghề cao. Địa bàn rộng, giao thông cách trở gây trở ngại trong tổ chức các lớp đào tạo nghề tại thôn, bản. Một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa thực sự quan tâm sát sao đến công tác GDNN; nhận thức của một bộ phận người dân về học nghề còn hạn chế, tâm lý muốn có việc làm phổ thông để tạo thu nhập trước mắt vẫn khá phổ biến…

Để tháo gỡ khó khăn, nâng cao hiệu quả đào tạo nghề cho lao động nông thôn, thời gian tới, ngành GD&ĐT xác định cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, chú trọng hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ; phân công rõ trách nhiệm giữa các sở, ngành và địa phương; quan tâm bổ sung giáo viên cơ hữu, bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng số và có chính sách ưu đãi phù hợp đối với giáo viên dạy tại địa bàn xa, khó khăn. Cùng với đó, ưu tiên đầu tư phòng học, xưởng thực hành, trang thiết bị; tăng cường huy động nguồn lực xã hội hóa và sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo. Đồng thời, chú trọng đào tạo nghề theo nhu cầu thị trường, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, gắn kết quả đào tạo với giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động.