Pháp tranh luận về khả năng quốc hữu hóa tập đoàn dầu khí TotalEnergies

Trước đà tăng mạnh của giá dầu, tập đoàn dầu khí Pháp TotalEnergies ghi nhận lợi nhuận kỷ lục. (Ảnh: AFP)

Đây là vấn đề thường xuyên gây tranh luận tại Pháp. Giá dầu thô vượt 100 USD/thùng trong nhiều tháng, trong khi xung đột tại eo biển Hormuz góp phần thúc đẩy lợi nhuận của các tập đoàn dầu khí. Riêng quý III, lợi nhuận của TotalEnergies đã tăng hơn gấp đôi so với quý II/2025, vượt 8 tỷ euro. Tính từ đầu năm, lợi nhuận tập đoàn đã vượt 17 tỷ euro.

Giá dầu tăng cao cũng đẩy giá nhiên liệu tại các trạm xăng ở Pháp lên mức kỷ lục. Đảng Cộng sản Pháp (PCF) vì vậy tiếp tục kêu gọi quốc hữu hóa TotalEnergies, cho rằng một doanh nghiệp nhà nước có thể kiểm soát giá bán và sử dụng lợi nhuận để phục vụ lợi ích công chúng. Trong khi đó, đảng Nước Pháp Bất khuất (LFI) của Jean-Luc Mélenchon, vốn từng ủng hộ đề xuất này, đã tỏ ra dè dặt do chi phí thực hiện quá lớn.

Chi phí quốc hữu hóa lên tới 180 tỷ euro

Là tập đoàn dầu khí lớn thứ sáu thế giới, TotalEnergies hiện có giá trị vốn hóa thị trường khoảng 180 tỷ euro. Nếu quốc hữu hóa toàn bộ, chi phí tương đương khoảng 7.000 euro/người dân Pháp. Ngay cả khi nhà nước chỉ mua 51% cổ phần để nắm quyền kiểm soát, số tiền cần bỏ ra vẫn rất lớn.

Theo Francis Perrin, Giám đốc nghiên cứu tại Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược (IRIS), trong bối cảnh nợ công và tình hình tài chính Pháp hiện nay, rất khó xác định nguồn tiền để thực hiện thương vụ này. Ông cho rằng quản lý TotalEnergies không nên là ưu tiên của nhà nước Pháp.

Tuy nhiên, những người ủng hộ quốc hữu hóa cho rằng việc nắm quyền kiểm soát tập đoàn sẽ giúp chính phủ định hướng chính sách năng lượng và khí hậu. TotalEnergies hiện bị nhiều tổ chức môi trường chỉ trích vì tiếp tục đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch. Theo tổ chức Bloom, tập đoàn đã khởi động 23 dự án nhiên liệu hóa thạch mới trong giai đoạn giữa hai hội nghị khí hậu COP30 và COP31.

TotalEnergies cũng bị cáo buộc vận động hành lang quyết liệt nhằm phản đối các quy định của Liên minh châu Âu về kiểm soát phát thải methane - một loại khí nhà kính có ảnh hưởng rất mạnh đến hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Dù vậy, theo chuyên gia Francis Perrin, trong số các tập đoàn dầu khí tư nhân lớn trên thế giới, TotalEnergies vẫn có chiến lược đa dạng hóa năng lượng và chuyển dịch năng lượng tham vọng nhất, dù còn nhiều hạn chế.

Vấn đề cốt lõi là sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch

Năm 2025, thế giới tiêu thụ lượng dầu mỏ, khí tự nhiên và than đá cao nhất trong lịch sử. Ba nguồn năng lượng hóa thạch này vẫn chiếm khoảng 80% tổng mức tiêu thụ năng lượng toàn cầu.

Theo ông Perrin, trách nhiệm không chỉ thuộc về TotalEnergies hay các tập đoàn dầu khí, mà còn nằm ở nhu cầu tiêu thụ năng lượng của toàn thế giới. Khi nhu cầu nhiên liệu hóa thạch vẫn ở mức cao, nguồn cung khó có thể tự giảm.

Vì vậy, vấn đề cốt lõi có thể không chỉ nằm ở TotalEnergies, mà còn ở sự phụ thuộc kéo dài của nền kinh tế toàn cầu vào nhiên liệu hóa thạch.