Khoa học dữ liệu liên ngành: Từ toán học, mô hình hóa đến tính toán
Sáng 16/11, tại tỉnh Phú Thọ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) phối hợp Trung tâm Nghiên cứu Khoa học quốc gia Pháp (CNRS) tổ chức Trường Khoa học mùa đông VAST-CNRS 2026 với chủ đề “Khoa học dữ liệu liên ngành: Từ toán học, mô hình hóa đến tính toán”.

Các đại biểu tham dự Trường Khoa học mùa đông VAST-CNRS 2026. (Ảnh: MINH ĐỨC)
Tham dự chương trình có Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; ông Gael Sciama, Phó Giám đốc phụ trách truyền thông, Văn phòng đại diện CNRS tại ASEAN; Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Thị Mai Thanh, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), cùng nhiều nhà khoa học, các chuyên gia Việt Nam và Pháp.
Phát biểu khai mạc buổi lễ, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh khẳng định: Trong hơn bốn thập kỷ qua, VAST và CNRS đã phối hợp triển khai nhiều dự án nghiên cứu khoa học, xây dựng các phòng thí nghiệm liên kết Việt Nam-Pháp (LIA) và đào tạo các nghiên cứu sinh.
Một di sản quý báu trong quan hệ hợp tác này là chuỗi Trường học Đồ Sơn - với 14 khóa được tổ chức từ năm 1999 đến năm 2012, nơi đã đào tạo nên nhiều nhà khoa học hàng đầu của Việt Nam.
Sau đó, chuỗi chương trình được nối lại từ năm 2022 đến nay và đã tổ chức thành công 3 trường học chuyên đề: Hóa học (tại Ninh Bình năm 2023), Công nghệ Sinh học (tại Hà Nội năm 2024) và Vật lý và Khoa học vật liệu (tại Hải Phòng năm 2025).

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát biểu ý kiến khai mạc. (Ảnh: MINH ĐỨC)
Năm nay, chuỗi chương trình tổ chức với chủ đề khoa học dữ liệu - ngôn ngữ chung của nền khoa học hiện đại. Toán học cung cấp cho chúng ta những công cụ chặt chẽ và nền tảng; mô hình hóa giúp mô tả và dự báo các hệ thống phức tạp; trong khi tính toán tiên tiến cho phép xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ. Đây cũng là định hướng phù hợp với chiến lược của Việt Nam được xác định tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Danh mục công nghệ chiến lược quốc gia ban hành theo Quyết định số 1131/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
“Trường học lần này đặt nền móng phát triển một cộng đồng nghiên cứu liên ngành mới, nơi các nhà khoa học trẻ hai nước có thể cùng xây dựng các nhóm nghiên cứu và thực hiện những dự án hợp tác chung...”
Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh
“Trường học lần này đặt nền móng phát triển một cộng đồng nghiên cứu liên ngành mới, nơi các nhà khoa học trẻ hai nước có thể cùng xây dựng các nhóm nghiên cứu và thực hiện những dự án hợp tác chung...” - Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh nhấn mạnh.
Phát biểu tại sự kiện, ông Gael Sciama, Phó Giám đốc Phụ trách truyền thông Văn phòng đại diện CNRS tại ASEAN cho biết: Chuỗi khóa học này là cơ hội giúp thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hợp tác giữa CNRS, VAST và USTH. CNRS trong hơn 40 năm qua. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho mối quan hệ đối tác đó, nhất là trong bối cảnh dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi mọi lĩnh vực nghiên cứu, từ vật liệu và nông nghiệp cho đến y tế, năng lượng và môi trường.

Ông Gael Sciama, Phó Giám đốc Phụ trách truyền thông Văn phòng đại diện CNRS tại ASEAN phát biểu ý kiến. (Ảnh: MINH ĐỨC)
Ông Gael Sciama cho rằng, chuỗi khóa học này chứng minh được giá trị trên hai phương diện:
Thứ nhất, về hoạt động đào tạo: Các bài giảng chuyên sâu dành cho nghiên cứu sinh tiến sĩ và sau tiến sĩ, đồng thời tạo ra không gian để các nhà nghiên cứu trẻ có cơ hội học hỏi và giao lưu với các nhà khoa học hàng đầu về các lĩnh vực liên quan.
Thứ hai, về hoạt động nghiên cứu: Các cuộc thảo luận diễn ra trong những kỳ học trước đã dẫn đến nhiều dự án thực tế được thực hiện. Điển hình như: Dự án Nghiên cứu Quốc tế HYDROGEM triển khai từ tháng 1/2025; Dự án TASHA thúc đẩy động lực học thực vật hướng tới nông nghiệp bền vững trước biến đổi khí hậu, triển khai từ tháng 1/2026.
Ông Denis Fourmeau, Tùy viên Hợp tác và Khoa học (Đại sứ quán Pháp), cho biết: Chủ đề của chương trình phù hợp, bởi những tiến bộ trong các ngành khoa học tự nhiên, khoa học cơ bản và khó có thể thực hiện nếu thiếu nền tảng toán học vững chắc. Do vậy, toán học không tồn tại tách rời thực tiễn mà được ứng dụng trực tiếp vào đời sống, góp phần giải quyết những vấn đề xã hội và các thách thức toàn cầu như: Biến đổi khí hậu, quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và phòng, chống dịch bệnh…
Về phía Pháp, chúng tôi luôn mong muốn đồng hành cùng Việt Nam để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Hiện nay, hai nước đang tăng cường hợp tác trong những lĩnh vực có hàm lượng khoa học và công nghệ cao như: Công nghệ vũ trụ, năng lượng hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ lượng tử. Do đó, sự đồng hành này đã góp phần thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Chụp ảnh lưu niệm tại sự kiện Trường Khoa học mùa đông VAST-CNRS 2026. (Ảnh: MINH ĐỨC)
Trường Khoa học mùa đông VAST-CNRS năm 2026 diễn ra từ ngày 16 đến 19/11, gồm các phiên họp toàn thể và chuyên đề với những nội dung chính như: Nền tảng toán học của khoa học dữ liệu; mô hình hóa hệ thống phức tạp và học máy; hạ tầng phân tán và điện toán biên; học sâu và trí tuệ nhân tạo; ứng dụng khoa học dữ liệu liên ngành…


