Khoảng trời tuổi thơ

Minh họa: BH

Căn gác được thiết kế phía cuối ngôi nhà, cửa sổ quay về phía cánh đồng làng. Căn gác vừa là góc học tập, vừa là phòng ngủ của tôi. Ban ngày trong căn gác luôn chan hòa ánh sáng lọt vào qua vuông cửa sổ đặt chính giữa. Đó là một ô cửa hình chữ nhật có những con song bằng gỗ lim đỏ au. Hai cánh cửa mở ra đóng vào được cài bằng chiếc khuy sắt. Mỗi khi mở cửa, chiếc khuy được thả ra, gặp gió lại va vào cánh cửa kêu lách cách, lách cách như nhịp đếm thời gian, đánh dấu những khoảnh khắc trong trẻo nhất của tuổi thơ.

Từ ô cửa này, tôi có thể phóng tầm mắt bao quát hết cả khoảng không gian rộng lớn phía sau nhà. Bên dưới khung cửa sổ là khu vườn xanh ngắt với các loại cây ăn quả của gia đình. Nào mít, na, ổi, doi... Cây nào cũng lúc lỉu quả mỗi khi mùa đến. Xa xa là những thửa ruộng luôn ánh lên màu nâu đỏ mỡ màng dưới ánh mặt trời. Mùa lúa chín, cả cánh đồng vàng rực, đẹp như bức tranh được dát vàng. Trên cao là khoảng trời mây trắng, vời vợi.

Tuổi thơ của tôi đã gắn bó thân thiết với căn gác xép này. Những lúc để tránh sự quấy rối của cậu em trai, tôi thường leo lên gác mặc cho cu cậu lẫm chẫm bò ở dưới. Ván sàn gác được làm bằng gỗ lim bào kỹ đến mức nhẵn bóng. Chiếc bàn học của tôi được kê sát cửa sổ. Đó là chiếc bàn hai ngăn, nhẵn bóng. Khi nhấc mặt bàn lên sẽ lộ ra hai ngăn chứa đồ. Một ngăn bàn chứa sách vở, ngăn còn lại là “kho báu” của cô bé hay mơ mộng: thỏi son của cô út cho mà thỉnh thoảng tôi lôi ra quệt đỏ môi rồi soi gương thích thú tự khen mình xinh; những vỏ ốc, vỏ sò biển ki cóp từ những ngày đi biển mà tôi đã bỏ hàng giờ tha thẩn trên bãi biển nhặt nhạnh, rửa sạch, phơi khô; những bộ váy áo sặc sỡ, diêm dúa cho búp bê tự tay khâu vá... Ngày nào tôi cũng lôi mớ váy áo ra chọn lấy một cái ưng ý mặc cho cô búp bê tóc vàng, mắt xanh. Đặc biệt nhất là cuốn nhật ký ghi lại những cảm xúc của một cô gái mới lớn lần đầu biết yêu, những rung động tinh khôi, những nỗi buồn vẩn vơ với anh bác sĩ gần nhà. Bao nhiêu tâm tư, tình cảm, nhớ nhung về anh bác sĩ đều được tôi ghi trọn vào nhật ký. Khi anh lấy vợ cũng là lúc trái tim non nớt ấy như có một mũi tên bắn trúng. Những giọt nước mắt âm thầm, xót xa cho những tan vỡ đầu đời... Những giọt nước mắt rơi xuống trang giấy đã viết nên sự trưởng thành từ thuở còn non nớt, khi tôi chưa hiểu rằng những rung động ấy sẽ mãi là ký ức quý giá nhất của cuộc đời.

Ô cửa sổ trên gác cũng là nơi đón gió, đón ánh sáng mặt trời sớm nhất trong nhà tôi. Nhiều lúc, ngồi học bài mà tâm trí tôi chẳng thể tập trung, cứ bay bổng theo nắng, gió và cánh diều sáo vi vu trên bầu trời. Tôi thích thú lắng nghe tiếng chim ríu ran trong vòm lá xanh phía dưới. Có hôm trời mưa, tôi đã lặng lẽ hàng giờ bên ô cửa sổ ngắm hạt mưa trong veo như thủy tinh rơi trên cành lá rồi vỡ òa, bắn tung tóe ra xung quanh những tia nước nhỏ li ti, lấp lánh. Hay những đêm không ngủ được, tôi nằm trằn trọc nhìn dải ngân hà như tấm màn nhung ngoài cửa sổ. Tôi cảm thấy bầu trời như sà vào gần cửa sổ, và tôi có thể giơ tay hái những vì sao đang nhấp nháy. Những khoảnh khắc tuyệt vời thời thơ bé ấy tôi mãi không quên.

Hết phổ thông tôi lên Hà Nội học đại học. Lâu lâu mới về nhà. Học xong lại ở luôn trên đó công tác. Cậu em trai cũng đi học xa. Ngôi nhà rộng bây giờ vắng vẻ chỉ còn cha mẹ già hết đi ra lại đi vào trông nom vườn cây trái chờ các con về. Căn gác vẫn còn đó. Chiếc bàn gỗ vẫn “nằm yên” như hồi tôi ở nhà. Chỉ có mẹ già thỉnh thoảng lên lau chùi bụi bặm. Cánh cửa sổ gỗ đã được thay bằng cửa kính sáng choang. Vì thế cũng không còn cái âm thanh đặc trưng lách cách của chiếc khuy va vào cửa mỗi khi có gió - như một phần của tuổi thơ đã không thể quay lại.

Mỗi lần về nhà, nằm ngủ lại trên căn gác cũ, trong tôi vẫn dậy lên bao cảm xúc xốn xang, khó tả. Tôi cũng hiểu ra: căn gác gỗ không chỉ là một không gian vật lý, mà còn là ký ức của những ngày tháng được chở che dưới mái ấm gia đình, trong tình yêu thương, bao bọc của mẹ cha. Như những căn gác cũ trong ký ức của bao người Việt Nam, nơi lưu giữ những kỷ niệm ấm áp mà ta chỉ có thể tìm thấy ở một quê nhà đã xa.

Mỗi lần về căn nhà xưa, nằm ngủ lại trên căn gác cũ, tôi không chỉ nhớ về mùi gỗ, về tiếng khuy cửa, tôi ước mình được trở lại ngày xưa... để được sống trong tình yêu thương của cha mẹ, về những ngày tháng chưa có những áp lực cuộc sống của người trưởng thành, khi mọi thứ còn đơn giản và trong trẻo như ánh sáng lọt qua ô cửa sổ ấy.