Khơi dậy nguồn lực văn hóa tại xã Phú Xuyên trong dòng chảy hiện đại

Giữ bản sắc giữa làn sóng đô thị hóa

Nằm trong dòng chảy của sự phát triển hiện đại, xã Phú Xuyên xác định di sản chính là "mỏ neo" giữ cho sự phát triển không bị chệch hướng.

Tính đến hết quý I-2026, xã đã hoàn thành việc kiểm kê 37 di sản văn hóa phi vật thể, tạo cơ sở dữ liệu quan trọng cho công tác bảo tồn lâu dài.

Trong những tháng đầu năm, các lễ hội truyền thống như lễ hội đền Quan Thánh, đền Bà Ả Lanh... đã được tổ chức trang trọng, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương. Điểm đáng ghi nhận là công tác quản lý lễ hội đã có bước chuyển biến rõ rệt: Nếp sống văn minh được bảo đảm, không gian di tích được giữ gìn vệ sinh sạch, đẹp.

Lễ hội đầu năm tại Phú Xuyên là dịp để các thế hệ cùng hội tụ, nơi người già giữ "lửa", trẻ nhỏ tiếp nối truyền thống, tạo nên một nét đẹp văn hóa đặc trưng. Ảnh PV

Trao đổi về vấn đề này, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Phú Xuyên Nguyễn Thị Hằng cho biết, việc kiểm kê 37 di sản phi vật thể không chỉ nhằm mục đích lưu trữ, mà là tiền đề để xã xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng. Xã đang nỗ lực để mỗi di tích, mỗi lễ hội không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh, mà còn là nguồn lực kinh tế, góp phần nâng cao chất lượng sống cho bà con theo đúng định hướng kỷ nguyên mới của Thủ đô.

Sự bền bỉ của mạch nguồn văn hóa được thể hiện sống động tại thôn Phú Nhiêu, nơi được ví như "viên ngọc quý" đang được gìn giữ giữa đời sống hiện đại.

Tại đây, hai loại hình hò Cửa Đình và múa hát Bài Bông được coi là “linh hồn” của làng, gắn bó với đời sống tinh thần của bao thế hệ. Đây là những di sản hiếm hoi phản ánh sự giao thoa tinh tế giữa nghệ thuật dân gian và nghệ thuật cung đình.

Để gìn giữ giá trị này, người dân Phú Nhiêu đã lập các câu lạc bộ, thường xuyên sinh hoạt và biểu diễn. Thậm chí, các tiết mục dân ca đã được đưa vào chương trình ngoại khóa tại trường học, giúp thế hệ trẻ hiểu và yêu hơn di sản quê hương.

Hiện chính quyền địa phương đang phối hợp với ngành Văn hóa để số hóa các làn điệu cổ và lập hồ sơ đề nghị công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp thành phố.

Những làn điệu hò Cửa Đình và điệu múa Bài Bông được các nghệ nhân thôn Phú Nhiêu tái hiện sinh động dưới gốc đa cổ thụ làng, vẽ nên một bức tranh văn hóa dân gian Bắc Bộ cổ kính và yên bình. Ảnh PV

Nói về tâm huyết của dân làng, ông Vũ Văn Nguyên, Trưởng thôn Phú Nhiêu chia sẻ, với người dân chúng tôi, Hò Cửa Đình và Bài Bông là báu vật cha ông để lại. Giữa guồng quay hiện đại, việc dân làng vẫn ngày ngày cất tiếng hát, say mê tập luyện là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của văn hóa dân gian. Chúng tôi quyết tâm giữ gìn mạch nguồn này không chỉ vì lòng tự hào, mà còn để tạo nên một địa chỉ du lịch văn hóa hấp dẫn, thu hút du khách tìm về với giá trị cội nguồn.

Xây dựng nếp sống văn minh từ cộng đồng

Bên cạnh việc bảo tồn các làn điệu cổ, dấu ấn văn hóa còn thể hiện qua cuộc thi "Phú Xuyên rực rỡ sắc Xuân" được triển khai tại 100% các thôn. Đây là cách địa phương huy động sức dân để tự chỉnh trang môi trường sống. Đi dọc các con ngõ tại Phú Xuyên hôm nay, dễ dàng bắt gặp những bức họa rực rỡ, những hàng hoa tươi thắm và không gian sạch đẹp từ nguồn xã hội hóa.

Tại nhiều trường tiểu học trên địa bàn xã Phú Xuyên, các tiết mục hò Cửa Đình và múa hát Bài Bông được đưa vào chương trình ngoại khóa, là minh chứng cho nỗ lực trao truyền tình yêu và ý thức gìn giữ di sản quê hương cho thế hệ tương lai. Ảnh PV

“Sức mạnh của văn hóa nằm ở sự đồng thuận. Khi người dân tự tay làm đẹp ngõ xóm, họ sẽ có trách nhiệm giữ gìn nó hơn bất kỳ mệnh lệnh hành chính nào. Cuộc thi đã khơi dậy lòng tự hào quê hương, biến mỗi thôn xóm thành một không gian văn hóa đáng sống, tạo tiền đề để chúng tôi triển khai các tiêu chí cao hơn về xã nông thôn mới kiểu mẫu”, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Phú Xuyên nhấn mạnh.

Sự kết hợp giữa những giá trị truyền thống tại các thôn, xóm và tinh thần đổi mới trong nếp sống văn minh đang tạo nên một diện mạo mới cho Phú Xuyên. Khi văn hóa được gìn giữ từ gốc rễ và lan tỏa bằng sự đồng lòng của nhân dân, đó chính là nền tảng vững chắc tạo nên diện mạo mới cho một vùng quê Thủ đô trong kỷ nguyên phát triển mới.

Minh Phương