Khơi dậy tình yêu sử học

Giáo viên và học sinh tại tiết dạy minh họa chuyên đề Lịch sử của Cụm chuyên môn số 2 cuối tháng 3 vừa qua. Ảnh: THU HÀ

Học lịch sử qua trải nghiệm sáng tạo

Trong không gian trưng bày của Trường THPT Phan Châu Trinh (phường Hải Châu), những bàn cờ, bộ thẻ và mô hình “cờ tỷ phú” do học sinh tự thiết kế thu hút đông đảo người xem. Không còn là những trang sách khô khan, lịch sử được tái hiện qua từng ô cờ với các sự kiện, địa danh và dấu mốc gắn với Đà Nẵng - Huế. Những quân cờ mang hình ảnh xe đạp, xe tăng; các ô “cơ hội” trở thành câu hỏi lịch sử, đưa người chơi bước vào hành trình khám phá quá khứ bằng một cách tiếp cận gần gũi hơn.

Hồ Minh Quân, học sinh lớp 12/3 cho biết, nhóm mong muốn kể lại lịch sử theo cách dễ tiếp cận với học sinh. “Chúng em dành nhiều ngày tìm tài liệu, đối chiếu thông tin và chỉnh sửa từng chi tiết. Có lúc bất đồng ý kiến nhưng cuối cùng vẫn ngồi lại để hoàn thiện sản phẩm”, Quân chia sẻ. Cùng tham gia thực hiện nhóm, bạn Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, việc đưa lịch sử vào trò chơi giúp người học vừa giải trí vừa tiếp nhận kiến thức tự nhiên.

Cô Nguyễn Thị Việt Hà, Tổ trưởng tổ Lịch sử Trường THPT Phan Châu Trinh cho biết, đây là các sản phẩm nằm trong định hướng dạy học trải nghiệm của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Học sinh được tham quan bảo tàng, di tích, xây dựng kịch bản học tập và thực hiện các nhiệm vụ thu thập tư liệu. Từ đó, các em sáng tạo sản phẩm học tập thay cho bài thu hoạch truyền thống. “Các em tái hiện lịch sử qua lăng kính của người trẻ, hiểu theo cách của mình và kể lại theo cách của mình”, cô Hà nhận định.

Học sinh Trường Tiểu học Lê Lai (phường Hải Châu) trong giờ học lịch sử. Ảnh: THU HÀ

Không chỉ ở bậc THPT, đổi mới dạy học môn Lịch sử - Địa lý cũng được triển khai mạnh mẽ ở bậc tiểu học. Cuối tháng 3 vừa qua, tại Trường Tiểu học Ông Ích Đường (phường Cẩm Lệ), chuyên đề “Thực hiện chuyển đổi số và đánh giá học sinh theo năng lực và phẩm chất trong môn Lịch sử và Địa lý lớp 4” được triển khai.

Tại đây, giáo viên tham dự tiết dạy minh họa bài “Thành phố Hồ Chí Minh” của lớp 4/3, với nhiều hoạt động ứng dụng công nghệ, học tập theo nhóm và đánh giá theo năng lực. Thay vì chỉ truyền đạt kiến thức, giáo viên tổ chức cho học sinh khai thác hình ảnh, bản đồ số, video tư liệu, đồng thời giao nhiệm vụ để học sinh thảo luận, trình bày và phản biện.

Đổi mới dạy học từ chuyển đổi số

Song song với đổi mới phương pháp, các trường cũng chủ động điều chỉnh nội dung và xây dựng học liệu phù hợp chương trình mới.

Thực hiện Thông tư số 17/2025/TT-BGDĐT về điều chỉnh, bổ sung nội dung chương trình giáo dục phổ thông, Trường Tiểu học Trần Quang Diệu (phường Ngũ Hành Sơn) tổ chức chuyên đề triển khai các nội dung sửa đổi trong môn Lịch sử và Địa lý lớp 4.

Nhà trường thống nhất điều chỉnh kế hoạch môn học và xây dựng bộ tài liệu dạy học với chủ đề “Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ”, thay thế hai chủ đề cũ “Đồng bằng duyên hải miền Trung” và “Tây Nguyên”.

Sau hơn một tháng nghiên cứu và trao đổi, bộ tài liệu với nội dung khoa học, sát thực tiễn địa phương, phù hợp đối tượng học sinh được hoàn thiện và đưa vào sử dụng trong giảng dạy, giúp học sinh nhận thức rõ hơn về đặc điểm lịch sử, địa lý các vùng miền gắn với những thay đổi trong công tác quản lý hành chính hiện nay.

Học sinh Trường THPT Phan Châu Trinh (phường Hải Châu) tái hiện lịch sử qua góc nhìn của người trẻ. Ảnh: THU HÀ

Hay tại tiết dạy minh họa chuyên đề môn Lịch sử - Địa lý lớp 5/3 của cô Nguyễn Thị Hiền, Trường Tiểu học Lê Lai (phường Hải Châu) với bài “Khởi nghĩa Lam Sơn và triều Hậu Lê” cho thấy hiệu quả rõ nét trong việc ứng dụng công nghệ số vào giảng dạy.

Bằng việc khéo léo sử dụng mã QR, video tư liệu và ứng dụng Quizizz, giáo viên đã biến những kiến thức lịch sử trở nên trực quan, hấp dẫn. Học sinh hào hứng nhập vai kể chuyện, rèn luyện kỹ năng khai thác lược đồ, từ đó khơi dậy niềm tự hào và lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng dân tộc.

Ông Phạm Tấn Ngọc Thụy, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố chia sẻ, việc kết hợp học tập trải nghiệm với yếu tố trò chơi, ứng dụng công nghệ và tăng cường nội dung lịch sử địa phương là hướng đi phù hợp. Cách tiếp cận này giúp môn Lịch sử trở nên sinh động, gần gũi hơn, đồng thời phát huy tư duy sáng tạo và kỹ năng làm việc nhóm của học sinh. Ngành giáo dục thành phố đang khuyến khích các cơ sở giáo dục đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường phối hợp với bảo tàng, di tích để học sinh học đi đôi với hành, nâng cao hiệu quả giáo dục.

Khi lịch sử được tiếp cận bằng nhiều hình thức linh hoạt, gần gũi, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức tự nhiên mà còn thêm hứng thú khám phá, hiểu sâu hơn về truyền thống, văn hóa và con người địa phương...