Khởi nghiệp xanh và sạch góp phần nâng giá trị nông sản

Chị Trần Thị Phương Liên - Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Liên Hà, xã Hiền Lương, tỉnh Phú Thọ

Sản xuất sạch, tận dụng nông sản

Với nữ Giám đốc Trần Thị Phương Liên (SN 1989), khởi nghiệp không chỉ là làm ra sản phẩm để bán, mà còn là giữ lại những món ăn quê trong một diện mạo phù hợp hơn với cuộc sống hôm nay.

Chị Liên (trái) cùng người dân địa phương chế biến, nâng cao giá trị nông sản

Ở Hiền Lương, sắn và khoai là những cây trồng quen thuộc. Củ sắn làm bánh, lá sắn ủ chua, ngó khoai môn ngọt chế biến thành những món ăn dân dã. Thế nhưng, trong thời gian dài, nông sản chủ yếu được bán thô hoặc tiêu thụ nhỏ lẻ nên giá trị chưa cao, đầu ra còn phụ thuộc vào thị trường.

Từ thực tế đó, HTX Liên Hà lựa chọn hướng chế biến sâu, đưa công nghệ phù hợp vào sản xuất nhưng vẫn giữ hương vị truyền thống. Dự án tập trung vào ba sản phẩm chính: bánh sắn cấp đông, rau sắn ủ chua và ngó khoai sơ chế tiện lợi.

Điều HTX Liên Hà hướng tới là thay đổi cách sản xuất nhưng không làm mất đi  vị vốn có của món ăn quê. Bánh sắn được cấp đông để kéo dài thời gian bảo quản và thuận tiện vận chuyển. Rau sắn được kiểm soát từ khâu chọn lá, sơ chế đến lên men, hướng tới ứng dụng công nghệ vi sinh để sản phẩm ổn định hơn. Với ngó khoai môn ngọt, HTX xử lý nhựa, sơ chế và hút chân không, giúp người tiêu dùng giảm thời gian chuẩn bị.

Bánh sắn là món ăn dân dã quen thuộc của người dân Phú Thọ, được làm từ bột củ sắn nếp kết hợp với các nguyên liệu truyền thống như đỗ xanh, dừa, thịt hoặc mộc nhĩ

Theo chị Liên, món ăn ngon chưa đủ để trở thành hàng hóa. Muốn đi xa, sản phẩm phải an toàn, ổn định, dễ bảo quản và thuận tiện sử dụng.

Vì vậy, HTX đưa tư duy sản xuất sạch vào ngay từ vùng nguyên liệu. Hiện HTX liên kết với khoảng 30-50 hộ dân trồng ngó khoai môn ngọt trên diện tích khoảng 3ha; vùng sắn có hơn 10 hộ tham gia với diện tích khoảng 3ha. HTX đang tiếp tục mở rộng diện tích liên kết, hướng tới nguồn nguyên liệu ổn định và an toàn.

Khi có vùng nguyên liệu, người dân có thêm đầu ra, còn HTX chủ động hơn về chất lượng sản phẩm. Đây cũng là cơ sở để hướng các hộ sản xuất theo hướng an toàn, giảm sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu không rõ xuất xứ.

Tinh thần xanh của dự án còn thể hiện ở việc tận dụng nguyên liệu và phụ phẩm. Củ sắn được chế biến thành bánh, lá sắn non làm rau sắn ủ chua; một phần phụ phẩm được định hướng xử lý để ủ làm phân hữu cơ hoặc phục vụ chăn nuôi. Cách làm này giúp giảm lượng nguyên liệu bị bỏ đi, đồng thời tận dụng thêm giá trị từ cây trồng.

Cùng với đó, HTX đầu tư máy hút chân không, tủ cấp đông, thiết bị đóng gói và sử dụng mã QR truy xuất nguồn gốc. Công nghệ được đưa vào những khâu cần thiết để sản phẩm an toàn hơn, bảo quản tốt hơn và thuận tiện khi đưa ra thị trường.

Hiện dự án tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 12-15 lao động địa phương, chủ yếu là phụ nữ, với thu nhập khoảng 5-8 triệu đồng/người/tháng. Với những lao động không có điều kiện đi làm xa, công việc tại HTX giúp họ có thêm thu nhập, có thời gian chăm sóc gia đình.

Giữ vị quê 

Làm ra sản phẩm đã khó, đưa sản phẩm đến tay khách hàng còn khó hơn. Với một thương hiệu mới, HTX Liên Hà phải cạnh tranh về chất lượng, giá cả, bao bì, độ ổn định và khả năng cung ứng.

Thị trường thực phẩm hiện có nhiều lựa chọn. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, an toàn thực phẩm và sự tiện lợi. Trong khi đó, các hệ thống phân phối lớn lại yêu cầu sản phẩm phải có hồ sơ đầy đủ, chất lượng ổn định và khả năng cung ứng thường xuyên.

Chi phí xây dựng thương hiệu cũng là một trở ngại. Quảng bá sản phẩm, thiết kế bao bì, tham gia hội chợ hay bán hàng trực tuyến đều cần kinh phí và nhân lực. Đây là bài toán không dễ đối với một HTX ở khu vực nông thôn.

Vì vậy, Liên Hà lựa chọn đi từng bước, trước mắt hướng tới các cửa hàng nông sản sạch, cửa hàng OCOP, siêu thị mini, nhà hàng, quán ăn và các đại lý thực phẩm. Song song với đó là bán hàng qua mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử.

Dự án tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân địa phương, chủ yếu là phụ nữ

Dự án dự kiến đầu tư khoảng 700 triệu đồng cho nhà xưởng, thiết bị, vốn lưu động, hoàn thiện pháp lý, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường. Nhưng theo chị Liên, vốn chỉ là điều kiện ban đầu. Muốn đứng được trên thị trường, sản phẩm phải tự chứng minh bằng chất lượng.

"Không thể chỉ dựa vào câu chuyện đặc sản để giữ chân khách hàng. Bánh sắn phải ngon và ổn định, rau sắn phải an toàn, ngó khoai phải thực sự tiện lợi", chị Liên xác định.

Bởi vậy, HTX đặt chất lượng và chữ tín lên trước tốc độ mở rộng. Từ những món ăn vốn chỉ quen thuộc trong căn bếp gia đình, Liên Hà đang từng bước đưa chúng vào một chuỗi sản xuất mới, nơi nông dân có vùng nguyên liệu, phụ nữ có việc làm, nông sản được chế biến sâu và phụ phẩm được tận dụng.

Con đường phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm, từ hoàn thiện tiêu chuẩn đến mở rộng thị trường. Nếu thành công, những củ sắn, bó rau, ngó khoai của Hiền Lương sẽ tạo sinh kế bền vững cho người dân. Và món ăn quê sẽ được gìn giữ bằng phương thức sản xuất xanh hơn.