Không để hình thành hai cơ chế cho Trung tâm tài chính quốc tế

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp (Ảnh VPQH)

Ngày 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục phiên họp thứ 5 cho ý kiến về dự án Luật Phát triển đô thị. Trong đó, các nội dung liên quan đến cơ chế phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Điều 23 và mối quan hệ với Nghị quyết 222 đã được lãnh đạo Quốc hội và đại diện Chính phủ phân tích toàn diện, chỉ đạo sâu sát nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Phân định rạch ròi phạm vi giữa Luật Phát triển đô thị và Nghị quyết 222

Thảo luận về cơ chế phát triển Trung tâm tài chính quốc tế (TTTCQT) tại Điều 23 dự thảo Luật Phát triển đô thị, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đã phân tích kỹ lưỡng sự khác biệt về nội hàm và phạm vi điều chỉnh giữa dự thảo Luật và Nghị quyết 222.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Nghị quyết 222 quy định về phát triển trung tâm tài chính, xác định rõ khung chung gồm: các thành viên tham gia; danh mục sản phẩm tài chính; phạm vi giao dịch của các thành viên (với phần còn lại của thế giới, giao dịch lẫn nhau và giao dịch với phần còn lại của Việt Nam). Đồng thời, Nghị quyết 222 cho phép mở ra việc Chính phủ có thể quy định thêm các sản phẩm, quy định các thành viên khác, kể cả ban hành các quy định khác với luật và nghị quyết. Như vậy, nếu căn cứ theo Nghị quyết 222 thì cả Thành phố Hồ Chí Minh hay Đà Nẵng đều có thể thực hiện được.

Đối với dự thảo Luật Phát triển đô thị, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng tán thành việc bổ sung các công cụ riêng của thành phố như huy động vốn, hạ tầng, tài sản và kết nối trung tâm với các khu chức năng (như khu thương mại tự do, khu logistics). Bởi lẽ, Điều 23 chủ yếu tập trung vào việc Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố có những quy định và thực hiện các giao dịch của các thành viên ngoài trung tâm với trung tâm tài chính.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần hiểu rõ bản chất: trung tâm tài chính là một tổ hợp các thành viên tham gia, chứ không phải là toàn bộ các doanh nghiệp nằm trong phạm vi địa lý xác định để thành lập trung tâm. Do đó, việc đặt tên điều là "Phát triển trung tâm tài chính" dễ dẫn đến hiểu nhầm là đã có Nghị quyết phát triển trung tâm tài chính rồi mà ở đây lại có một điều phát triển trung tâm tài chính.

Chỉ đạo về nội dung này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thống nhất với phân tích của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng. Chủ tịch Quốc hội nêu rõ: Nghị quyết 222 hiện vẫn còn giá trị và có độ mở rất rộng, cho phép Chính phủ ban hành những nghị định khác với luật. Do đó, nếu đưa vào Luật Phát triển đô thị thì cần xem lại tên điều, đồng thời phân định rạch ròi:

Nghị quyết 222: Điều chỉnh về tổ chức, vận hành và chính sách đặc thù của trung tâm tài chính.

Luật Phát triển đô thị: Chỉ điều chỉnh về không gian, hạ tầng và các điều kiện phát triển đô thị gắn với trung tâm.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cách thiết kế phải giữ ổn định Nghị quyết 222, không tạo ra hai cơ chế trung tâm, vừa mở thêm không gian phát triển cho đô thị có tiềm năng, không để cơ chế pháp lý làm lỡ cơ hội tạo cực tăng trưởng mới, nhất là yêu cầu tăng trưởng hai con số.

Giữ vững nguyên tắc “Một trung tâm, hai địa điểm” và yêu cầu quản lý, cấp phép thống nhất

Phân tích sâu hơn về nguyên tắc tổ chức, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng khẳng định nguyên tắc xuyên suốt là "một trung tâm và hai địa điểm" (Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng), đòi hỏi phải thống nhất về khung tổ chức quản lý, giám sát. Điều này không đồng nghĩa với việc hai thành phố có các công cụ tài chính khác nhau để phát huy thế mạnh và sự khác biệt của từng địa phương.

Về vấn đề cấp phép và giám sát tại khoản 3 Điều 23, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng ghi nhận bản dự thảo ngày 14 tháng 8 đã tiếp thu bước đầu: bổ sung việc cơ quan điều hành quy định điều kiện, thủ tục và cấp phép với công ty quản lý tài sản, ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư và sản phẩm tài chính quốc tế sau khi có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát kỹ khoản 3 Điều 23: Bản giải trình tiếp thu của cơ quan soạn thảo đã xác định điều kiện cấp phép, quản lý rủi ro, giám sát an toàn và các quy tắc thị trường cốt lõi phải thống nhất trong toàn trung tâm. Nhưng dự thảo luật lại vẫn giao cơ quan điều hành tại Thành phố Hồ Chí Minh quyền quy định điều kiện và trực tiếp cấp phép, còn việc lấy ý kiến Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước mới dừng ở mức cơ chế phối hợp, chưa thể hiện rõ nguyên tắc thống nhất. Vì vậy, cần chỉnh lý theo hướng tiêu chuẩn, điều kiện cấp phép phải áp dụng thống nhất cho toàn trung tâm, không quy định riêng cho Thành phố Hồ Chí Minh.

Báo cáo giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định cơ quan soạn thảo tiếp thu đầy đủ, hoàn toàn các ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và ý kiến của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng. Bộ trưởng cho biết Bộ Tư pháp sẽ phối hợp nghiên cứu để phân định rạch ròi với Nghị quyết 222: xác định rõ nội dung nào là cơ chế đặc thù cho thành phố, nội dung nào áp dụng cho Đà Nẵng trên cơ sở quy định mở tại khoản 1 và khoản 5 Điều 1 của dự thảo luật, bảo đảm tính thống nhất cho toàn bộ trung tâm.