Kích hoạt tối đa phối hợp đa chuyên khoa cứu sản phụ mắc rau tiền đạo

Trong những ngày cận kề Tết Nguyên đán 2026 – thời điểm nhiều bệnh viện đối mặt với áp lực nhân lực và cấp cứu tăng cao, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang đã kịp thời kích hoạt quy trình phối hợp đa chuyên khoa ở mức cao nhất, cấp cứu và phẫu thuật thành công cho một sản phụ mắc rau tiền đạo trung tâm trên nền mổ lấy thai cũ – một trong những tai biến sản khoa nguy hiểm và phức tạp bậc nhất.

Rau tiền đạo không phải là tình trạng hiếm gặp trong sản khoa, tuy nhiên trường hợp này đặc biệt nguy kịch do rau bám ngay trung tâm lỗ trong cổ tử cung, che kín đường ra của thai nhi, kèm theo sẹo mổ lấy thai cũ, làm tăng nguy cơ rau cài răng lược và băng huyết ồ ạt không kiểm soát.

Chỉ một chậm trễ nhỏ trong xử trí cũng có thể dẫn đến mất máu nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp tính mạng sản phụ và thai nhi, thậm chí buộc phải cắt tử cung để cứu sống người mẹ.

Ngay khi tiếp nhận bệnh nhân trong tình trạng nguy cơ băng huyết rất cao, bệnh viện đã kích hoạt nhanh quy trình báo động đỏ nội viện, huy động đồng thời các chuyên khoa đầu ngành gồm: Sản, Gây mê Hồi sức, Sơ sinh, Huyết học – Truyền máu và hệ thống điều dưỡng, trang thiết bị hỗ trợ.

Mọi khâu từ đánh giá, hội chẩn, chuẩn bị máu, phương án phẫu thuật đến gây mê hồi sức đều được triển khai khẩn trương, đồng bộ và chính xác theo từng phút.

Ê- kíp phẫu thuật cho bệnh nhân - Ảnh BVCC

Ca mổ do BSCKII Nguyễn Thùy Trang – Trưởng khoa Sản trực tiếp thực hiện. Trong quá trình phẫu thuật, ê-kíp phải xử trí đồng thời nhiều nguy cơ: bóc tách rau tiền đạo trung tâm, kiểm soát chảy máu phức tạp tại vùng rau bám, khâu phục hồi tử cung và thắt động mạch nhằm cầm máu, bảo tồn tử cung cho sản phụ – một thách thức lớn ngay cả với những phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm.

Song song với phẫu thuật, công tác gây mê hồi sức do BSCKII Lê Nguyễn An – Trưởng khoa Gây mê Hồi sức phụ trách giữ vai trò then chốt. Ê-kíp đã theo dõi sát huyết động, gây mê an toàn và kích hoạt kịp thời chiến lược truyền máu nhóm hiếm AB+, đảm bảo duy trì tuần hoàn ổn định, giúp bệnh nhân vượt qua giai đoạn nguy kịch nhất.

Em bé được BSCKII Vũ Thị Thu Nga – Trưởng khoa Sơ sinh trực tiếp đón và chăm sóc ngay tại phòng mổ. Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chuyên khoa, trẻ ra đời an toàn, hiện sức khỏe ổn định và đã được về bên gia đình.

Thành công của ca phẫu thuật còn có sự đóng góp quan trọng của tập thể điều dưỡng Khoa Gây mê Hồi sức trong việc chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị, vật tư, máu và phối hợp chặt chẽ trong suốt quá trình phẫu thuật – hồi sức, bảo đảm mọi tình huống phát sinh đều được xử lý kịp thời.

Hiện tại, sản phụ tỉnh táo, tiếp xúc tốt, huyết động ổn định, vết mổ khô, tử cung co hồi tốt và đang tiếp tục được theo dõi, chăm sóc hậu phẫu.

Ca cấp cứu thành công không chỉ là kết quả của một ca mổ, mà là minh chứng rõ nét cho năng lực chuyên môn sâu, khả năng phối hợp đa chuyên khoa nhanh – chính xác – hiệu quả, cùng tinh thần trách nhiệm và sự tận tâm của đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, mang lại “món quà sức khỏe” vô giá cho người bệnh và gia đình trước thềm năm mới.

Em bé chào đời khỏe mạnh - Ảnh BVCC

BSCKII Lê Công Tước, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Sản nhi Bắc Ninh số 1 cho biết, rau tiền đạo trung tâm là rau bám sai vị trí, toàn bộ bánh rau bám ở đoạn dưới tử cung, che lấp cổ tử cung (bình thường rau bám ở thân và đáy tử cung).

Nơi này cơ tử cung mỏng, chỉ có 2 lớp, niêm mạc tử cung cũng mỏng nên các gai rau ở đây thường ăn sâu vào lớp niêm mạc, có thể đến lớp cơ, thậm chí là hết lớp cơ đến thanh mạc, đặc biệt có trường hợp gai rau ăn sâu vào thành bàng quang. Khi các gai rau ăn sâu xuống dưới niêm mạc thì gọi là rau cài răng lược.

Phẫu thuật rau tiền đạo trung tâm hoàn toàn cài răng lược mà các gai rau ăn đến lớp cơ hoặc thanh mạc, khi bóc rau sẽ làm rách cơ tử cung, rách các mạch máu, hồ huyết (nơi các gai rau nhúng vào để trao đổi oxy và dinh dưỡng), gây chảy máu ồ ạt.

Thời điểm này việc khâu cầm máu để bảo tồn tử cung sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Nếu cố bảo tồn tử cung không được, buộc phải cắt tử cung trong tình huống đã mất máu nhiều thì bệnh nhân rơi vào trạng thái rất nguy kịch.

Ca mổ căng thẳng cứu mẹ con sản phụ - Ảnh BVCC

Hơn nữa, rau tiền đạo trung tâm hoàn toàn thì toàn bộ bánh rau bám ở đoạn dưới tử cung khiến đoạn dưới to lấn sang hai bên, 2 động mạch tử cung lúc này sát với 2 niệu quản dễ dẫn đến nguy cơ cắt phải niệu quản do máu chảy ngập phẫu trường, rất khó quan sát được niệu quản.

Phẫu thuật rau tiền đạo trung tâm cài răng lược trên vết mổ đẻ cũ nhiều lần lại càng phức tạp hơn gấp bội bởi các lý do như sau: Thứ nhất, các gai rau bám vào sẹo mổ cũ rất có nguy cơ ăn đến thanh mạc tử cung và bàng quang.

Sẹo mổ cũ không phải là một đường mà là cả một diện rộng rất mỏng. Rau cài răng lược tại vị trí này khi bóc rau sẽ làm rách và sẹo mổ không co lại để cầm máu dẫn tới máu chảy ồ ạt.

Thứ hai, vết mổ đẻ càng nhiều lần thì dính càng nhiều, tử cung dính vào thành bụng, bàng quang dính che phủ lên toàn bộ đoạn dưới và một phần thân tử cung.

Khi gỡ dính để bộc lộ tử cung lấy thai hoặc cắt tử cung rất có nguy cơ tổn thương vào các múi rau ăn sâu đến tận lớp thanh mạc hoặc qua lớp thanh mạc, như vậy sẽ không cầm được máu và không thể tiếp cận 2 động mạch tử cung để cầm máu và cắt tử cung.

Bệnh nhân lúc này sẽ rơi vào tình trạng sốc trụy mạch do mất máu và tổn thương bàng quang, niệu quản, thậm chí người bệnh sẽ tử vong nếu không cắt được tử cung để cầm máu mặc dù có nhiều máu để truyền và phương tiện hồi sức hiện đại.

Chính vì tính chất phức tạp và nguy hiểm như vậy mà cho đến nay phẫu thuật rau tiền đạo trung tâm cài răng lược trên vết mổ đẻ cũ nhiều lần vẫn là “tối nguy” trong sản khoa.

Theo BSCKII Lê Công Tước, việc phát hiện rau tiền đạo cài răng lược và cài răng lược trên vết mổ đẻ cũ nhiều lần không khó khăn với các bác sĩ chuyên khoa đã được đào tạo.

Rau tiền đạo trung tâm cài răng lược trên vết mổ đẻ cũ nhiều lần nếu được phát hiện sớm và được các bác sĩ chuyên khoa có kinh nghiệm tư vấn đầy đủ, đúng mức về bệnh lý để người bệnh phối hợp, dự phòng các biến chứng chảy máu trong thai kỳ, nhập viện đúng thời điểm và đúng cơ sở chuyên khoa chuyên sâu mang ý nghĩa sống còn với người mẹ và thai nhi.

Bởi nếu bác sĩ tư vấn điều trị, phẫu thuật không tốt thì sẽ phải phẫu thuật khi thai còn rất non tháng hoặc khi người mẹ đã bị băng huyết ồ ạt. Việc tiên lượng mức độ phức tạp của rau tiền đạo trung tâm cài răng lược trên vết mổ đẻ cũ là rất cần thiết để cuộc phẫu thuật diễn ra an toàn.

Hai mẹ con sản phụ an toàn - Ảnh BVCC

Với những trường hợp này nên chụp cộng hưởng từ để đánh giá chính xác vị trí, mức độ rau cài răng lược, từ đó tiên lượng có thể bảo tồn được tử cung trong khi phẫu thuật hay không.

Bên cạnh đó, thăm khám lâm sàng để đánh giá mức độ dính của vết mổ đẻ cũ cũng rất quan trọng vì càng dính thì phẫu thuật càng phức tạp.

Quan trọng nhất, khi phẫu thuật nếu thấy các múi rau ăn sâu đến thanh mạc từ sẹo mổ cũ xuống đến cổ tử cung thì chắc chắn không bảo tồn được tử cung, cần phải có phương án cắt tử cung ngay từ đầu thì mới an toàn.

Với những ca tiên lượng phức tạp thì cuộc mổ nên được thực hiện bởi những bác sĩ sản khoa bản lĩnh, dày dặn kinh nghiệm ngay từ đầu để đảm bảo an toàn tính mạng cho mẹ và thai nhi.

“Với phụ nữ từng có tiền sử mổ lấy thai thì khi có thai từ 05 - 06 tuần (chậm kinh 07 - 14 ngày) cần phải đi siêu âm bởi các bác sĩ chuyên khoa để xác định vị trí làm tổ của thai.

Những vị trí làm tổ bất thường như: thai ngoài tử cung phải phẫu thuật, thai làm tổ ở vết mổ tử cung phải hút sớm, thai làm tổ ở đoạn eo, sát vết mổ đẻ thì rất có nguy cơ cao sau này sẽ bị rau tiền đạo, rau cài răng lược tại vết mổ.

Trong trường hợp này cần thảo luận với bệnh nhân về khả năng dễ hoặc khó mang thai. Nếu dễ có thai thì nên hút bỏ để tránh nguy hiểm còn nếu bệnh nhân hiếm muộn thì nên giữ thai và tư vấn cách phòng tránh chảy máu trong thời kỳ mang thai, đồng thời tư vấn cơ sở phẫu thuật uy tín.

Các trường hợp rau tiền đạo trên vết mổ đẻ cũ hoặc rau tiền đạo cài răng lược trên vết mổ đẻ cũ nếu được tư vấn đầy đủ, đúng mức và người bệnh tuân thủ đúng hướng dẫn thì sẽ hạn chế tối đa các trường hợp phải mổ khi thai còn non tháng do người mẹ bị băng huyết”, BSCKII Lê Công Tước khuyên.

Thúy Nga