Kiến tạo không gian phát triển mới

Những cung đường mới không chỉ đóng vai trò kết nối giao thông mà đi kèm với đó là những khu vực phát triển mới cũng sẽ được hình thành để góp sức cho sự tăng trưởng, phát triển của thành phố.

Những “mạch máu” phát triển

Cuối tháng 5-2026, trong chuyến khảo sát công tác chuẩn bị Lễ khởi công Dự án Thành phần 1-2, thuộc Dự án Đường vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh qua địa bàn thành phố, đồng chí Nguyễn Văn Út, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố đã yêu cầu các địa phương có tuyến đường đi qua rà soát quy hoạch, định hướng phát triển các quỹ đất lợi thế dọc tuyến đường để phát huy hiệu quả đầu tư dự án.

Hệ thống hạ tầng giao thông được đầu tư mạnh mẽ tạo điều kiện để thành phố Đồng Nai mở rộng các không gian phát triển mới.

Không chỉ tuyến đường vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh, với hàng loạt dự án hạ tầng giao thông đã và đang được triển khai thực hiện trên địa bàn, thành phố Đồng Nai đang đứng trước những cơ hội lớn để hình thành nên những không gian phát triển mới.

Trên địa bàn Đồng Nai hiện có 9 dự án xây dựng các tuyến cao tốc đã và đang triển khai thực hiện. Trong đó, các tuyến đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây; Phan Thiết - Dầu Giây đã hoàn thành xây dựng và đưa vào khai thác. Các tuyến đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành và đường vành đai 3 - Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã đưa vào khai thác một phần và phần tuyến chính. Trong 1-2 năm tới, sẽ có thêm các dự án đường cao tốc trên địa bàn thành phố Đồng Nai hoàn thành xây dựng và đưa vào khai thác.

Cùng với đó, thành phố Đồng Nai cũng phối hợp với các đơn vị, địa phương đang triển khai đầu tư các tuyến đường sắt đô thị (metro), đường sắt tốc độ cao phục vụ kết nối giao thông.

Theo Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Văn Hà, Đồng Nai xác định đầu tư hạ tầng giao thông là khâu đột phá chiến lược để bứt phá phát triển. Các dự án hạ tầng giao thông không chỉ đóng vai trò kết nối giao thông mà còn tạo điều kiện để hình thành các không gian phát triển mới.

Quá trình tái cấu trúc không gian phát triển

Theo GS.TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai với vị trí chiến lược đặc biệt đang đứng trước cơ hội rất lớn để khơi thông các nguồn lực, xây dựng các cơ chế phát triển, thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng, trong đó có hạ tầng giao thông.

Thực tế cho thấy, những năm qua đã chứng kiến tốc độ đầu tư, phát triển hạ tầng giao thông rất nhanh trên địa bàn thành phố Đồng Nai. Bên cạnh các dự án mang tính kết nối vùng, thành phố Đồng Nai cũng đã đầu tư hàng loạt dự án nhằm từng bước hoàn thiện mạng lưới hạ tầng giao thông nội thành.

Ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, Chuyên gia Chính sách công, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Sự phát triển hạ tầng của Đồng Nai hiện nay cần được nhìn nhận không chỉ như các dự án giao thông riêng lẻ, mà là quá trình tái cấu trúc không gian phát triển của địa phương. “Nếu trước đây, tăng trưởng của Đồng Nai chủ yếu dựa vào các khu công nghiệp, quốc lộ, kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh và các hành lang sản xuất truyền thống, thì hiện nay, với Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành, hệ thống cao tốc, đường vành đai, Cảng Phước An kết nối với Cảng Cái Mép - Thị Vải, cùng định hướng phát triển đường sắt và các tuyến metro, Đồng Nai có điều kiện chuyển sang mô hình phát triển dựa trên mạng lưới hạ tầng chiến lược” - ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa chia sẻ.

Đặc biệt, theo ông Nghĩa, điểm quan trọng là hạ tầng không chỉ giúp rút ngắn thời gian di chuyển mà còn tạo ra các không gian kinh tế mới cho thành phố Đồng Nai. Trong đó, khu vực quanh Sân bay Long Thành có thể trở thành đô thị sân bay, trung tâm logistics hàng không, thương mại quốc tế, tài chính hàng không, dịch vụ quá cảnh, khách sạn, hội nghị, y tế, đào tạo và công nghiệp kỹ thuật hàng không. Đây là nền tảng để hình thành một hệ sinh thái kinh tế hàng không có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Bên cạnh đó, sự kết nối giữa sân bay, Cảng Phước An, Cảng Cái Mép - Thị Vải, các tuyến cao tốc, đường vành đai, đường sắt và Cảng cạn ICD sẽ giúp Đồng Nai phát triển thành trung tâm logistics đa phương thức của vùng phía Nam. Các trục cao tốc và đường vành đai cũng sẽ mở ra không gian phát triển công nghiệp - đô thị - dịch vụ mới, nhưng cần tránh phát triển tự phát, phân lô dàn trải, mà phải tổ chức thành các cụm chức năng rõ ràng.

Trong làn sóng mạnh mẽ phát triển hạ tầng giao thông, mô hình đô thị TOD quanh các ga metro, ga đường sắt và đầu mối giao thông công cộng được đánh giá sẽ giúp Đồng Nai phát triển đô thị mật độ hợp lý, đa chức năng, giảm phụ thuộc vào xe cá nhân và gắn kết tốt hơn giữa nơi ở, nơi làm việc và dịch vụ xã hội. Khác với Thành phố Hồ Chí Minh đã phát triển dày đặc, thành phố Đồng Nai có tiềm năng rất lớn vì địa phương còn quỹ đất và đang đứng trước cơ hội hình thành một thế hệ đô thị mới. Đồng Nai có thể quy hoạch từ đầu các khu đô thị TOD quanh những điểm kết nối chiến lược như: Long Thành, Nhơn Trạch, Biên Hòa, các trục đường vành đai, ga đường sắt và các tuyến metro trong tương lai. Điều này giúp địa phương tránh được các vấn đề của đô thị lớn như: kẹt xe, phát triển dàn trải, thiếu không gian công cộng và thiếu kết nối giữa nơi ở với nơi làm việc.