Kinh tế tư nhân thành phố Huế: Khơi thông điểm nghẽn, tạo xung lực tăng trưởng mới

 Nhấn nút phát động Cuộc thi Khởi nghiệp sáng tạo thành phố Huế lần thứ 11, năm 2026. Ảnh: Nguồn Sở KHCN

Đông nhưng chưa mạnh

Sau hơn một năm triển khai, Huế đã tạo được nền tảng đáng ghi nhận. Thành ủy đã triển khai 8/8 nhóm nhiệm vụ của NQ 68 và hoàn thành 100% nhiệm vụ theo kế hoạch. Thành phố có hơn 7.000 DN đang hoạt động; môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục được cải thiện. Huế được ghi nhận trong tốp 3 địa phương có thành tích cải cách PCI nổi bật giai đoạn 2005 - 2025 và xếp thứ 6/34 về chỉ số chính quyền kiến tạo; PCI năm 2025 ghi nhận Huế đứng đầu cả nước về chỉ số chính sách hỗ trợ DN. Đây là bằng chứng cho sự chuyển biến từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”.

Tuy nhiên, phía sau những kết quả tích cực vẫn là một nghịch lý: Kinh tế tư nhân Huế đông về số lượng nhưng chưa mạnh về quy mô, năng suất, công nghệ và khả năng dẫn dắt thị trường. Phần lớn DN có quy mô siêu nhỏ và nhỏ, mang tính kinh tế gia đình; Huế chưa có tập đoàn tư nhân đủ lớn để tạo ảnh hưởng trên thị trường quốc tế. Các dự án lớn còn phụ thuộc đáng kể vào DN ngoại tỉnh hoặc FDI. DN Huế tham gia quốc tế chủ yếu qua xuất khẩu gián tiếp hoặc sản phẩm đặc sản, thủ công mỹ nghệ quy mô nhỏ, giá trị gia tăng chưa cao.

Điểm nghẽn đầu tiên là quy mô và năng lực nội sinh. DN nhỏ có vai trò lớn trong tạo việc làm, nhưng nếu thiếu khả năng tích lũy, đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường thì khó tạo bước nhảy về năng suất. Một bộ phận hộ kinh doanh còn e ngại chuyển đổi vì lo chi phí kế toán, vận hành và tuân thủ tăng.

Điểm nghẽn thứ hai là vốn, đất đai và mặt bằng. DN nhỏ còn khó tiếp cận tín dụng ưu đãi do thiếu tài sản bảo đảm. Thủ tục đất đai, giải phóng mặt bằng và điều kiện thụ hưởng chính sách vẫn có khâu phối hợp nhiều ngành, nhiều cấp. Nếu không tháo gỡ các nút thắt này, DN khó đầu tư dài hạn cho công nghệ, nhà xưởng và mở rộng quy mô.

Điểm nghẽn thứ ba là chất lượng chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh. Tỷ lệ sử dụng hóa đơn điện tử của nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên đã đạt 96%, nhưng nhiều DN mới dừng ở ứng dụng số cơ bản, chưa đủ nguồn lực triển khai quản trị số chuyên sâu, ESG hay tham gia trực tiếp chuỗi cung ứng toàn cầu. Chuyển đổi số vì thế phải được đo bằng năng suất, chi phí, chất lượng sản phẩm và khả năng mở rộng thị trường, chứ không chỉ bằng số phần mềm hay tài khoản.

Điểm nghẽn thứ tư là liên kết. NQ 68 nhấn mạnh hình thành chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng và tăng liên kết giữa DN trong nước với DN nước ngoài. TP. Huế đã đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, thương mại và hợp tác quốc tế, nhưng DN địa phương chưa tham gia sâu vào các chuỗi lớn. Cần chuyển từ hỗ trợ từng DN sang kiến tạo hệ sinh thái, trong đó cộng đồng DN, trường đại học và tổ chức khoa học cùng tạo giá trị.

Các giải pháp đột phá

Giải pháp trước hết là tiếp tục cải cách thể chế theo hướng chính quyền kiến tạo, phục vụ và đồng hành. Cải cách không chỉ là “đúng quy trình” mà phải giảm thời gian, chi phí tuân thủ. Huế cần duy trì “luồng xanh” cho dự án trọng điểm, liên thông dữ liệu đầu tư - đất đai - xây dựng - thuế, tiếp tục cắt giảm thủ tục và gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện. Tinh thần NQ 68 là xóa bỏ rào cản, tạo cạnh tranh công bằng và chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển. 

Thứ hai, cần xây dựng chương trình phát triển DN tư nhân Huế đến năm 2030 có trọng tâm. Nên lựa chọn các lĩnh vực có lợi thế và khả năng tạo giá trị gia tăng cao như du lịch - dịch vụ chất lượng cao, công nghiệp văn hóa, công nghệ thông tin, công nghiệp hỗ trợ, chế biến nông sản, đặc sản, logistics và kinh tế xanh. Đồng thời, xây dựng chương trình nâng cấp DN từ siêu nhỏ lên nhỏ, từ nhỏ lên vừa, từng bước hình thành những DN lớn có khả năng dẫn dắt chuỗi.

Thứ ba, đổi mới cách tiếp cận vốn. Bên cạnh tín dụng ngân hàng, cần tăng khả năng tiếp cận quỹ bảo lãnh tín dụng, đầu tư, vốn đổi mới sáng tạo và nguồn lực xã hội hóa. NQ 68 xác định đa dạng hóa nguồn vốn là nhiệm vụ quan trọng. Thành phố cần làm tốt vai trò kết nối ngân hàng - DN, hỗ trợ DN hoàn thiện hồ sơ, quản trị dòng tiền và nâng cao tính minh bạch để đủ điều kiện tiếp cận vốn.

Thứ tư, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh làm trục nâng cấp DN. Trung tâm đổi mới sáng tạo của Huế cần sớm trở thành “xưởng tăng trưởng”, hỗ trợ DN thử nghiệm công nghệ, AI, thương mại điện tử, tự động hóa, sở hữu trí tuệ và ESG. Quan trọng hơn là kết nối DN với Đại học Huế, viện, trường và chuyên gia để biến tri thức thành sản phẩm, sản phẩm thành thương hiệu và thương hiệu thành thị trường.

Thứ năm, tạo các chuỗi liên kết mang đặc trưng Huế. Lợi thế di sản, văn hóa và con người cần được chuyển hóa thành giá trị kinh tế mới thông qua công nghiệp văn hóa, du lịch trải nghiệm, thiết kế sáng tạo, sản phẩm số và thương hiệu địa phương. DN tư nhân phải là lực lượng trực tiếp thương mại hóa các giá trị ấy. Đồng thời, thành phố cần tạo điều kiện để DN địa phương trở thành nhà cung ứng cho các dự án lớn, DN FDI và các tập đoàn trong nước.

Sau cùng là xây dựng văn hóa kinh doanh mới: Làm giàu chính đáng, cạnh tranh lành mạnh, thượng tôn pháp luật, đổi mới sáng tạo và có trách nhiệm xã hội. Chính quyền phải tạo môi trường minh bạch, an toàn, bình đẳng; DN phải chủ động nâng cao quản trị và tuân thủ. NQ 68 đặt trọng tâm vào củng cố niềm tin và khơi dậy khát vọng kinh doanh. Với Huế, niềm tin ấy cần được chuyển thành những kết quả đo đếm được: Thủ tục nhanh hơn, vốn dễ tiếp cận hơn, mặt bằng rõ ràng hơn, công nghệ được hỗ trợ tốt hơn và thị trường rộng hơn.