Kỳ 2: Đưa sơ cấp cứu vào trường học, hành trang sinh tồn từ những giờ thực hành

Em Đỗ Lê Hoàng Khải vào vai nạn nhân tại buổi diễn tập sơ cấp cứu.

Với đặc thù năng động, học sinh, sinh viên thường xuyên tham gia các hoạt động ngoại khóa, thể thao nên những sự cố chấn thương học đường là khó tránh khỏi. Tuy nhiên, trước lằn ranh nguy cấp, phản xạ của các em lại đang bộc lộ những khoảng trống đáng lo ngại.

Báo động hiện tượng "tê liệt tâm lý", xóa bỏ tâm lý ỷ lại

Nhìn nhận vấn đề này từ lăng kính giáo dục phổ thông, thầy Trần Thành Trung (Tổ trưởng chuyên môn Tổ Hóa học, Phụ trách công tác truyền thông trường THPT Phan Đăng Lưu) đánh giá kỹ năng sơ cấp cứu của phần lớn học sinh hiện nay còn yếu, chủ yếu dừng lại ở mức độ lý thuyết sách vở. Khi xảy ra sự cố, phần lớn các em có phản ứng bản năng là hoảng hốt, tụ tập vây quanh hoặc chạy đi tìm giáo viên thay vì kiểm tra tình trạng nạn nhân.

“Các em quen phụ thuộc vào người lớn, cộng thêm việc thiếu rèn luyện tâm lý dưới áp lực cao nên dễ bị ‘tê liệt tâm lý’, sợ hãi làm sai sẽ gây hậu quả tồi tệ hơn”, thầy Trung cho hay.

Lớp Sơ cấp cứu dành cho lái xe vận chuyển cấp cứu - Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM.

Để lấp đầy khoảng trống này, thay vì chỉ dạy lý thuyết qua sách vở, trường THPT Phan Đăng Lưu đã chủ động lồng ghép kỹ năng sơ cứu vào các hoạt động trải nghiệm thực tế. Nhà trường đưa ra các tình huống giả định (gãy xương, bỏng, ngất xỉu) yêu cầu học sinh lặp lại các bước sơ cứu liên tục cho đến khi thành thạo dưới áp lực thời gian.

“Thông qua hoạt động này, tôi muốn gửi gắm đến phụ huynh cần buông bỏ tâm lý bao bọc, ỷ lại. Sơ cứu không phải là việc riêng của nhân viên y tế mà là trang bị sinh tồn thiết yếu mà mỗi học sinh cần tự chủ trước khi bước vào đời", thầy Trung nhấn mạnh.

Ở góc độ y tế, khó khăn lớn nhất khi cấp cứu học đường là lúc sự cố xảy ra ngoài thời gian có nhân viên y tế trực. Lúc này, chính giáo viên và những học sinh có mặt đầu tiên sẽ giữ vai trò sống còn. Nếu thiếu phản xạ, "thời gian vàng" của nạn nhân sẽ bị trôi qua vô ích.

BS.CKII Nguyễn Duy Long – Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM

Thầy Phạm Văn Sơn - Giáo dục An ninh - Quốc phòng, THPT Phan Đăng Lưu đang hướng dẫn thao tác băng bó vết thương vùng đầu trong một buổi thực hành

Thực tế, sự chuyển đổi từ lý thuyết sang thực hành mang lại hiệu ứng tích cực từ chính những người thụ hưởng. Vừa tham gia diễn tập sơ cấp cứu, em Đỗ Lê Hoàng Khải - học sinh lớp 12, Trường THPT Nguyễn Hữu Huân, chia sẻ: "Được trực tiếp thực hành, em mới nhận ra kỹ năng này thực sự mang tính sống còn. Nếu xảy ra sự cố thật mà xung quanh không có người biết sơ cứu thì sẽ rất nguy hiểm. Em sẽ mang những kỹ năng vừa học để hướng dẫn lại cho người thân”.

Đồng hành cùng nhà trường tạo ra những giờ học thực chiến đó, ông Nguyễn Minh Nhựt - Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ TPHCM cho biết, Hội đang tích cực phối hợp với ngành Giáo dục chú trọng phương pháp trải nghiệm và diễn tập. Mục tiêu là xây dựng "trường học an toàn", nơi có quy trình xử trí ban đầu và kết nối chặt chẽ với y tế chuyên nghiệp.

600 em học sinh ở TPHCM tham gia hội thao Diễn tập sơ cấp cứu.

Đồng thời, để chương trình đào tạo đạt hiệu quả cao, BS.CKII Nguyễn Duy Long khuyến cáo các trường không cần dạy dàn trải mà chỉ nên tập trung thực hành nhuần nhuyễn các kỹ năng cốt lõi là bảo đảm an toàn hiện trường, gọi 115, hồi sinh tim phổi, xử trí hóc dị vật, cầm máu và sơ cứu đuối nước.

Điểm cộng "văn hóa an toàn" trong mắt nhà tuyển dụng

Rời bậc phổ thông bước vào đại học, mức độ tự lập của giới trẻ được nâng lên rất cao. ThS Phạm Thái Sơn - Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TPHCM (HUIT) phân tích, sinh viên ở trọ xa nhà, làm thêm, tham gia chiến dịch tình nguyện... rất dễ gặp sự cố bất ngờ. Biết sơ cấp cứu là cách để các em tự bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Tuy nhiên, việc đào tạo đồng loạt cho gần 30.000 sinh viên là một bài toán khổng lồ về nguồn lực. Do đó, HUIT chọn chiến lược "vết dầu loang", đào tạo thực hành cho lực lượng nòng cốt (cán bộ Đoàn - Hội, giảng viên) thông qua sự phối hợp với lực lượng PCCC và y tế, từ đó nhân rộng ra toàn trường.

Tăng cường kỹ năng sơ cấp cứu ban đầu giúp bạn bảo vệ tính mạng, giảm mức độ tổn thương và tạo cơ hội sống sót cho người gặp nạn trong "thời gian vàng" trước khi nhân viên y tế đến.

Không chỉ là kỹ năng sinh tồn, theo ThS Sơn, sơ cấp cứu còn là một điểm cộng giá trị khi sinh viên bước vào thị trường lao động. Dù không thay thế được năng lực chuyên môn, nhưng một ứng viên vững tay nghề, có kỹ năng xử lý khẩn cấp và ý thức cao về an toàn chắc chắn sẽ được trọng dụng.

"Chúng tôi mong muốn doanh nghiệp đồng hành cùng nhà trường ngay từ trên giảng đường bằng cách chia sẻ các tình huống thực tế về an toàn lao động. Khi đó, sơ cấp cứu sẽ không chỉ là kỹ năng sống, mà thực sự trở thành một thành tố quan trọng trong năng lực nghề nghiệp và văn hóa an toàn của người lao động", ThS Phạm Thái Sơn kỳ vọng.