Phía sau con số sinh viên bị buộc thôi học

Mắc kẹt giữa chừng

Một sinh viên năm 3 tại một trường ĐH khối ngành công nghệ xin được giấu tên chia sẻ câu chuyện bản thân đã “trốn chạy” ở nhà suốt mấy tháng qua vì rơi vào trạng thái chán nản. Bắt đầu từ năm thứ hai, cảm giác không hiểu bài, mất phương hướng bủa vây khi phương pháp học tập ở giảng đường hoàn toàn lệch nhịp với khả năng tiếp thu của em.

Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh năm 2026. Ảnh: Duy Phạm

Sinh viên này trải lòng rằng, giảng viên dạy như cưỡi ngựa xem hoa, lên lớp giao cả đống tài liệu rồi chia nhóm bắt làm bài tập lớn. Không hiểu bài, không biết bắt đầu từ đâu nên khi làm việc nhóm không hiệu quả, em luôn sợ làm ảnh hưởng đến bài tập chung của cả nhóm.

Sự ngần ngại kéo dài khiến em dần thu mình lại, không dám hỏi han ai và cũng chẳng dám tham gia vào bất kì nhóm học tập nào.

Lượng kiến thức ngày một đồ sộ đẩy nam sinh vào tình cảnh gần như mất gốc, hoàn toàn kiệt sức và không thể theo kịp tiến độ đào tạo. Ý nghĩ bỏ học xuất hiện nhưng nhìn lại chặng đường 12 năm đèn sách nỗ lực thi đỗ và gần 3 năm dở dang ở giảng đường, em tiếc nuối khôn nguôi, song tiếp tục thì lại không biết cách nào để hiểu bài và lấy được bằng tốt nghiệp.

Suốt 2 đến 3 tháng giam mình trong phòng, lời khuyên bảo lưu từ gia đình để ôn tập lại cũng khiến em hoài nghi vì sợ khi quay lại trường vẫn không học tập đạt yêu cầu. Kì vọng tự học ở nhà tan biến thành chuỗi ngày vô định, chỉ biết chìm trong game và phim ảnh vô bổ. Giờ đây, đứng trước ngã ba đường, em bế tắc toàn tập khi bỏ ngang không xong mà học tiếp cũng chẳng biết phải làm gì để vượt qua.

Thực tế ghi nhận hằng năm, con số sinh viên bị buộc thôi học vì cả lí do khách quan lẫn chủ quan tại các trường ĐH trong nước lên tới hàng chục nghìn trường hợp.

Nỗi đau trượt dốc không chỉ xảy ra với những sinh viên năm nhất chưa định hình được con đường như Đạt, mà còn giáng xuống cả những người đã gần chạm tay tới vạch đích tốt nghiệp, gây nên sự lãng phí nặng nề về thời gian, tuổi trẻ và tiền bạc của mỗi gia đình.

Minh chứng rõ nét trong hai đợt xét duyệt năm 2026, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã buộc thôi học 377 sinh viên và cảnh báo học tập 297 trường hợp.

Tương tự, Học viện Thanh thiếu niên buộc thôi học 555 sinh viên; Học viện Quản lí giáo dục cũng xử lí học vụ buộc thôi học 79 sinh viên hệ chính quy do bị cảnh báo học tập quá 2 lần liên tiếp hoặc hết thời gian đào tạo tối đa.

Tại các cơ sở đào tạo khối ngành kĩ thuật, danh sách sinh viên bị xóa tên mỗi năm cũng lên tới hàng trăm em do chương trình đào tạo quá nặng và việc học gian nan.

Chiếc phao cứu sinh từ nhà trường

Để giảm tình trạng sinh viên bị đuổi học và lãng phí, các cơ sở giáo dục ĐH đã thiết lập nhiều cơ chế hỗ trợ toàn diện. PGS.TS Nguyễn Phong Điền, Phó Giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội khẳng định: Nhà trường luôn đồng hành cùng người học thông qua việc hướng dẫn phương pháp học tập, phát đi cảnh báo, hỗ trợ lập kế hoạch và tạo dựng động lực.

Hệ thống trợ lực này vận hành chặt chẽ với đội ngũ giảng viên phụ trách, cố vấn học tập, tư vấn chuyên môn đến tư vấn tâm lí. Đáng chú ý, nhà trường còn kết nối tư vấn cho cả phụ huynh và người học, tạo sự phối hợp nhịp nhàng để gia đình cùng giám sát, động viên con vượt qua giai đoạn bị cảnh báo kết quả học tập yếu kém.

Dưới góc nhìn kinh tế và lộ trình học vụ, TS Đỗ Kiều Oanh, Chủ nhiệm bộ môn thuộc Khoa Kế toán - Kiểm toán, Trường ĐH Kinh tế (ĐH Quốc gia Hà Nội), đồng thời là chuyên gia giàu kinh nghiệm trong công tác cố vấn học tập cho biết, trường đã xây dựng kế hoạch tài chính và lộ trình phân bổ tín chỉ rất chi tiết cho người học.

Tính toán cho thấy sinh viên ở trọ hay ở kí túc xá nếu tốt nghiệp sớm từ nửa năm đến một năm có thể tiết kiệm được từ 18 đến 39 triệu đồng chi phí sinh hoạt, sớm gia nhập thị trường lao động và mở rộng cơ hội thăng tiến. Sự thành công này vừa mang lại niềm tự hào, nhẹ gánh tài chính cho gia đình, vừa nâng cao chỉ số chất lượng đào tạo và thứ hạng của nhà trường.

Tuy nhiên, chỉ cần một bước trật nhịp là toàn bộ lộ trình có nguy cơ sụp đổ, đòi hỏi sự chung tay bền bỉ giữa gia đình, bạn bè, thầy cô và trọng tâm là đội ngũ cố vấn học tập tại khoa, viện.

Đại diện Trường ĐH Kinh tế cho biết, hiện nay, hệ sinh thái hỗ trợ sinh viên tại được triển khai đồng bộ từ cố vấn học tập, trợ lí khoa, các phòng chức năng cho đến Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên và các chương trình bạn đồng hành. Trong đó, cố vấn học tập đóng vai trò then chốt khi đồng hành xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với mục tiêu cuộc đời, đồng thời nhận diện và phát cảnh báo sớm cho người học.

Lực lượng này phối hợp cùng các phòng ban để theo sát tiến độ của từng cá nhân, kịp thời phát hiện những mắt xích trục trặc để tháo gỡ nhanh nhất.

Bên cạnh đó, nhà trường còn chủ động dồn nguồn lực giảng viên tổ chức học kì hè hoàn toàn không thu thêm học phí, đồng thời linh hoạt chuyển đổi sang dạy học trực tuyến trong các giai đoạn cần thiết nhằm hỗ trợ tối đa cho sinh viên trên hành trình về đích.