Kỳ vọng từ trường nội trú vùng biên

Đoàn kiểm tra của Bộ Giáo dục và Đào tạo và tỉnh Lạng Sơn kiểm tra thực địa vị trí xây dựng Trường Phổ thông nội trú liên cấp xã Mẫu Sơn

Lạng Sơn là tỉnh miền núi, biên giới, có đường biên dài, địa hình chia cắt, dân cư phân tán, trong đó đặc biệt là các xã giáp biên vẫn còn nhiều khó khăn về kinh tế – xã hội. Ở những địa bàn này, việc đầu tư cho giáo dục, nhất là cơ sở vật chất trường lớp, tổ chức dạy học tập trung luôn gặp trở ngại do khoảng cách địa lý xa, quy mô học sinh không đồng đều, nhiều điểm trường lẻ. Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải có những giải pháp căn cơ, mang tính lâu dài để bảo đảm điều kiện học tập ổn định cho học sinh vùng biên, đồng thời tạo nền tảng nâng cao chất lượng giáo dục ở những khu vực còn nhiều hạn chế.

Cụ thể hóa chủ trương

Ngày 18/7/2025, Bộ Chính trị ban hành Thông báo kết luận số 81 về chủ trương xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS tại 248 xã biên giới đất liền. Thực hiện chỉ đạo này, tỉnh đã triển khai, lựa chọn đầu tư 11 trường tại 11 xã biên giới, mỗi trường quy mô khoảng 30 lớp, diện tích từ 5 ha trở lên, đáp ứng khoảng 1.000 học sinh. Trong đó, 4 trường tại Khuất Xá, Kiên Mộc, Mẫu Sơn, Quốc Khánh đã khởi công từ tháng 11/2025, phấn đấu hoàn thành vào tháng 7/2026 để phục vụ năm học mới; 7 trường còn lại tại các xã Kháng Chiến, Quốc Việt, Thụy Hùng, Hoàng Văn Thụ, Đồng Đăng, Cao Lộc và Ba Sơn được khởi công đồng loạt sáng 19/3. Tiến độ này cho thấy sự vào cuộc đồng bộ, khẩn trương của tỉnh trong việc đưa chủ trương của Trung ương vào thực tế, đồng thời thể hiện quyết tâm trong việc giải quyết bài toán giáo dục vùng biên bằng những công trình cụ thể, có lộ trình rõ ràng.

Trường Phổ thông nội trú liên cấp xã Khuất Xá đang trong giai đoạn xây dựng

Không chỉ dừng lại ở việc bố trí nguồn lực đầu tư, quá trình triển khai còn được các cấp, các ngành theo dõi sát sao từ khâu khảo sát, lựa chọn vị trí đến lập quy hoạch, thiết kế và tổ chức thi công. Việc lựa chọn vị trí xây dựng các trường đều gắn với điều kiện đi lại, khả năng tập trung học sinh và quỹ đất đủ rộng để phát triển lâu dài. Đây là điểm khác biệt so với cách đầu tư nhỏ lẻ trước đây, khi nhiều điểm trường được xây dựng theo nhu cầu trước mắt, thiếu tính liên kết tổng thể.

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh (ngoài cùng bên phải) và đoàn công tác của tỉnh trực tiếp kiểm tra tiến độ xây dựng Trường Phổ thông nội trú liên cấp tại xã Quốc Khánh

Những ngôi trường mới, khang trang không chỉ thay đổi điều kiện học tập, mà còn tạo lại điểm tựa cho giáo dục vùng biên. Tại xã Kiên Mộc, dự án trường phổ thông nội trú liên cấp được khởi công từ tháng 11/2025 với quy mô gần 30 lớp, các hạng mục được thiết kế đồng bộ, gồm khu học tập, nội trú, sinh hoạt và thể chất. Điều này cho phép học sinh được học tập, sinh hoạt trong cùng một không gian, hạn chế tối đa việc đi lại xa, đặc biệt với những em ở thôn bản cách trở. Cô giáo Hoàng Thị Nhung, giáo viên Trường Tiểu học II Bính Xá chia sẻ: Nhiều năm dạy học ở vùng xa, điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, mong muốn lớn nhất của giáo viên là có đủ phòng học, phòng chức năng để tổ chức dạy học hiệu quả hơn, học sinh có không gian học tập, vui chơi đúng nghĩa. Từ thực tế ấy, việc hình thành một ngôi trường nội trú đồng bộ không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn tháo gỡ những hạn chế kéo dài nhiều năm.

Theo tìm hiểu, các dự án đều được thiết kế theo hướng đồng bộ, hiện đại, tích hợp đầy đủ các khu chức năng phục vụ học tập, sinh hoạt nội trú, bán trú và nhà ở công vụ cho giáo viên. Đây không phải là những công trình riêng lẻ, mà là một hệ thống cơ sở giáo dục được tổ chức hoàn chỉnh, đáp ứng yêu cầu dạy học toàn diện. Các tiêu chí về cơ sở vật chất đều đạt mức độ cao theo quy định hiện hành, trong đó một số tiêu chí về không gian, diện tích được thiết kế vượt chuẩn. So với mặt bằng chung hiện nay, khi nhiều trường phổ thông trên cả nước còn gặp khó khăn trong việc đạt chuẩn cơ sở vật chất, việc đầu tư đồng bộ ngay từ đầu đối với các trường nội trú liên cấp vùng biên cho thấy cách tiếp cận có tính lâu dài, tránh đầu tư dàn trải, chắp vá.

Niềm tin và kỳ vọng

Ghi nhận tại xã Khuất Xá, từ khi dự án trường được khởi công, thông tin về một ngôi trường nội trú liên cấp khang trang đã nhanh chóng lan rộng trong các thôn bản. Không khí chờ đợi thể hiện rõ qua sự quan tâm của người dân và học sinh. Em Lý Thanh Thảo, học sinh lớp 7, Trường THCS Khuất Xá bày tỏ mong muốn được học trong môi trường có thư viện, sân chơi, phòng học đầy đủ, qua đó có thêm động lực học tập. Đặc biệt, câu chuyện của ông Hoàng Văn Chữ ở thôn Còn Cảm là một minh chứng cụ thể hơn. Ông Chữ có cháu là Hoàng Bảo Lâm, học sinh lớp 8, vừa bỏ dở học kỳ II năm học 2024 – 2025 để theo bố đi làm do hoàn cảnh khó khăn. Ông Chữ cho biết: Nếu có trường nội trú, gia đình sẽ đưa cháu trở lại lớp. Từ một trường hợp cụ thể có thể thấy rõ hơn ý nghĩa của chủ trương, khi điều kiện học tập được đảm bảo, cơ hội quay lại trường của học sinh cũng mở ra, góp phần hạn chế tình trạng bỏ học ở vùng khó.

Từ góc độ tổ chức dạy học, việc hình thành các trường nội trú liên cấp tạo ra sự thay đổi căn bản trong cách vận hành giáo dục ở địa bàn biên giới. Thay vì duy trì nhiều điểm trường lẻ, phân tán, việc tập trung học sinh về một điểm giúp tập hợp đội ngũ giáo viên, tổ chức dạy học đồng bộ, triển khai đầy đủ chương trình và sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất. Khi học sinh được học tập, sinh hoạt trong môi trường tập trung, có điều kiện đảm bảo, việc quản lý, kiểm tra, đánh giá cũng chặt chẽ hơn, đồng thời giảm áp lực cho giáo viên phải dạy nhiều điểm. Đây không chỉ là đầu tư thêm trường lớp, mà là sắp xếp lại không gian giáo dục theo hướng phù hợp với đặc thù địa bàn, qua đó nâng cao chất lượng dạy học, từng bước thu hẹp khoảng cách về cơ hội học tập giữa các vùng và tạo nền tảng phát triển lâu dài cho giáo dục vùng biên.

Ngày 19/3, tại 7 xã biên giới của tỉnh, lễ khởi công trường phổ thông nội trú liên cấp được tổ chức đồng loạt, đánh dấu bước triển khai tiếp theo của chủ trương xây dựng hệ thống trường nội trú trên địa bàn. Trước thời điểm khởi công, các sở, ngành, đơn vị liên quan và chính quyền các xã đã tập trung hoàn thiện các điều kiện cần thiết như giải phóng mặt bằng, san gạt, bố trí khu vực tổ chức, chuẩn bị khánh tiết, bảo đảm an ninh trật tự và các phương án phục vụ buổi lễ. Từ những mặt bằng đang được san gạt, những hạng mục đầu tiên được khởi động, một diện mạo mới cho giáo dục vùng biên đang dần hình thành.

Bà Đỗ Thị Hiền, Phó Chủ tịch UBND xã Cao Lộc cho biết: Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Cao Lộc được quy hoạch xây dựng tại thôn Bản Héc, diện tích khoảng 6,4 ha, quy mô 30 lớp, đáp ứng trên 1.000 học sinh. Thời điểm này, cùng với các địa phương khác, xã đã đảm bảo công tác giải phóng mặt bằng, chuẩn bị khu vực tổ chức và các điều kiện phục vụ lễ khởi công. Khi dự án được triển khai, người dân, phụ huynh và học sinh trên địa bàn đều phấn khởi, kỳ vọng có thêm điều kiện để con em được học tập ổn định, lâu dài.

Khi các công trình hoàn thành, điều thay đổi không chỉ là trường lớp khang trang hơn, mà là điều kiện học tập ổn định cho hàng nghìn học sinh, là sự gắn bó của đội ngũ giáo viên và niềm tin của người dân đối với giáo dục. Từ chủ trương đến công trình cụ thể, quá trình này đang từng bước tạo nền tảng để giáo dục vùng biên phát triển bền vững, phù hợp với yêu cầu của giai đoạn mới, đồng thời mở ra kỳ vọng về một thế hệ học sinh được học tập trong điều kiện tốt hơn, có cơ hội phát triển toàn diện ngay từ chính nơi mình sinh sống.

HOÀNG TÙNG