'Lá chắn' minh bạch bảo vệ người bệnh nghèo

Ảnh minh họa: daibieunhandan.vn

Những vụ án nâng khống thiết bị thời gian qua đã gióng lên hồi chuông cảnh báo gay gắt về những kẽ hở quản lý. Những sai phạm bị phát hiện đã phơi bày nhiều thủ đoạn tinh vi như mua bán lòng vòng qua các công ty bình phong ở nước ngoài để đẩy giá lên gấp nhiều lần trước khi thông quan vào Việt Nam. Trang thiết bị y tế vốn đa dạng về chủng loại, từ vật tư tiêu hao đến hệ thống máy móc thông minh, lâu nay chủ yếu dựa vào việc doanh nghiệp tự kê khai và tự chịu trách nhiệm. Lợi dụng sự thiếu liên thông dữ liệu, một số đơn vị đã trục lợi, biến giá trị khai báo thành “chiếc bẫy giá” đánh lừa các bệnh viện công lập.

Trước thực trạng đó, việc thay đổi căn bản tư duy quản lý là mệnh lệnh cấp bách. Thay vì “chạy theo” hậu kiểm một cách bị động, dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh cùng hệ thống pháp luật chuyên ngành đang chuyển mạnh sang quản trị toàn diện theo toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ khâu nghiên cứu, nhập khẩu, lưu hành cho đến sử dụng và tiêu hủy. Áp dụng mã định danh để truy xuất nguồn gốc, xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về thiết bị y tế và liên thông trực tiếp với Hải quan, Thuế, Bảo hiểm xã hội chính là chìa khóa triệt tiêu các giao dịch mờ ám. Đặc biệt, việc mở rộng đàm phán giá và mua sắm tập trung quy mô lớn - giải pháp từng giúp ngân sách tiết kiệm gần 6.000 tỷ đồng đã tiếp tục chứng minh tính ưu việt trong việc bẻ gãy các liên minh độc quyền, kéo giá thiết bị về đúng giá trị thật.

Ở lĩnh vực dược phẩm, “vòng kim cô” pháp lý cũng được siết chặt để bảo vệ túi tiền người dân. Quy định khống chế trần giá bán buôn không vượt quá 30% giá trúng thầu thực tế, cùng cơ chế chỉ cho phép kê khai sau khi lô thuốc đầu tiên đã xuất xưởng hoặc nhập khẩu thành công, đã chặt đứt triệt để chiêu trò “kê giá ảo”. Tại các cơ sở điều trị, thuốc bán lẻ cũng được kiểm soát nghiêm ngặt, giúp người bệnh hoàn toàn yên tâm khi mua thuốc ngay tại khuôn viên bệnh viện.

Ý nghĩa nhân văn lớn nhất của cuộc đại phẫu này chính là hướng về y tế cơ sở và người nghèo. Tại những bản làng xa xôi, nơi kinh tế còn khó khăn, một đợt ốm đau ngặt nghèo có thể đẩy cả gia đình vào cảnh khánh kiệt, tái nghèo. Khi cơ chế đấu thầu tập trung kéo giảm giá thành các loại thuốc điều trị bệnh mạn tính hay kháng sinh thiết yếu, nguồn quỹ bảo hiểm y tế mới đủ sức mở rộng danh mục thuốc cấp phát. Song song với đó, chủ trương tự chủ sản xuất thuốc nội địa và thuốc sinh học thông qua chuyển giao công nghệ còn củng cố vững chắc chuỗi cung ứng, bảo đảm người dân có thu nhập thấp không bị đứt gãy nguồn thuốc cấp cứu dù gặp thiên tai hay dịch bệnh.

Quản lý giá minh bạch không phải là sự cấm đoán, can thiệp hành chính thô bạo vào thị trường, mà là hành động kiến tạo môi trường kinh doanh liêm chính, bảo vệ doanh nghiệp chân chính và dẹp bỏ nạn trục lợi bất minh. Một nền y tế nhân văn và bền vững phải là nền y tế mà mọi người dân, dù ở đô thị phồn hoa hay rẻo cao heo hút, đều được thụ hưởng dịch vụ và thuốc men an toàn, chất lượng với mức giá công bằng nhất...