Làng cổ Sinh Dược: Giữ nghề thuốc Nam, phát triển OCOP bền vững

Trong quá trình tu hành và tìm hiểu các cây thuốc nơi đây, ngài đã truyền đạt lại những kinh nghiệm dùng thảo dược, những bài thuốc quý cho người dân thôn Sinh Dược.

Ông Nguyễn Duy Phương (80 tuổi, tổ dân phố 3, Tây Hoa Lư, Ninh Bình) là thành viên Hợp tác xã Sinh Dược cho biết, từ ngôi làng cổ Sinh Dược có nghìn năm lịch sử – nơi từng nổi tiếng với nghề làm thuốc Nam do Thiền sư Nguyễn Minh Không truyền dạy, Hợp tác xã Sinh Dược thành lập năm 2014 không chỉ lưu giữ truyền thống thảo dược mà còn liên tục mở rộng sáng tạo.

Theo ông Nguyễn Duy Phương, ngoài khai thác ở vườn thuốc của Hợp tác xã Sinh Dược còn liên kết với các đơn vị bạn ở các tỉnh như Nghệ An, Cam Lộ (Quảng Trị) để xây dựng các lò chiết xuất tinh dầu sả để cung cấp nguyên liệu cho Hợp tác xã sản xuất các sản phẩm.

Bà con Hợp tác xã Sinh Dược thu hái dược liệu. Ảnh: Tuấn Anh

Ngoài những bài thuốc của Thiền sư Nguyễn Minh Không truyền lại, Hợp tác xã đã mở rộng, học hỏi những bài thuốc cổ truyền khác như bài thuốc ngâm tắm của người Dao ở Lào Cai để đa dạng hóa các sản phẩm.

Nhiều người dân xã Gia Sinh – thôn Sinh Dược xưa vẫn giữ gìn những cách sử dụng thảo dược quanh nhà như một liệu pháp phòng, trị bệnh lành tính, hiệu quả và bản sắc. Xuất phát từ đó Hợp tác xã Sinh Dược ra đời.

Hiện nay, Hợp tác xã tổ chức trồng, thu hái, chế biến dược liệu và tham gia hoạt động sản xuất của xưởng. Mô hình sản xuất đang thực hành là mô hình Vùng nguyên liệu – Xưởng chế biến vệ tinh (4 vùng nguyên liệu) và đóng gói tập trung (1 xưởng đóng gói tập trung). Hợp tác xã sản xuất đầy đủ các sản phẩm tiện dụng có nguồn gốc tự nhiên, không hóa chất, không độc hại, thân thiện với môi trường phục vụ nhu cầu thiết yếu và chăm sóc sức khỏe con người. Do đó, từ các nguyên liệu thảo dược sẵn có, cùng với nghiên cứu các bài thuốc cổ truyền của Việt Nam và địa phương, Hợp tác xã đã từng bước sáng tạo, cho ra đời các sản phẩm chăm sóc sức khỏe tiện dụng có thành phần thảo dược lành tính như: Xà bông, muối tắm, muối ngâm, kem đánh răng, nước giặt…

Khu trồng dược liệu của Hợp tác xã Sinh Dược. Ảnh: Tuấn Anh

Chị Phạm Thị Hồng Hạnh hướng dẫn viên ở Hợp tác xã Sinh Dược cho biết, hiện vườn dược liệu của Hợp tác xã trồng các cây dược liệu như là sài đất, kim ngân, ngải cứu, cúc tần... Rất là nhiều các cây dược liệu khác nhau để thu hoạch về sẽ là sản xuất về khu tắm ngâm và khu sản xuất các cái sản phẩm về chăm sóc sức khỏe như là xà bông, muối tắm bé, muối ngâm chân, dầu tắm.

Hợp tác xã được thành lập năm 2014 và có 3 mảng chính: Mảng về chăm sóc sức khỏe là các cái sản phẩm về xà bông, muối ngâm chân, muối tắm bé, dầu tắm, cao thoa.

Mảng về dịch vụ du lịch thì khách đến đây có thể trải nghiệm đấy là tắm ngâm, ngâm chân, nấu xà bông và vẽ trên lá bồ đề.

Mảng về thủ công mỹ nghệ là các cái bức tranh từ xương lá bồ đề.

Tận dụng thế mạnh vùng nguyên liệu dồi dào tại đây, những người con đất cố đô đã tìm cách kết nối giá trị văn hóa – du lịch đặc trưng vào từng sản phẩm.

Đến năm 2021, sản phẩm tranh lá bồ đề của Hợp tác xã đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao tỉnh Ninh Bình, tạo việc làm ổn định và nâng cao thu nhập cho đông đảo lao động địa phương.

Tháng 4/2026 sản phẩm "Tranh lá bồ đề Vạn Hạnh" do Hợp tác xã Sinh Dược sản xuất được công nhận là sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Đây là kết quả của một hành trình dài người dân Sinh Dược đưa lá bồ đề thành một sản phẩm thủ công mỹ nghệ đẹp, có giá trị cao và tạo ra sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Hiện nay, chính quyền địa phương đang phối hợp tổ chức tour du lịch trải nghiệm "Tìm về cội nguồn" để kết nối hai địa điểm là đền Đức Thánh Nguyễn, ngôi đền cổ thờ Thiền sư Nguyễn Minh Không và làng nghề Sinh Dược, tạo ra trải nghiệm thú vị về các cây thuốc, bài thuốc cổ truyền và các giá trị văn hóa, lịch sử, tôn giáo, kiến trúc của địa phương đến đông đảo người dân và du khách, nhất là các em học sinh và du khách quốc tế.