Làng nghề đúc đồng ở Thanh Hóa đỏ lửa làm hàng cho Tết Nguyên đán

Giữa cái lạnh của mùa đông, ngọn lửa từ những lò đúc vẫn rực cháy, soi rõ gương mặt tất bật của những người thợ đang miệt mài tạo khuôn, đổ đồng để kịp cung ứng sản phẩm cho thị trường.

Làng Trà Đông, hay còn gọi là làng Chè, từ lâu nổi tiếng với biểu tượng của nghề đúc đồng truyền thống. Theo các vị cao niên và Nghệ nhân ưu tú Đặng Ích Hoàn, nghề đúc đồng tại đây đã có lịch sử tồn tại và phát triển hàng nghìn năm, được trao truyền bền bỉ qua bao thế hệ. Điểm đặc biệt tạo nên thương hiệu riêng biệt cho Trà Đông chính là quy trình chế tác hoàn toàn thủ công.

Từ những nguyên liệu thô sơ như đồng nát, than củi, đất sét và trấu, qua bàn tay khéo léo và tâm huyết của người nghệ nhân, những sản phẩm có giá trị nghệ thuật cao đã ra đời. Mỗi tác phẩm như trống đồng, thạp đồng, tượng hạc, rùa hay các bộ đồ thờ đều là kết tinh của sự kiên nhẫn và tư duy thẩm mỹ tinh tế.

Tuy nhiên, con đường giữ nghề không phải lúc nào cũng thuận lợi. Nghệ nhân Đặng Ích Hoàn chia sẻ rằng, ông đã cùng làng nghề trải qua biết bao thăng trầm. Có những giai đoạn khó khăn khi đồ đồng bị lép vế trước sự đổ bộ của các vật liệu hiện đại như nhôm, nhựa hay inox do giá thành rẻ và mẫu mã công nghiệp đa dạng. Nhưng với bản lĩnh của một làng nghề có chiều sâu lịch sử, khoảng hơn một thập kỷ trở lại đây, nghề đúc đồng Trà Đông đã hồi sinh mạnh mẽ khi nhu cầu tìm về các giá trị văn hóa truyền thống của người tiêu dùng tăng cao.

Việc nghề đúc đồng Trà Đông được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2018 chính là đòn bẩy quan trọng, khẳng định vị thế và tiếp thêm động lực cho các nghệ nhân giữ lửa lò luôn đỏ.

Để chuẩn bị cho thị trường Tết, các cơ sở sản xuất tại Trà Đông đã bắt đầu tất bật từ giữa tháng 10 âm lịch. Hiện tại, làng nghề đã có 4 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao và đang tích cực hoàn thiện hồ sơ để nâng cấp một sản phẩm lên hạng 5 sao trong năm nay. Đây là minh chứng rõ nét cho sự chuyển mình chuyên nghiệp của làng nghề trong kỷ nguyên mới, khi giá trị văn hóa được kết hợp nhuần nhuyễn với tiêu chuẩn chất lượng hiện đại.

Từ đống lửa rực hồng, những người thợ lành nghề nhịp nhàng khiêng mẻ đồng đỏ quạch ra khỏi lò. Hơi nóng phả lên rát mặt, nhưng từng bước chân vẫn chắc chắn, dứt khoát.

Những người thợ phối hợp nhịp nhàng khi rót dòng đồng nóng chảy vào khuôn. Chỉ một nhịp chậm tay, mẻ đúc có thể hỏng, bởi vậy mỗi động tác đều toát lên kinh nghiệm, sự tập trung và bản lĩnh của người thợ làng nghề.

Sau khi dòng đồng được rót đầy khuôn, những người thợ nhanh chóng bước vào công đoạn tiếp theo. Họ phủ cát, chèn đất, cố định khuôn để đồng nguội đều, tránh rạn nứt. Mọi thao tác diễn ra khẩn trương nhưng cẩn trọng, ánh mắt không rời khuôn đúc, bởi chỉ khi kim loại lắng lại trọn vẹn, mẻ đúc mới thực sự thành công.

Những sản phẩm đồ thờ, trống đồng, thạp đồng dần lộ diện sau nhiều ngày chế tác thủ công tỉ mỉ. Từ lớp khuôn đất thô ráp, hình hài cổ kính hiện ra dưới bàn tay người thợ làng nghề. Mỗi đường nét hoa văn, mỗi mảng khối đều được chạm khắc cẩn trọng, gắn với ký ức văn hóa lâu đời. Ánh đồng ánh lên sắc trầm ấm, mang theo hơi lửa, mồ hôi và niềm tự hào của người thợ, làm nên giá trị bền vững cho từng sản phẩm.

Trước những tiềm năng phát triển to lớn, chính quyền xã Thiệu Trung đang có những bước đi chiến lược để bảo tồn và phát triển làng nghề bền vững. Ông Trần Ngọc Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Thiệu Trung, cho biết địa phương đang tiến hành thành lập Hội đúc đồng xã Thiệu Trung nhằm tạo ra một cộng đồng gắn kết, giúp quảng bá sản phẩm và đăng ký sở hữu trí tuệ tập thể cho các hộ gia đình. Nghề đúc đồng hiện đang tạo việc làm cho hơn 200 lao động địa phương với thu nhập ổn định, nhưng để nghề không bị mai một, bài toán quan trọng nhất là phải giúp các nghệ nhân sống tốt được với nghề.

CTV Phương Giang/VOV.VN