Lễ hội Kỳ phúc đình Phú Khê

Đoàn rước kiệu về đình Phú Khê.

Ngay từ sáng sớm, không gian quanh đình làng đã trở nên rộn ràng. Khi tiếng trống hội vang lên, đoàn rước kiệu từ khắp ngõ xóm đổ về đình làng trẩy hội. Người già trong trang phục chỉnh tề, trẻ nhỏ háo hức theo chân cha mẹ, những người con xa quê cũng tranh thủ trở về đúng dịp. Sân đình rộn ràng hơn bởi tiếng nói cười, sắc màu của cờ hội, của những bộ trang phục truyền thống được chuẩn bị công phu. Trong không gian đình làng, phần tế lễ diễn ra trang nghiêm với các nghi thức truyền thống nhằm thể hiện sự tôn kính và tri ân đối với các bậc tiền nhân.

Ông Lê Văn Chiến, Phó trưởng Ban Tổ chức lễ hội cho biết: “Lễ hội Kỳ phúc đình Phú Khê diễn ra từ ngày 16 đến 20/2 âm lịch hằng năm. Với người dân làng Phú Khê, Lễ hội Kỳ phúc không chỉ là nét đẹp văn hóa truyền thống mà còn là điểm tựa tinh thần, nơi kết tinh niềm tin, đạo lý và ký ức cộng đồng. Mỗi năm đến hội, người dân đều chuẩn bị từ trước cả tháng với mong muốn mọi nghi thức được thực hiện trọn vẹn. Các nghi thức tế lễ do người cao tuổi trong làng thực hiện trang nghiêm, thành kính nhằm tưởng nhớ tiền nhân, đồng thời gửi gắm những ước vọng mưa thuận gió hòa, cuộc sống yên ấm, làng xóm thuận hòa. Đặc biệt, đây còn là dịp để nhắc con cháu nhớ về cội nguồn và văn hóa truyền thống”.

Một nét riêng làm nên sức hút của Lễ hội Kỳ phúc đình Phú Khê là phần lễ và phần hội được tổ chức đan xen trong suốt các ngày diễn ra. Không gian vừa trang nghiêm, vừa rộn ràng cứ nối tiếp, hòa quyện, tạo nên một không gian văn hóa đậm bản sắc của vùng đất Phú Khê. Sau những nghi lễ thiêng liêng: rước kiệu, tế lễ, không gian nhanh chóng chuyển sang rộn ràng với các trò chơi dân gian như: đu tiên, bắt chạch trong chum, bịt mắt bắt vịt hay nấu cơm thi - những hoạt động đòi hỏi sự khéo léo, tinh thần đồng đội và mang đậm màu sắc sinh hoạt làng quê. Bên cạnh đó, các trận bóng chuyền hơi sôi nổi, những tiết mục văn nghệ quần chúng đã thu hút đông đảo người dân tham gia. Chính sự đan xen ấy đã cho thấy sự tiếp nối, giao thoa, kết nối giữa truyền thống và hiện đại. Qua đó, tạo nên sức sống bền bỉ cho Lễ hội Kỳ phúc đình Phú Khê trong dòng chảy văn hóa xứ Thanh.

Trong không gian lễ hội đặc sắc ấy, người dân được ngược về cội nguồn văn hóa đã bồi đắp qua hàng trăm năm. Lễ hội Kỳ phúc đình Phú Khê được tổ chức nhằm tưởng nhớ và tri ân hai vị Thành hoàng làng, những người có công với vùng đất này. Theo các tư liệu và người trong làng kể lại, đình làng Phú Khê (hay còn gọi là nghè Thượng) là nơi thờ Chu Minh và Chu Tuấn - hai vị thần đã có công phù trợ vua Lý dẹp giặc. Tương truyền, Chu Minh và Chu Tuấn cùng cha về thăm ngôi chùa cổ Bảo Phúc ở Phú Trừng Trang, khi gần đến nơi thì nước dâng cao, người cha may mắn thoát nạn nhưng hai người con bị mất tích. Điều lạ kỳ là vài ngày sau người dân Phú Trừng Trang thấy có hai người đàn ông nổi trên mặt nước, dáng ngồi như đức Phật bồng bềnh tiến về chùa Bảo Phúc. Khi nước rút, dân làng đến nơi thì mối đắp thành hai ngôi mộ. Thấy lạ, Nhân dân đã cùng nhau tu lễ, lập lăng. Một thời gian sau, vua Lý Thái Tông đánh giặc qua làng được hai người họ Chu hiển linh giúp vua đánh thắng giặc. Vua nhớ ơn nên đã về đình làm lễ và cho tu sửa khang trang hơn.

Vào giữa thế kỷ 19 dưới triều Tự Đức, làng Phú Khê đã dựng lại ngôi đình trên nền thiêng đất cũ và từ đó đến nay Nhân dân thường xuyên chăm lo bảo vệ. Ngôi đình được thiết kế theo kiểu chữ Nhị, gồm 2 tòa: Đại bái và hậu cung. Hiện trong đình còn lưu giữ nhiều di vật quý như: án gian, nhang án, câu đối, hoành phi, long ngai, bài vị... và đặc biệt là 2 long ngai cao 1,2m biểu tượng quyền lực của hai vị thần được thờ trong hậu cung và nhiều sắc phong của các triều đại phong kiến Việt Nam phong tặng. Đình làng không chỉ là nơi thờ tự, mà còn là “kho ký ức” của làng, nơi mỗi chi tiết đều kể lại một phần lịch sử.

Với những giá trị văn hóa đan xen, Lễ hội Kỳ phúc đình Phú Khê đã trở thành một không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng tiêu biểu, nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị truyền thống bền vững của làng quê xứ Thanh. Đồng thời là “sợi dây” kết nối quá khứ với hiện tại, gắn kết các thế hệ trong cùng một mạch nguồn văn hóa.

Phó trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Hoằng Phú, Lê Thị Thu Hằng cho biết: "Xã xác định Lễ hội Kỳ phúc đình Phú Khê không chỉ là hoạt động văn hóa thường niên mà còn là một di sản tinh thần đặc biệt quan trọng. Việc gìn giữ lễ hội không chỉ là giữ lại một phong tục, mà là giữ bản sắc, giữ cội nguồn. Do đó, xã đã phối hợp chặt chẽ với các cụ cao niên, những người am hiểu phong tục để duy trì đầy đủ các nghi lễ truyền thống, đảm bảo tính chuẩn mực và trang nghiêm, phù hợp với nếp sống văn minh. Đồng thời, xã đã đẩy mạnh tuyên truyền để người dân, nhất là thế hệ trẻ, nâng cao ý thức gìn giữ văn hóa truyền thống. Cùng với đó, xã định hướng phát huy giá trị lễ hội gắn với phát triển du lịch văn hóa, hướng tới xây dựng lễ hội và đình làng Phú Khê trở thành điểm đến mang đậm bản sắc, góp phần quảng bá bản sắc văn hóa của địa phương”.