Liên kết trồng đậu nành - mở lối nông nghiệp hàng hóa ở Quảng Ngãi

Cán bộ kĩ thuật hướng dẫn nông dân chăm sóc cây đậu nành theo tiêu chuẩn liên kết

Từ những thửa ruộng manh mún, nhỏ lẻ trước đây, sản xuất đậu nành tại Long Phụng nay đã được quy hoạch đồng bộ, thống nhất về giống, kỹ thuật và quy trình canh tác. Người dân tham gia tổ liên kết được hỗ trợ toàn diện từ khâu làm đất, chọn giống đến thu hoạch, hình thành chuỗi sản xuất khép kín gắn với tiêu thụ.

Gia đình bà Nguyễn Thị Nghĩa, thôn Phú An, là một trong những hộ tiên phong tham gia mô hình. Trước kia, các loại cây hoa màu như bắp, đậu truyền thống cho thu nhập thấp và bấp bênh. Khi chuyển sang trồng đậu nành theo liên kết, hiệu quả kinh tế được cải thiện rõ rệt.

Cánh đồng đậu nành được quy hoạch đồng bộ, áp dụng chung giống và quy trình kỹ thuật

Với cùng diện tích 1 sào, nếu trồng bắp, lợi nhuận chỉ hơn 1 triệu đồng mỗi vụ, trong khi đậu nành cho lợi nhuận ròng trên 2,5 triệu đồng. Đáng chú ý, chi phí đầu vào và công chăm sóc của đậu nành thấp hơn khoảng 30%, giúp tăng hiệu quả sản xuất.

Hiện nay, do đặc thù thời tiết, người dân Long Phụng sản xuất một vụ đậu nành mỗi năm (vụ Đông Xuân) theo hợp đồng liên kết với Công ty Sữa đậu nành Vinasoy. Sau vụ này, bà con linh hoạt bố trí cây trồng khác.

Một lợi thế quan trọng của cây đậu nành là khả năng cải tạo đất, giúp tăng độ tơi xốp và màu mỡ, từ đó nâng cao năng suất cho các vụ sau.

Theo ông Lê Văn Trường, Tổ trưởng Tổ liên kết sản xuất đậu nành thôn Phú An, mô hình đã được duy trì gần 10 năm với hơn 20 hộ tham gia. Trước mỗi vụ sản xuất, các hộ được tập huấn kỹ thuật canh tác theo hướng khoa học, đảm bảo năng suất và chất lượng đồng đều.

Trong quá trình sản xuất, các thành viên thường xuyên trao đổi kinh nghiệm, phối hợp với cán bộ khuyến nông và doanh nghiệp để xử lý kịp thời các khó khăn.

Nông dân xã Long Phụng chăm sóc ruộng đậu nành

Điểm then chốt của mô hình là cơ chế bao tiêu sản phẩm. Ngay từ đầu vụ, doanh nghiệp và nông dân đã thỏa thuận rõ ràng về giá thu mua và tiêu chuẩn chất lượng. Đến kỳ thu hoạch, sản phẩm được thu mua tận nơi, giúp người dân yên tâm sản xuất, tránh tình trạng bị ép giá - một bài toán nan giải lâu nay của nông nghiệp.

Đại diện Công ty Sữa đậu nành Vinasoy cho biết, ngoài Long Phụng, doanh nghiệp còn triển khai liên kết tại xã Đình Cương từ năm 2014. Sản phẩm sau thu hoạch không chỉ phục vụ chế biến mà còn cung ứng giống cho các vùng sản xuất khác, đặc biệt là khu vực Tây Nguyên. Doanh nghiệp đảm nhận cung cấp giống chất lượng, hỗ trợ kỹ thuật xuyên suốt mùa vụ và bao tiêu toàn bộ sản phẩm đạt chuẩn.

Quy trình liên kết được thực hiện thông qua tổ hợp tác đại diện nông dân, có sự xác nhận của chính quyền địa phương. Các yếu tố như diện tích, sản lượng, giá thu mua và tiêu chí chất lượng đều được thống nhất minh bạch ngay từ đầu. Trong trường hợp rủi ro do thời tiết hoặc sâu bệnh, hai bên phối hợp xử lý nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích.

Hạt đậu nành sau thu hoạch được thu mua, phục vụ chế biến và cung ứng giống

Theo TS Lê Hoàng Duy, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Đậu nành Vinasoy, diện tích liên kết tại Quảng Ngãi hiện dao động 10-20 ha mỗi năm do nguồn giống còn hạn chế. Khi vùng sản xuất được mở rộng, doanh nghiệp sẽ tăng quy mô liên kết để bảo đảm nguồn cung. Mục tiêu dài hạn là xây dựng chuỗi giá trị bền vững cho cây đậu nành, gắn với nghiên cứu giống, phát triển vùng nguyên liệu và đẩy mạnh cơ giới hóa.

Ông Ngô Văn Thanh, Chủ tịch UBND xã Long Phụng, đánh giá mô hình đã mang lại hiệu quả thiết thực. Cây đậu nành không chỉ nâng cao thu nhập mà còn góp phần giảm thiểu rủi ro “được mùa mất giá”, đồng thời giúp nông dân tiếp cận quy trình sản xuất tiên tiến.

Trong bối cảnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, mô hình liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp như tại Long Phụng được xem là hướng đi phù hợp. Việc hình thành vùng sản xuất ổn định, gắn với tiêu thụ và chế biến, không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị - yếu tố then chốt để hướng tới sự bền vững trong dài hạn.