Loại gia vị quen thuộc có thể làm tăng nguy cơ ung thư

Ảnh minh họa: iStock

Nếu có một loại thuốc giúp giảm nguy cơ mắc ung thư tới 30 - 40%, chắc chắn đó sẽ là sản phẩm được săn đón trên toàn cầu. Tuy nhiên, theo nhiều nghiên cứu khoa học, hiệu quả tương tự có thể đạt được thông qua việc duy trì chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh.

Bác sĩ Mark Ashamalla, Trưởng khoa Xạ trị Ung thư tại Episcopal Health Services (Mỹ) cho biết, chế độ ăn là một trong những yếu tố nguy cơ có thể điều chỉnh được. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng không nên quá lo lắng về từng món ăn hay thức uống riêng lẻ.

Theo ông, ung thư không phải là hệ quả của một loại thực phẩm hay gia vị duy nhất. Nguy cơ hình thành theo thời gian và chịu tác động của nhiều yếu tố như di truyền, tuổi tác, hút thuốc, sử dụng rượu bia, cân nặng, mức độ vận động, môi trường sống và tổng thể chế độ ăn uống.

Đồng quan điểm, bác sĩ Avishek Kumar, chuyên gia ung thư và bác sĩ quân y thuộc Lực lượng Dự bị Không quân Mỹ, cho rằng phòng ngừa ung thư không nằm ở từng bữa ăn hoàn hảo mà là những thói quen được duy trì trong nhiều năm.

Ăn gì để giảm nguy cơ ung thư?

Theo các chuyên gia, nguyên tắc cơ bản nhất là ưu tiên thực phẩm tự nhiên, ít qua chế biến và hạn chế thực phẩm công nghiệp.

Bác sĩ Kumar khuyến nghị tăng cường rau xanh, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, hạt dinh dưỡng, cá và các nguồn protein nạc. Ngược lại, nên hạn chế thịt chế biến sẵn, đồ uống có đường, thực phẩm nhiều đường bổ sung và rượu bia.

Các chuyên gia cũng lưu ý việc duy trì cân nặng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh tật. Thừa cân và béo phì đã được chứng minh có liên quan đến nguy cơ cao hơn đối với nhiều loại ung thư như ung thư vú sau mãn kinh, ung thư đại trực tràng, nội mạc tử cung, gan, thận và tụy.

Trong khi đó, các chế độ ăn cực đoan, phương pháp “thải độc” hay các loại thực phẩm chức năng quảng cáo có khả năng ngăn ngừa ung thư hiện chưa được chứng minh mang lại hiệu quả rõ ràng.

Loại gia vị nên hạn chế

Theo bác sĩ Kumar, nhóm gia vị đáng lưu ý nhất là các sản phẩm có nguồn gốc từ thịt chế biến sẵn, chẳng hạn thịt xông khói vụn (bacon bits), mứt thịt xông khói (bacon jam) hoặc các loại sốt, phết bánh có thành phần thịt xông khói.

Ông cho biết vấn đề không nằm ở một lần sử dụng mà ở việc tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài.

Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới đã xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm chất gây ung thư đối với con người. Bằng chứng mạnh nhất cho thấy mối liên hệ với ung thư đại trực tràng.

Theo các chuyên gia, các sản phẩm thịt được hun khói, ướp muối hoặc bổ sung chất bảo quản thường chứa nitrit và nitrat. Trong cơ thể, các chất này có thể tạo thành những hợp chất có khả năng gây tổn thương tế bào và làm tăng nguy cơ ung thư nếu tiêu thụ lâu dài.

Bên cạnh các loại gia vị từ thịt chế biến sẵn, bác sĩ Kumar cho rằng sốt barbecue (BBQ) chứa nhiều đường cũng là sản phẩm nên hạn chế. Ông nhận định nhiều loại sốt BBQ trên thị trường có hàm lượng đường rất cao, thậm chí đường hoặc si-rô ngô giàu fructose nằm trong nhóm thành phần chính.

Việc tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung trong thời gian dài có thể dẫn đến tăng cân, béo phì, kháng insulin và viêm mạn tính. Đây đều là những yếu tố được xác định có liên quan đến nguy cơ cao hơn của nhiều loại ung thư, bao gồm ung thư vú, đại tràng, gan, tụy và thận.

Những lựa chọn thay thế lành mạnh hơn

Các chuyên gia cho rằng thay vì phụ thuộc vào các loại gia vị giàu đường hoặc có nguồn gốc từ thịt chế biến sẵn, người tiêu dùng có thể lựa chọn nhiều phương án lành mạnh hơn.

Một số gợi ý bao gồm ớt bột hun khói, ô liu, các loại rau thơm, tỏi hoặc các loại sốt tự làm từ sữa chua và giấm...

Theo bác sĩ Kumar, lợi ích của những thay đổi này không xuất hiện ngay lập tức mà tích lũy theo thời gian thông qua việc giảm lượng đường bổ sung, kiểm soát cân nặng và cải thiện sức khỏe chuyển hóa.

Nhìn chung, các chuyên gia đều có chung quan điểm rằng: để phòng ngừa ung thư, cần xây dựng mô hình ăn uống lành mạnh một cách bền vững: ăn nhiều rau củ và chất xơ hơn, hạn chế thịt chế biến sẵn, giảm đường bổ sung và hạn chế rượu bia. Những thay đổi nhỏ nhưng được duy trì lâu dài có thể góp phần đáng kể vào việc giảm nguy cơ mắc bệnh trong tương lai.