[Loạt Megastory] Tháng Bảy tri ân: Khi nước mắt Mẹ 'hóa' cờ Tổ quốc (Kỳ 2)

Ở tuổi 102, Mẹ Việt Nam anh hùng Cao Thị Hường (sinh năm 1924, ở xã Định Quán, thành phố Đồng Nai), vẫn đau đáu một nỗi niềm chưa trọn. Hơn nửa thế kỷ từ ngày biết tin người con trai - liệt sĩ Vũ Văn Tiệp mãi mãi nằm xuống vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc, Mẹ vẫn không nguôi ngoai nỗi nhớ và mong mỏi tìm được hài cốt để đưa anh trở về với gia đình, quê hương...

Hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ Vũ Văn Tiệp bắt đầu khi tóc Mẹ Hường còn xanh, đến nay khi chân đã mỏi, mắt đã mờ, Mẹ vẫn luôn ấp ủ nguyện vọng cuối đời là được đón anh về. Hy vọng ấy lại một lần nữa lóe lên trong những ngày tháng bảy này khi cả nước đang khẩn trương triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên phạm vi cả nước.

Trong căn nhà khang trang, ấm cúng ở ấp Hiệp Quyết, xã Định Quán, Mẹ Việt Nam anh hùng Cao Thị Hường nhìn lên bức tường như phủ đầy ký ức gia đình với rất nhiều huân chương kháng chiến, huân chương chiến sĩ giải phóng, đặc biệt là 2 tấm bằng Tổ quốc ghi công liệt sĩ được treo trang trọng.

Trong những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh, 5 người con của mẹ lần lượt khoác ba lô lên đường theo tiếng gọi non sông, mang theo niềm tin chiến thắng và lời hẹn ngày trở về. Thế nhưng chiến tranh khốc liệt đã cướp đi 2 người con trai của mẹ. Họ mãi mãi nằm xuống ở độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời, trở thành những người con bất tử của Tổ quốc. Vì độc lập, tự do của đất nước, cũng như hàng ngàn bà Mẹ Việt Nam anh hùng trên cả nước, Mẹ Cao Thị Hường đã chấp nhận mọi mất mát, hy sinh. Thế nhưng, điều khiến Mẹ day dứt đến hôm nay là chưa biết chính xác nơi yên nghỉ của người con trai - liệt sĩ Vũ Văn Tiệp.

Liệt sĩ Vũ Văn Tiệp sinh năm 1947 tại tỉnh Ninh Bình. Tiếp nối bước chân người anh trai Vũ Bảo Diệp khi đó đang chiến đấu tại mặt trận phía Nam, chàng trai Vũ Văn Tiệp hăng hái nhập ngũ với khát vọng góp sức bảo vệ Tổ quốc, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Ngày lên đường, chàng thanh niên tuổi đôi mươi mang theo niềm tin và ý chí của tuổi trẻ, sẵn sàng vượt qua mọi gian khổ, hiểm nguy nơi chiến trường. Trong những lá thư gửi về gia đình những năm đầu nhập ngũ, ông kể về nhiệm vụ trinh sát, rà đường, phát hiện và xử lý những nguy cơ đe dọa đến sự an toàn của đồng đội. Ông cũng động viên mẹ và người thân yên tâm, giữ gìn sức khỏe và tin tưởng vào ngày đất nước hòa bình, thống nhất.

Dù đã ở tuổi xưa nay hiếm, Mẹ Cao Thị Hường vẫn rất minh mẫn, mắt mẹ nhòe đi khi nhắc đến 2 người con trai là liệt sĩ. “Trong thư gửi về cho gia đình được biết hai anh em đã gặp nhau ngoài mặt trận nhưng chỉ kịp hỏi han vài câu rồi đi luôn”, Mẹ Hường kể.

Thế rồi, những lá thư từ chiến trường thưa dần rồi mất hút. Sau ngày đất nước thống nhất, Mẹ Hường vẫn không ngừng chờ đợi nhưng không thấy 2 người con trai trở về. Đến tháng 3-1975, Mẹ Hường cùng gia đình nghẹn ngào nhận giấy báo tử liệt sĩ Vũ Văn Tiệp. Theo đó, liệt sĩ Vũ Văn Tiệp tham gia chiến đấu trong đơn vị Đại đội 20-KTP và anh dũng hy sinh ngày 24-6-1969 tại mặt trận phía Nam.

Từ những thông tin ít ỏi về đơn vị chiến đấu, năm hy sinh và nơi an táng, gia đình mẹ Hường bắt đầu hành trình hơn 50 năm tìm kiếm mộ liệt sĩ. Ông Vũ Văn Kiên - em ruột liệt sĩ Vũ Văn Tiệp cho biết, gia đình đã đi đến nhiều nghĩa trang liệt sĩ khu vực phía Nam để tìm và dò hỏi thông tin. Do manh mối về nơi chiến đấu và vị trí an táng ít ỏi nên quá trình tìm kiếm rất khó khăn. Trong khi mộ liệt sĩ Vũ Bảo Diệp đã được gia đình tìm thấy và đưa về quê hương an nghỉ thì nơi an nghỉ của liệt sĩ Vũ Văn Tiệp hầu như không có thông tin. “Mỗi khi nghe có một chút thông tin hay manh mối thì gia đình lại thuê xe lên đường tìm kiếm, thậm chí nhờ cả những người làm công việc ngoại cảm hỗ trợ nhưng đều không có kết quả. Có những chuyến đi mang theo hy vọng rồi trở về trong thất vọng...” - ông Kiên bày tỏ.

Suốt nhiều năm qua, Mẹ Hường luôn đồng hành trên những chuyến đi tìm mộ liệt sĩ Vũ Văn Tiệp. Càng tìm càng thấy khó khăn nhưng chưa bao giờ Mẹ thôi hy vọng. Thời gian càng trôi đi, tuổi mẹ ngày một cao nhưng mỗi lần có người hỏi chuyện về liệt sĩ Vũ Văn Tiệp, ánh mắt người mẹ già lại ánh lên hy vọng. Dù không thể nhớ chi tiết những ngày tháng các con chào từ biệt ra chiến trường nhưng Mẹ vẫn không quên khuôn mặt người con trai mà mình hết mực yêu thương. Những năm tháng về già, mẹ được các con cháu chăm sóc, phụng dưỡng chu đáo, được Đảng, Nhà nước, đoàn thể địa phương quan tâm đã làm nguôi ngoai phần nào nỗi nhớ mong. Thế nhưng nguyện vọng tìm được nơi an nghỉ, đưa hài cốt liệt sĩ Vũ Văn Tiệp về trong vòng tay gia đình thì vẫn luôn cháy bỏng trong trái tim người mẹ.

Mẹ Hường cho biết, suốt hàng chục năm qua, mẹ cùng con cháu đã nhiều lần dò hỏi thông tin, tìm đến các địa phương, các nghĩa trang liệt sĩ với hy vọng tìm được manh mối về nơi chôn cất liệt sĩ Vũ Văn Tiệp. Mỗi thông tin dù nhỏ nhất đều được gia đình nâng niu như một tia hy vọng. Nhưng hành trình ấy không hề dễ dàng. “Khó lắm...” - Mẹ Hường nói ngắn gọn, rồi lặng đi.

Hai tiếng giản dị ấy chất chứa biết bao tháng năm chờ đợi. Đó là hành trình của một người mẹ già đi tìm con giữa ký ức đã phai mờ theo thời gian và những chiến trường xưa đã đổi thay sau nhiều thập kỷ.

Năm 2014, Mẹ Cao Thị Hường được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng, nhưng với Mẹ phía sau danh hiệu cao quý ấy là những khoảng trống không gì bù đắp được. Mỗi năm đến ngày Thương binh - Liệt sĩ, khi nhiều gia đình có thể thắp hương trên phần mộ người thân, Mẹ lại hướng ánh mắt xa xăm về một nơi chưa xác định.

Giờ đây, khi Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được triển khai trên cả nước, gia đình mẹ Hường lại một lần nữa hy vọng. Chiến dịch này mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, huy động nhiều nguồn lực, ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại, đặc biệt là công nghệ giám định ADN để xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Mục tiêu của chiến dịch là đẩy nhanh việc tìm kiếm, quy tập và giám định ADN hàng ngàn hài cốt liệt sĩ, góp phần đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi và gia đình của mình.

Trong đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin trên địa bàn thành phố Đồng Nai, Mẹ Hường và người thân được các lực lượng chức năng hỗ trợ lấy mẫu ADN để phục vụ đối sánh, xác định danh tính liệt sĩ. Hoạt động này cũng đang được triển khai đồng bộ trên cả nước nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ, phục vụ công tác tìm kiếm và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Việc lấy mẫu ADN diễn ra nhanh chóng, nhưng với Mẹ Hường, đó là khoảnh khắc chứa đựng niềm hy vọng được vun đắp suốt hàng chục năm. Bởi phía sau mẫu sinh phẩm nhỏ bé ấy là khát vọng. “Sắp tới tiếp tục lấy máu để mong tìm được anh (liệt sĩ Vũ Văn Tiệp)” - Mẹ Hường mong mỏi.

Ở tuổi 102, Mẹ Hường không còn mong điều gì lớn lao cho riêng mình. Điều Mẹ mong mỏi nhất là một ngày nào đó, gia đình nhận được tin tức về liệt sĩ Vũ Văn Tiệp. Chỉ cần biết con nằm ở đâu, để có thể thắp nén nhang mỗi dịp giỗ chạp, với mẹ đã là sự an ủi lớn lao.

Chiến tranh đã lùi xa song trên khắp cả nước vẫn còn hàng trăm ngàn gia đình đang mòn mỏi chờ tin người thân hy sinh trong chiến tranh. Nhiều người mẹ đã đi hết cuộc đời mà chưa kịp gặp lại con. Nhiều người thân liệt sĩ đã bước sang tuổi xưa nay hiếm nhưng vẫn kiên trì chờ đợi một phép màu từ những tiến bộ của khoa học và nỗ lực không ngừng của các cơ quan chức năng. Vì thế, Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là một nhiệm vụ chính trị, mà còn là hành trình nhân văn nhằm hàn gắn những mất mát do chiến tranh để lại. Mỗi hài cốt liệt sĩ được xác định danh tính là thêm một gia đình nguôi ngoai nỗi nhớ, thêm một người mẹ được an lòng.

Buổi trưa vắng ở Định Quán, người mẹ trăm tuổi vẫn ngồi lặng trước hiên nhà vuốt ve tấm di ảnh của con trai. Thời gian đã làm phai mờ những ký ức, nhưng tình mẫu tử thì vẫn còn đó - vẹn nguyên. Sau hơn nửa thế kỷ đằng đẵng đợi chờ, Mẹ vẫn giữ một niềm tin giản dị: ở đâu đó, người con trai anh hùng của mình sẽ có ngày được gọi đúng tên, được trở về với gia đình và quê hương. Đó cũng là khát vọng đang được tiếp nối từng ngày trong hành trình đầy ý nghĩa của Chiến dịch 500 ngày đêm đặc biệt.