Lời giải cho bài toán chi phí vốn

Khách hàng giao dịch tại chi nhánh Ngân hàng VietinBank.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực phục hồi, việc duy trì và cải thiện tỷ lệ CASA không chỉ là bài toán lợi nhuận riêng lẻ của các ngân hàng, mà còn là chìa khóa mở ra dư địa quan trọng để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận nguồn vốn vay với chi phí hợp lý hơn.

CASA từ lâu đã được ví như “mạch máu lợi nhuận” của các tổ chức tín dụng. Khác với tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn vốn chịu áp lực lãi suất cao, CASA là nguồn vốn có chi phí thấp bậc nhất, thường chỉ ở mức 0,1% - 0,5%/năm.

Trong năm 2025, khi mặt bằng lãi suất huy động có những biến động phức tạp và biên lãi ròng (NIM) của toàn ngành chịu áp lực thu hẹp, CASA lại một lần nữa khẳng định vị thế là “tấm đệm” chiến lược.

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối quý III/2025, tổng tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng đã đạt gần 16,18 triệu tỷ đồng. Trong đó, sự gia tăng ổn định của dòng tiền không kỳ hạn từ khối cá nhân và tổ chức kinh tế đã tạo ra nền tảng thanh khoản vững chắc cho hệ thống.

Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính-ngân hàng nhận định: “Ngân hàng nào có tỷ lệ CASA cao sẽ nắm giữ lợi thế tuyệt đối về chi phí vốn. Điều này không chỉ giúp họ bảo vệ biên lợi nhuận trước các cú sốc thị trường, quan trọng hơn, sẽ tạo ra cơ sở thực tế để giảm lãi suất cho vay, đồng hành cùng khách hàng trong những giai đoạn khó khăn”.

Bức tranh toàn cảnh năm 2025 cũng cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm ngân hàng. Những cái tên như Techcombank, MB, MSB hay VietinBank tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu nhờ những chiến lược khác biệt. Techcombank kết thúc năm 2025 với tổng huy động đạt 665,6 nghìn tỷ đồng, trong đó tỷ lệ CASA chiếm tới 40,4%. Thành quả này không phải may mắn ngẫu nhiên, mà là kết quả của chiến lược lấy khách hàng làm trọng tâm. Với các sản phẩm như Auto-earning 2.0, Techcombank đã giải quyết được bài toán khó: Làm sao để tiền nhàn rỗi của khách hàng "vừa sinh lời tốt, vừa có thể sử dụng linh hoạt để thanh toán bất cứ lúc nào". Theo Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner, sự khác biệt nằm ở trải nghiệm người dùng: Chỉ một thao tác trên ứng dụng, toàn bộ dòng tiền được tối ưu hóa tự động.

Với mạng lưới khách hàng khổng lồ, nhất là tệp khách hàng trả lương và doanh nghiệp lớn, MB duy trì tỷ lệ CASA ổn định quanh mức 36%. Việc sở hữu quy mô tổng tài sản tiệm cận 1,5 triệu tỷ đồng cùng mức chi phí vận hành (CIR) thấp kỷ lục (32%) đã giúp MB trở thành một trong những ngân hàng có nguồn vốn rẻ dồi dào nhất. Dự báo trong năm 2026, tỷ lệ này có thể tiến sát mốc 43%, củng cố thêm dư địa giảm lãi vay hỗ trợ nền kinh tế.

Trong khi đó, ở khối ngân hàng quốc doanh, VietinBank cũng chứng minh sức mạnh của “gã khổng lồ” chuyển mình khi đạt tỷ trọng CASA trên 25%. Việc thành lập Khối Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo đã giúp VietinBank cá nhân hóa dịch vụ, đưa 99% giao dịch lên kênh số, từ đó hút mạnh dòng tiền thanh toán từ dân cư.

"Số hóa" giữ chân dòng vốn rẻ

Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị VietinBank Trần Minh Bình, việc thành lập Khối Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo đã tạo nền tảng quan trọng để ngân hàng nâng cao năng lực ứng dụng AI và quản trị dữ liệu toàn diện. Việc tinh gọn hơn 100 phòng giao dịch cũng giúp tối ưu hiệu quả hoạt động, gắn liền với chiến lược số hóa.

Hiện nay, số hóa được ví như “xương sống” của cuộc đua CASA. Chính thói quen của người dùng trong kỷ nguyên số đang định hình nên điều này. Theo đó, khách hàng ngày nay gửi tiền không chỉ chọn ngân hàng có lãi suất cao mà chọn ngân hàng có ứng dụng “mượt mà”, thanh toán QR tiện lợi và hệ sinh thái dịch vụ đa dạng.

CASA không chỉ còn là câu chuyện tiền gửi, mà là câu chuyện về mức độ gắn kết. Khi một ngân hàng trở thành trung tâm thanh toán hằng ngày của khách hàng, từ trả tiền điện nước, mua sắm online đến trả lương nhân viên, dòng tiền sẽ tự nhiên ở lại trong tài khoản thanh toán thay vì rút ra gửi tiết kiệm có kỳ hạn ở nơi khác.

Năm 2025 ghi nhận sự bùng nổ của các giải pháp tài chính số. Techcombank thu hút tới 62,3% khách hàng mới qua kênh trực tuyến; MSB chuẩn hóa quy trình bằng nền tảng Magnet; VietinBank tinh gọn mạng lưới để tập trung vào trải nghiệm số. Tất cả những nỗ lực này nhằm một mục tiêu duy nhất: Duy trì dòng vốn CASA ổn định, bền vững trước những biến động của thị trường ngoại hối và áp lực tỷ giá.

Theo nhận định từ giới chuyên gia, một trong những tác động quan trọng nhất của tỷ lệ CASA cao là giúp ngân hàng giảm chi phí vốn đầu vào, từ đó mở thêm dư địa điều chỉnh lãi suất cho vay phù hợp hơn với doanh nghiệp và nền kinh tế. Trong bối cảnh Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước tiếp tục định hướng giảm lãi suất cho vay để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cùng các chỉ đạo yêu cầu ngân hàng giảm chi phí huy động để chia sẻ với khách hàng vay vốn, CASA đóng vai trò như một “van điều tiết” quan trọng: Khi ngân hàng sở hữu nguồn vốn rẻ hơn, áp lực tăng lãi suất huy động để thu hút tiền gửi dài hạn sẽ giảm đi, giúp lãi suất cho vay được giữ ở mức hợp lý hơn.

Với những tín hiệu tích cực từ các ngân hàng dẫn đầu, thị trường kỳ vọng vào một năm 2026 khởi sắc hơn, nơi mối quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng không chỉ là người vay và người cho vay, mà là những đối tác cùng lớn mạnh trên nền tảng của sự minh bạch, công nghệ và chi phí hợp lý. Kỳ vọng đặt vào CASA không chỉ xoay quanh chỉ số phần trăm hay con số tuyệt đối trong tổng huy động vốn, mà còn phản ánh năng lực cạnh tranh cốt lõi và mối quan hệ bền vững giữa khách hàng với ngân hàng trong thời đại số.

Bài và ảnh: HỒNG ANH