Luật Phát triển đô thị góp phần kiến tạo và phát triển

Những điểm đáng chú ý của Luật PTĐT là phân quyền triệt để và cơ chế tự chủ bộ máy hành chính; mô hình quy hoạch và phát triển đô thị kiểu mới; cơ chế kinh tế - tài chính và thu hút đầu tư chiến lược...

Một góc đô thị của thành phố Đồng Nai. Ảnh: Công Nghĩa

Ðột phá về thể chế

Luật PTĐT nêu rõ việc phân quyền triệt để, toàn diện cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố. Cho phép ban hành văn bản quy phạm pháp luật đặc thù, quy định khác với văn bản Trung ương và thí điểm các cơ chế, chính sách mới chưa được pháp luật quy định. Xã hội hóa có kiểm soát đối với các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ, hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính. Được quyết định tổng số lượng biên chế không vượt quá 20% số biên chế công chức, viên chức Trung ương giao, với điều kiện tự cân đối, chi trả lương từ nguồn ngân sách thành phố...

Tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, ông Lê Hoàng Hải, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội và là đại biểu Quốc hội đoàn thành phố Đồng Nai nhận xét: Luật PTĐT mang ý nghĩa chiến lược, mang tính đột phá về thể chế, tạo hành lang pháp lý vượt trội, góp phần giải phóng nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị cho các đô thị.

Trong thực tế, nhiều đô thị có tiềm năng nhưng khó chuyển hóa thành tăng trưởng do các nguồn lực bị chia cắt. Đất đai, hạ tầng, giao thông, đầu tư và quy hoạch đôi khi được quyết định theo những quy trình khác nhau, khiến một dự án có thể mất nhiều thời gian để hoàn thiện. Luật PTĐT hướng tới tháo gỡ một phần điểm nghẽn đó thông qua phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho chính quyền thành phố.

Thành ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Bùi Xuân Thống nhận định: Nói đến đô thị không chỉ là quản lý xây dựng, quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật và phát triển nhà ở, mà phải nhìn nhận như một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Điều quan trọng là phải triển khai luật để tạo hành lang pháp lý ổn định, mang tính kiến tạo phát triển; chuyển từ tư duy “quản lý đô thị” sang “kiến tạo và phát triển đô thị”, rút ngắn thời gian xử lý công việc, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Qua đó lấy người dân làm trung tâm, lấy chất lượng sống và hiệu quả phát triển làm thước đo, đồng thời giúp chính quyền đô thị chủ động hơn trong quyết định những vấn đề thuộc thẩm quyền.

Luật PTĐT, tạo khuôn khổ pháp lý, cơ chế và công cụ cho quy hoạch, đầu tư, xây dựng và quản lý đô thị trong tình hình mới. Luật bổ sung cơ chế, chính sách xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai văn minh - hiện đại - hạnh phúc.

Nhiều cơ chế vượt trội

Đồng Nai đang có nhiều lợi thế để phát triển. Sau quá trình sắp xếp địa giới hành chính, không gian phát triển rộng hơn, dư địa về đất đai, công nghiệp, đô thị, nông nghiệp, kinh tế biên giới đa dạng hơn. Đồng Nai cũng đang hình thành những động lực mới từ hệ thống giao thông chiến lược, Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các tuyến cao tốc và kết nối với vùng Đông Nam Bộ.

Để quản lý một không gian phát triển rộng, đa tầng và liên vùng, Đồng Nai cần chủ động hơn trong quy hoạch, đầu tư hạ tầng, quản lý đô thị và huy động nguồn lực. Nghị quyết số 16-NQ/TW (Nghị quyết số 16) của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn 2065 yêu cầu phân cấp, phân quyền triệt để cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố trong các lĩnh vực, trừ quốc phòng - an ninh, đối ngoại và tôn giáo; tăng cường thẩm quyền, trách nhiệm người đứng đầu các cấp gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực.

Luật PTĐT bổ sung khung pháp lý để địa phương chủ động xử lý nhiều công việc thuộc phạm vi được giao.

Tại Hội nghị triển khai Nghị quyết số 16 do Thành ủy tổ chức ngày 29-8-2026, đồng chí Tôn Ngọc Hạnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố cho biết: HĐND thành phố sẽ thể chế hóa các cơ chế, chính sách vượt trội của Luật PTĐT và trên cơ sở các chủ trương, chính sách, quy định của Trung ương để bảo đảm nguyên tắc phân quyền triệt để đi đôi với trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch.

Cũng tại Hội nghị triển khai Nghị quyết số 16, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Văn Út cho biết: Đồng Nai sớm hoàn thiện hồ sơ đề xuất áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội trên một số lĩnh vực. Đồng thời tập trung xây dựng, hoàn thiện Đề án thành lập khu kinh tế đặc biệt. Khu kinh tế đặc biệt không chỉ là vị trí đặc biệt, đóng góp lớn cho phát triển kinh tế của Đồng Nai mà còn đóng góp tích cực cho cả quốc gia.

Đồng Nai đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ Trung ương khi được trao những cơ chế vượt trội để biến tiềm năng, lợi thế và khát vọng chung của toàn Đảng bộ, chính quyền, nhân dân thành phố thành hiện thực. Tuy nhiên, để hiện hữu những tuyến đường, nhà ga, khu đô thị, trung tâm logistics, nguồn lực và kết quả phát triển cụ thể, yếu tố quyết định vẫn là năng lực tổ chức thực hiện.

Tại Hội nghị triển khai Nghị quyết số 16, các đồng chí trong Thường trực Thành ủy truyền đi thông điệp về sự đoàn kết, đồng lòng và hành động quyết liệt. Trong đó tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ chiến lược Nghị quyết số 16; đồng thời tận dụng các cơ chế, chính sách từ Luật PTĐT. Toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn cùng hợp sức, quyết tâm biến tiềm năng, thế mạnh thành động lực phát triển. Qua đó sớm hiện thực hóa mục tiêu đưa Đồng Nai trở thành đô thị hiện đại, thông minh, hạnh phúc, kết nối toàn cầu, sẵn sàng cùng cả nước bước vào kỷ nguyên mới.