Luật Thủ đô (sửa đổi): đề xuất phân cấp 192 thẩm quyền cho Hà Nội

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ tư Pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, với cách tiếp cận mới trong xây dựng luật theo tinh thần của Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị và các định hướng xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) tại Nghị quyết số 02, thay vì quy định cụ thể các nội dung như tại Luật Thủ đô năm 2024, dự thảo Luật Thủ đô lần này tập trung phân quyền cho Thành phố quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, Dự thảo Luật đã sửa đổi một số các quy định tại Luật Thủ đô năm 2024: các quy định chung, quy định về tổ chức chính quyền, chế độ công vụ; quy hoạch, xây dựng và trật tự, an toàn Thủ đô; phát triển văn hóa - xã hội; phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nguồn lực phát triển Thủ đô; liên kết, phát triển vùng; giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình; điều khoản chuyển tiếp và hiệu lực thi hành.

Việc sửa đổi, hoàn thiện thực hiện theo hướng khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô; giá trị pháp lý đặc thù, được ưu tiên áp dụng tại Thủ đô của Luật Thủ đô, quy định về nguyên tắc áp dụng Luật Thủ đô, trong đó giao HĐND Thành phố có thẩm quyền quyết định việc áp dụng trong trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội ban hành sau ngày Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn.

Sửa đổi các quy định để bảo đảm luật chỉ quy định những vấn đề có tỉnh nguyên tắc theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 66, phân quyền, phân cấp tối đa, toàn diện cho chính quyền Thành phố được quy định, quyết định những nội dung thuộc thẩm quyền trong tất cả lĩnh vực nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thành phố Hà Nội như: Tổ chức bộ máy; Thu chi ngân sách, đặc biệt là các quy định tạo điều kiện thu hút nguồn lực cho Thủ đô phát triển; Thực hiện quy hoạch, chỉnh trang, tái thiết đô thị; Quản lý, sử dụng tài nguyên; Ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo; Phát triển, liên kết vùng Thủ đô; Phát triển y tế, văn hóa; Bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, trong đó có việc áp dụng biện pháp hành chính cấp bách phù hợp với vị trí, vai trò của Thủ đô. Cùng với đó là các quy định về phạm vi thực hiện nhiệm vụ được phân quyền, phân cấp, giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình.

Bộ trưởng Bộ Tư Pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ: "Dự thảo luật đã dự kiến giao 192 thẩm quyền cho chính quyền thành phố, gồm 50 thẩm quyền đã được quy định từ Luật Thủ đô năm 2024 và Nghị quyết số 258 của Quốc hội, 57 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan Nhà nước cấp trên và 85 thẩm quyền mới chưa có quy định của cơ quan Nhà nước cấp trên. Đồng thời không quy định chi tiết về trình tự thủ tục hành chính, bổ sung nhiều nội dung mới quan trọng như là nguyên tắc phân quyền thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền thành phố, thí điểm cơ chế, chính sách xử lý vi phạm và miễn trách nhiệm khi thực hiện đúng thẩm quyền, quy trình đẩy mạnh quản trị dựa trên dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số".

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp và Pháp luật của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Tư pháp và Pháp luật nhất trí cao với định hướng phân quyền cho Thành phố Hà Nội trên các lĩnh vực như Chính phủ trình nhằm phát huy vai trò chủ động trong thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Theo đó, dự thảo luật đã thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng theo ba nhóm nội dung chính gồm: Hoàn thiện thể chế đặc thù, tăng quyền chủ động cho chính quyền Thủ đô; Tổ chức không gian phát triển hiện đại, bền vững; Huy động, phân bổ hiệu quả nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và liên kết vùng.

Để bảo đảm các cơ chế, chính sách đặc thù phát huy hiệu quả, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp và Pháp luật của Quốc hội Phan Chí Hiếu đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các nội dung của dự thảo luật theo tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật được nêu trong Nghị quyết số 66 và nhiều kết luận, chỉ đạo gần đây của Trung ương, Bộ Chính trị.