Luật Thủ đô (sửa đổi): Kiến tạo chính sách để thu hút nhân lực chất lượng cao

Cần cơ chế, ưu đãi đủ mạnh để huy động và phát huy tài năng

Theo TS Nguyễn Sĩ Dũng - Ủy viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, TP Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mà lợi thế về vị thế hành chính - chính trị không còn đủ để tạo ra đột phá.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các đô thị lớn trong khu vực và trên thế giới, nguồn lực quyết định không còn là đất đai hay vốn, mà là trí tuệ, sáng tạo và năng lực dẫn dắt.

“Muốn trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và phát triển tri thức, Hà Nội buộc phải có những con người thực sự xuất sắc để thiết kế chính sách, tổ chức thực thi và giải quyết các bài toán đô thị ngày càng phức tạp”, TS Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh.

Ngày 27/1/2026, HĐND TP Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND quy định về cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng. Nghị quyết đã quy định nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội như hỗ trợ kinh phí ban đầu; điều kiện làm việc; chính sách phúc lợi; hỗ trợ theo sản phẩm, công trình; khen thưởng khi đạt thành tích đặc biệt, hỗ trợ lưu trú, khuyến khích theo kết quả công việc và thành tích…

Nhìn nhận về việc này, TS Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng, việc HĐND TP Hà Nội ban hành một Nghị quyết riêng về cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng cho thấy TP đã chủ động vượt ra khỏi tư duy “áp dụng chung”, chuyển sang tư duy thiết kế chính sách phù hợp với sứ mệnh đặc thù của Thủ đô.

Đây là một dấu hiệu tích cực của quản trị hiện đại: nhận diện đúng vấn đề, lựa chọn đúng công cụ và dám tạo ra những cơ chế có tính cạnh tranh thực chất trong khuôn khổ cho phép.

“Quan trọng hơn, Nghị quyết này không chỉ nhằm “thu hút cho đủ người”, mà gửi đi một thông điệp rất rõ ràng Hà Nội coi nhân tài là đối tác phát triển, sẵn sàng trao cơ hội, trao niềm tin và tạo không gian để họ cống hiến lâu dài. Ở nghĩa đó, đây không đơn thuần là một chính sách nhân sự, mà là một quyết sách chiến lược về tương lai của Thủ đô”, TS Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh.

Vẫn theo ông Nguyễn Sĩ Dũng, điểm khác biệt căn bản của nhân tài trong bối cảnh hiện nay là họ không tìm kiếm thu nhập đơn thuần, mà tìm kiếm không gian để tạo giá trị.

Trong thực tiễn quản trị công, không ít người tài rời bỏ khu vực công không phải vì lương thấp, mà vì bị bó buộc bởi quy trình cứng nhắc, tâm lý sợ trách nhiệm, thiếu quyền chủ động và cơ chế đánh giá thiên về hình thức.

Nhân tài cần được trao quyền tương xứng với năng lực, được chấp nhận thử nghiệm, được sai trong giới hạn cho phép, và quan trọng nhất là được đo lường bằng sản phẩm và hiệu quả thực chất, chứ không chỉ bằng thâm niên hay hồ sơ.

“Ở điểm này, tôi cho rằng, Nghị quyết của Hà Nội đã bước đầu chạm đúng vào “phần gốc” của vấn đề. Không chỉ dừng ở đãi ngộ cao, Nghị quyết thể hiện rõ tư duy kiến tạo môi trường cho con người phát triển như gắn chính sách với nhiệm vụ cụ thể, sản phẩm đầu ra; mở ra các cơ chế linh hoạt trong sử dụng, bố trí và đánh giá; đồng thời tạo điều kiện để người có tài năng tham gia trực tiếp vào những việc lớn của TP. Tất nhiên, thể chế thông thoáng không thể hình thành chỉ bằng một văn bản. Nhưng khi một chính sách đã xác lập đúng triết lý cốt lõi - lấy niềm tin, trách nhiệm và hiệu quả làm trung tâm - thì đó chính là nền móng quan trọng để nhân tài thực sự yên tâm cống hiến và tỏa sáng”, ông Nguyễn Sĩ Dũng nêu quan điểm.

Phát biểu tại một Hội nghị lấy ý kiến đối với dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) do Bộ Tư pháp tổ chức, GS.TS. Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam – cũng cho rằng, con người là nguồn lực quyết định sự phát triển của TP Hà Nội trong tương lai.

Dẫn số liệu cho hay, hơn 65% người có trình độ trên đại học đang sinh sống và làm việc tại Thủ đô, GS.TS. Trần Đình Thiên kiến nghị, cần có cơ chế để huy động và phát huy tài năng của con người, phục vụ cho sự phát triển của TP.

“Hà Nội phải là nơi tụ hội tinh hoa con người. Khi có người tài, tự khắc nguồn lực đầu tư, các dự án sẽ về. Cơ chế để thu hút người tài tại dự thảo Luật phải là những cơ chế chưa từng thấy, thậm chí sánh ngang với các tiêu chuẩn tốt nhất của thế giới”, GS.TS. Trần Đình Thiên đề xuất.

Cùng với đó, ông Trần Đình Thiên cũng đề nghị quy định theo hướng TP Hà Nội có quyền chủ động để xử lý các vấn đề về thu hút, sử dụng nhân tài, huy động nguồn nhân lực; có cơ chế khuyến khích các nhà đầu tư, thu hút tài năng để tạo lập được 1 hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đi đầu, tầm cỡ thế giới.

Vẫn theo vị GS.TS. này, hệ thống giáo dục - đào tạo của TP Hà Nội phải vượt trội hẳn so với phần còn lại của đất nước. TP phải đi đầu, là hình mẫu của một hệ thống giáo dục, đào tạo nhân lực tương thích với thời đại số hóa, trí tuệ nhân tạo để đưa đến một cuộc cách mạng trong nền tảng phát triển nguồn nhân lực.

Trên thực tế, nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, cần luật hóa những ưu đãi “vượt ngưỡng” như chế độ lương bổng, nhà ở cho gia đình chuyên gia để không bị “vướng” các quy định như quy định về quản lý công chức…

Từ thực tiễn nêu trên, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Trong đó, dự thảo Luật đã dành nhiều nội dung cho cơ chế thu hút và trọng dụng nhân tài, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho Thủ đô.

Kỳ vọng Hà Nội thành “thỏi nam châm” thu hút các chuyên gia, nhà khoa học

Thông tin về nội dung này, ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp nhấn mạnh, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã có những kiến tạo rất lớn để Hà Nội có thể thu hút được các chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực chất lượng cao.

“Các chính sách tại Luật nếu được triển khai thực chất, có hiệu quả, Hà Nội có thể trở thành một “thỏi nam châm” thu hút các chuyên gia, các nhà khoa học”, ông Nguyễn Quốc Hoàn cho biết.

Cụ thể, theo Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã có cách tiếp cận mới, toàn diện và hệ thống để thu hút, trọng dụng nhân tài, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho Hà Nội.

Điểm đáng chú ý là dự thảo Luật trao quyền cho Hà Nội, cụ thể là HĐND TP chủ động quyết định các chính sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn để thu hút các chuyên gia; có những nguyên tắc như người trực tiếp sử dụng có quyền tuyển dụng và đánh giá nhân lực, đặc biệt đối với các đơn vị sự nghiệp ở khu vực công.

“Đó là một trong những điểm mà chúng tôi cho rằng đã tạo ra cơ chế để Hà Nội có thể thực hiện được việc thu hút các chuyên gia và các nhà khoa học”, ông Nguyễn Quốc Hoàn nhấn mạnh.

Một điểm nữa là các chính sách để thu hút các chuyên gia, các nhà khoa học được thiết kế trong Luật Thủ đô (sửa đổi), bao trùm từ thu nhập, tiền lương, tiền thưởng, các chế độ ưu đãi liên quan đến thuế thu nhập cá nhân. Nhiều chính sách có thể triển khai ngay.

“Đó là những chính sách được thiết kế trong Luật để tạo cơ hội cho Hà Nội có đủ nguồn lực cũng như chuẩn bị nguồn lực để thực thi chính sách này”, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp cho biết thêm.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn nhấn mạnh, một điểm mới quan trọng khác trong các quy định của dự thảo Luật là không tách rời từng chính sách đơn lẻ mà thiết kế theo hướng liên kết chặt chẽ giữa môi trường làm việc, cơ hội phát triển, chế độ đãi ngộ đối với các nhóm chuyên gia, các nhà khoa học; từ việc phát triển các khu công nghệ cao, đào tạo, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo đến các chính sách ưu đãi thu hút đầu tư và chính sách riêng cho nhân tài ở các khu vực hoặc trong các lĩnh vực đó, tất cả cùng hình thành một hệ sinh thái đồng bộ để thu hút và giữ chân các chuyên gia, nhà khoa học cũng như nguồn nhân lực chất lượng cao.

Minh Khôi