Lương không còn đủ để giữ chân nhân viên thời AI

Ông Roland Wee, Chủ tịch Great Place To Work ASEAN và ANZ. Ảnh: GPTW.

Great Place To Work vừa công bố 35 doanh nghiệp thuộc bảng xếp hạng Best Workplaces in Vietnam 2026 (Nơi làm việc xuất sắc hàng đầu Việt Nam 2026). Bảng xếp hạng được xây dựng dựa trên khảo sát bảo mật danh tính gần 75.000 người lao động, đại diện cho tiếng nói của hơn 111.000 lao động tại các doanh nghiệp trên khắp Việt Nam.

Năm nay, danh sách doanh nghiệp lớn có sự góp mặt của nhiều tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp nội địa như DHL Vietnam, Marriott International, Heineken Vietnam, PNJ Group hay Greenfeed.

Ở nhóm doanh nghiệp vừa xuất hiện nhiều tên tuổi thuộc lĩnh vực khách sạn, công nghệ, chăm sóc sức khỏe và bảo hiểm như Hilton, Siemens Healthineers, FWD Vietnam Life Insurance Company Limited hay Capella Hotels and Resorts.

Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp nhỏ ghi nhận sự hiện diện của các công ty công nghệ và dược phẩm như Cisco, Takeda Vietnam Pharmaceuticals Ltd và HP Technology Vietnam.

Ông Roland Wee, Chủ tịch Great Place To Work ASEAN và ANZ, cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn thay đổi sâu sắc khi bất ổn kinh tế, căng thẳng địa chính trị và làn sóng AI diễn ra cùng lúc.

Người lao động không còn chỉ làm việc vì lương

Theo ông Roland Wee, mô hình lao động mang tính “giao dịch” - nơi nhân viên đổi sự trung thành lấy thu nhập - đang dần mất hiệu lực.

“Người lao động hiện nay muốn nhiều hơn một mức lương tốt. Họ cần cảm giác được lắng nghe, được kết nối với mục tiêu của tổ chức và được quan tâm thực sự”, ông nói.

Đại diện Great Place To Work cho biết các doanh nghiệp chậm thay đổi đang chứng kiến mức độ gắn kết suy giảm và tỷ lệ nghỉ việc gia tăng rõ rệt.

Trong bối cảnh kinh tế biến động liên tục, nhiều tổ chức tại ASEAN cũng đang chuyển sang xây dựng môi trường làm việc ưu tiên “an toàn tâm lý” - nơi nhân viên có thể đưa ra ý tưởng, thử nghiệm và thích ứng mà không lo bị đánh giá hay trừng phạt nếu thất bại.

Theo ông Roland Wee, người lao động hiện muốn hiểu bức tranh kinh doanh tổng thể của doanh nghiệp thay vì chỉ tập trung vào phần việc cá nhân như trước đây. Điều này khiến tính minh bạch trở thành yêu cầu bắt buộc với đội ngũ lãnh đạo.

Dữ liệu của Great Place To Work cho thấy nhân sự tại các doanh nghiệp có mức độ tin cậy cao có khả năng thích ứng nhanh hơn gấp 4 lần và tỷ lệ gắn bó cao hơn gấp 3 lần so với mặt bằng chung.

“Văn hóa không còn là yếu tố mềm. Trong giai đoạn bất ổn, đó là lợi thế mang tính cấu trúc giúp doanh nghiệp giữ được sự đồng lòng và khả năng vận hành”, ông nói thêm.

AI khiến tiêu chuẩn nhân sự thay đổi

Bên cạnh áp lực kinh tế, sự phát triển nhanh của AI cũng đang định hình lại thị trường lao động.

Theo Chủ tịch Great Place To Work ASEAN và ANZ, tốc độ phát triển của AI trong 18 tháng qua đã vượt xa dự báo trước đây khi công nghệ này không còn chỉ hỗ trợ các công việc vận hành phía sau mà đã tham gia trực tiếp vào quá trình phân tích, nghiên cứu, soạn thảo và ra quyết định.

Tuy nhiên, thay vì nhìn AI như công cụ thay thế con người, nhiều doanh nghiệp hiện xem đây là công cụ giúp nâng cao năng suất của nhân sự.

“Các tổ chức ứng dụng AI hiệu quả nhất hiện nay không đặt câu hỏi làm thế nào để cắt giảm nhân sự, mà là làm sao để mỗi nhân viên tạo ra nhiều giá trị hơn”, ông Roland Wee nhận định.

Theo ông, AI vượt trội ở khả năng tổng hợp dữ liệu, nhận diện quy luật và xử lý khối lượng công việc lớn, trong khi con người vẫn giữ lợi thế ở khả năng phán đoán, sự thấu cảm, sáng tạo và xử lý các mối quan hệ phức tạp.

Điều này cũng khiến yêu cầu đối với người lao động thay đổi. Theo Great Place To Work, nhân sự giá trị nhất trong năm 2026 không nhất thiết là người chuyên môn sâu nhất, mà là người có khả năng thích ứng, hợp tác và duy trì sự bền bỉ trong môi trường liên tục thay đổi.

“Trong tương lai, thị trường lao động không phải cuộc chiến giữa con người và AI, mà là năng lực con người được khuếch đại bởi AI”, ông Roland Wee nói.